Lauren Kooyman
Achtergronden bij het Nieuws
Hoorcollege 1: Rusland en de ijzeren vuist van Poetin
Rusland na val van de Sovjet Unie (1991)
Westerse perspectief:
- Westen = winnaar van de Koude Oorlog
- Alle landen worden liberaal-democratisch en volgen voor de economie een
kapitalistisch model (markt van vraag en aanbod)
- Rusland wordt “een normaal Europees land”
Russische perspectief:
- Start van een periode vol crises
o Inkomen en sociale zekerheid verdwijnen
o Communisme verdwijnt als leidende ideologie
- Maar wat komt ervoor in de plaats?
o Democratie dreigde in chaos te ontaarden
o “Gangster kapitalisme”
o Roep om krachtige leider Poetin
Poetin (2005): “Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de grootste geopolitieke ramp van de
twintigste eeuw”
, Lauren Kooyman
Poetin en Europa
- Aanvankelijke wens Rusland na val vd Unie = nauwere EU samenwerkingsverbanden
- EU en Rusland in Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst
- Zelfs eventueel Russisch lidmaatschap bij NAVO leek bespreekbaar!
- Poetin na eerste staatsbezoek aan Duitsland in 2001:
o Rusland teruggekeerd in Europese familie
o Nauwere samenwerking EU en ex-Sovjet staten (Oekraïne) nog niet
problematisch
Poetin en het Westen: Moskou vreest Europa
- Als reactie op uitbreiding van de NAVO volgt uitbreiding in Oostelijke richting met
Warschaupact-landen + (later) Baltische staten
- Omsingelingscomplex
- 1999: NAVO-bombardementen op Servië
o Volgens VS: humanitaire interventie
o Volgens Rusland: agressie jegens Servische broeders
bezwaren aan de kant geschoven + Rusland voelt zich genegeerd
- Sinds 2001: Operaties NAVO-leden in Afghanistan, Irak en Libië met regime change als
gevolg (=gewenst voor West!)
- NAVO blijkbaar niet langer enkel defensieve alliantie zoals in Koude Oorlog
- 2003/2004: Westen steunt actief “kleurenrevoluties” in Servië, Georgië en Oekraïne
- Rusland voelt zich vernederd (positie als grootmacht op wereldtoneel verloren)
voor Poetin onverteerbaar
- 2004: Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen) treden toe tot NAVO
Poetin: Tegen wie is deze uitbreiding gericht?
Poetin slaat terug!
- Rusland moet rechtmatige vroegere positie als grootmacht terugkrijgen
- NAVO vormt grootste bedreiging
- 2008: Korte Oorlog Georgië als waarschuwing
- 2011: Inmenging oorlog in Syrië
- 2014: Euromaidan-revolutie in Oekraïne (voor Poetin de druppel)
o Poetin grijpt chaotische situatie Oekraïne aan om Krim te annexeren
o Associatieverdrag Oekraïne en EU moest worden voorkomen
o Westerse expansie en ‘export van democratie’ tegengaan met ijzeren vuist
o Oorlog in Oekraïne vanaf 2014 en annexatie van Krim leidde tot
fundamentele breuk met het westen
o Grootschalige invasie Oekraïne op 24 feb 2022 als dieptepunt!
Oorlog Oekraïne:
- 24 feb 2022 grootschalige invasie door Rusland
- Oorzaak inval is onderwerp van speculatie en debat:
o Uitbreiding NAVO tot Russische grenspolitiek van provocatie?
o Negeerde het Westen de rode lijnen van Rusland?
o Wat te denken van Poetins retoriek over “denazificatie”?
o Ging het dan wel om de NAVO?
o Of beschouwt Poetin Oekraïne simpelweg als historisch Russisch gebied?
Achtergronden bij het Nieuws
Hoorcollege 1: Rusland en de ijzeren vuist van Poetin
Rusland na val van de Sovjet Unie (1991)
Westerse perspectief:
- Westen = winnaar van de Koude Oorlog
- Alle landen worden liberaal-democratisch en volgen voor de economie een
kapitalistisch model (markt van vraag en aanbod)
- Rusland wordt “een normaal Europees land”
Russische perspectief:
- Start van een periode vol crises
o Inkomen en sociale zekerheid verdwijnen
o Communisme verdwijnt als leidende ideologie
- Maar wat komt ervoor in de plaats?
o Democratie dreigde in chaos te ontaarden
o “Gangster kapitalisme”
o Roep om krachtige leider Poetin
Poetin (2005): “Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de grootste geopolitieke ramp van de
twintigste eeuw”
, Lauren Kooyman
Poetin en Europa
- Aanvankelijke wens Rusland na val vd Unie = nauwere EU samenwerkingsverbanden
- EU en Rusland in Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst
- Zelfs eventueel Russisch lidmaatschap bij NAVO leek bespreekbaar!
- Poetin na eerste staatsbezoek aan Duitsland in 2001:
o Rusland teruggekeerd in Europese familie
o Nauwere samenwerking EU en ex-Sovjet staten (Oekraïne) nog niet
problematisch
Poetin en het Westen: Moskou vreest Europa
- Als reactie op uitbreiding van de NAVO volgt uitbreiding in Oostelijke richting met
Warschaupact-landen + (later) Baltische staten
- Omsingelingscomplex
- 1999: NAVO-bombardementen op Servië
o Volgens VS: humanitaire interventie
o Volgens Rusland: agressie jegens Servische broeders
bezwaren aan de kant geschoven + Rusland voelt zich genegeerd
- Sinds 2001: Operaties NAVO-leden in Afghanistan, Irak en Libië met regime change als
gevolg (=gewenst voor West!)
- NAVO blijkbaar niet langer enkel defensieve alliantie zoals in Koude Oorlog
- 2003/2004: Westen steunt actief “kleurenrevoluties” in Servië, Georgië en Oekraïne
- Rusland voelt zich vernederd (positie als grootmacht op wereldtoneel verloren)
voor Poetin onverteerbaar
- 2004: Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen) treden toe tot NAVO
Poetin: Tegen wie is deze uitbreiding gericht?
Poetin slaat terug!
- Rusland moet rechtmatige vroegere positie als grootmacht terugkrijgen
- NAVO vormt grootste bedreiging
- 2008: Korte Oorlog Georgië als waarschuwing
- 2011: Inmenging oorlog in Syrië
- 2014: Euromaidan-revolutie in Oekraïne (voor Poetin de druppel)
o Poetin grijpt chaotische situatie Oekraïne aan om Krim te annexeren
o Associatieverdrag Oekraïne en EU moest worden voorkomen
o Westerse expansie en ‘export van democratie’ tegengaan met ijzeren vuist
o Oorlog in Oekraïne vanaf 2014 en annexatie van Krim leidde tot
fundamentele breuk met het westen
o Grootschalige invasie Oekraïne op 24 feb 2022 als dieptepunt!
Oorlog Oekraïne:
- 24 feb 2022 grootschalige invasie door Rusland
- Oorzaak inval is onderwerp van speculatie en debat:
o Uitbreiding NAVO tot Russische grenspolitiek van provocatie?
o Negeerde het Westen de rode lijnen van Rusland?
o Wat te denken van Poetins retoriek over “denazificatie”?
o Ging het dan wel om de NAVO?
o Of beschouwt Poetin Oekraïne simpelweg als historisch Russisch gebied?
