Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
Inhoud
Gezondheid............................................................................................................................................2
Gezondheidsvaardigheden.....................................................................................................................5
Stress......................................................................................................................................................6
coping...................................................................................................................................................11
Werkstress............................................................................................................................................13
Burn-out...............................................................................................................................................19
Bevlogenheid........................................................................................................................................19
Normaal versus abnormaal gedrag.......................................................................................................22
DSM-classificatie...................................................................................................................................23
Angststoornissen..................................................................................................................................24
Obsessief-compulsieve stoornissen......................................................................................................29
Stress gerelateerde stoornissen...........................................................................................................31
Stemmingsstoornis...............................................................................................................................33
Middelgerelateerde- en verslavingsstoornissen...................................................................................37
Eetstoornissen......................................................................................................................................41
Persoonlijkheidsstoornissen.................................................................................................................43
Psychotische stoornissen......................................................................................................................47
Kwaliteit van leven...............................................................................................................................50
1
, Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
Gezondheid
De student kan een definitie van gezondheid geven aan de hand van de dimensies van Blaxter.
Blaxter deed een onderzoek waarin verschillende opvattingen van gezondheid werden
geïdentificeerd:
Gezondheid als niet ziek. Geen symptomen hebben, geen bezoek aan artsen, daarom ben ik
gezond.
Gezondheid als bezit. Uit een sterke familie komen, snel herstellen na operaties.
Gezondheid als gedrag. ‘zij zijn gezond omdat ze goed voor zichzelf zorgen’ door bijvoorbeeld
te sporten.
Gezondheid als lichamelijke fitheid en vitaliteit. Vooral genoemd door jongeren
respondenten. Daarnaast is het mannelijk gezondheidsbegrip vaker bepalend aan ‘zich fit
voelen’ en dat van vrouwen aan ‘zich energiek voelen’. Vrouwen zien gezondheid ook meer
in sociaal perspectief, in de vorm van levendig zijn en in goeie relaties met anderen hebben.
Gezondheid als psychosociaal welzijn. Gezondheid in mentaal opzicht; bijvoorbeeld zich
mentaal in harmonie voelen, zich trots voelen of van gezelschap van anderen genieten.
Gezondheid als functie. Het vermogen om taken te verrichten, om te doen wat je wilt
wanneer je dat wilt, zonder belemmeringen van slechte gezondheid of lichamelijke
beperkingen.
De student kan een definitie van gezondheid geven aan de hand van het model van Huber.
Machteld Huber: positieve gezondheid.
Gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte, maar het vermogen van mensen om met de fysieke,
emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zo veel mogelijk regie te voeren.
Voor het meten van gezondheid onderscheid Huber een aantal dimensies die je hieronder in het
plaatje kan zien. De ‘score’ is deels subjectief en deels feitelijk.
Wat valt op?
Wat is voor jou belangrijk?
Wil je iets veranderen?
Wat kan een eerste stap zijn?
Hierbij vul je in: lichaamsfuncties, mentaal wel
bevinden, zingeving, kwaliteit van leven,
meedoen, dagelijks functioneren.
2
, Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
3
, Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
De student kan de verschillende factoren van het biopsychosociale model ontdekken in een casus.
Biopsychosociaal ziektemodel: standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie van
lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen worden verklaard. In tegenstelling
tot het biomedische model neemt de beoordeling bij dit model ook de subjectieve beleving mee.
De student kan aangeven wat het onderscheid is tussen het biomedische en biopsychosociale model.
Dualisme: het idee dat lichaam en geest afzonderlijke eenheden zijn.
Dit is ook een mechanische benadering. Ofwel een benadering die het gedrag reduceert tot het
niveau van het orgaan of de lichamelijke functie. (geassocieerd met het biomedisch ziektemodel)
Biomedisch ziektemodel: hierbij word gezondheid gedefinieerd als de afwezigheid van ziekte.
Volgens dit model heeft een ziekte een oorzaak die via medische interventie kan worden genezen.
Hierbij word aangenomen dat het wegnemen van de oorzaak van de ziekte zal leiden tot het
verdwijnen van symptomen en dus herstel van gezondheid.
De student kan aangeven wat gedragsmatige pathogenen en immunogenen zijn.
Gedragsmatige pathogenen is gedrag dat schadelijk is voor de gezondheid
Gedragsmatige immunogenen is gedrag dat bevorderlijk is voor de gezondheid.
Extra:
Barbara Bauman deed een eerste grote onderzoek naar de sociale representatie van gezondheid.
Hierin stelde zij patiënten met een ernstige ziekte de vraag: ‘wat betekent gezondheid voor u?’
Waarin zij grofweg drie verschillende antwoorden kreeg:
1. Gezondheid betekent ‘een overwegend gevoel van welzijn.’
2. Gezondheid heeft te maken met ‘de afwezigheid van symptomen.’
3. Gezondheid is zichtbaar in ‘de handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon
in staat is.’
Sociale representatie van gezondheid: datgene wat bepaalde groepen mensen onder gezondheid
verstaan.
Gezondheidsgedrag: gedrag, ongeacht de gezondheidstoestand waarin iemand zich bevind, dat is
bedoeld om de gezondheid te beschermen of in stand te houden.
Bijvoorbeeld: het eten van gezonde voeding.
4
Mens en gezondheid
Amy Seegers
Inhoud
Gezondheid............................................................................................................................................2
Gezondheidsvaardigheden.....................................................................................................................5
Stress......................................................................................................................................................6
coping...................................................................................................................................................11
Werkstress............................................................................................................................................13
Burn-out...............................................................................................................................................19
Bevlogenheid........................................................................................................................................19
Normaal versus abnormaal gedrag.......................................................................................................22
DSM-classificatie...................................................................................................................................23
Angststoornissen..................................................................................................................................24
Obsessief-compulsieve stoornissen......................................................................................................29
Stress gerelateerde stoornissen...........................................................................................................31
Stemmingsstoornis...............................................................................................................................33
Middelgerelateerde- en verslavingsstoornissen...................................................................................37
Eetstoornissen......................................................................................................................................41
Persoonlijkheidsstoornissen.................................................................................................................43
Psychotische stoornissen......................................................................................................................47
Kwaliteit van leven...............................................................................................................................50
1
, Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
Gezondheid
De student kan een definitie van gezondheid geven aan de hand van de dimensies van Blaxter.
Blaxter deed een onderzoek waarin verschillende opvattingen van gezondheid werden
geïdentificeerd:
Gezondheid als niet ziek. Geen symptomen hebben, geen bezoek aan artsen, daarom ben ik
gezond.
Gezondheid als bezit. Uit een sterke familie komen, snel herstellen na operaties.
Gezondheid als gedrag. ‘zij zijn gezond omdat ze goed voor zichzelf zorgen’ door bijvoorbeeld
te sporten.
Gezondheid als lichamelijke fitheid en vitaliteit. Vooral genoemd door jongeren
respondenten. Daarnaast is het mannelijk gezondheidsbegrip vaker bepalend aan ‘zich fit
voelen’ en dat van vrouwen aan ‘zich energiek voelen’. Vrouwen zien gezondheid ook meer
in sociaal perspectief, in de vorm van levendig zijn en in goeie relaties met anderen hebben.
Gezondheid als psychosociaal welzijn. Gezondheid in mentaal opzicht; bijvoorbeeld zich
mentaal in harmonie voelen, zich trots voelen of van gezelschap van anderen genieten.
Gezondheid als functie. Het vermogen om taken te verrichten, om te doen wat je wilt
wanneer je dat wilt, zonder belemmeringen van slechte gezondheid of lichamelijke
beperkingen.
De student kan een definitie van gezondheid geven aan de hand van het model van Huber.
Machteld Huber: positieve gezondheid.
Gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte, maar het vermogen van mensen om met de fysieke,
emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zo veel mogelijk regie te voeren.
Voor het meten van gezondheid onderscheid Huber een aantal dimensies die je hieronder in het
plaatje kan zien. De ‘score’ is deels subjectief en deels feitelijk.
Wat valt op?
Wat is voor jou belangrijk?
Wil je iets veranderen?
Wat kan een eerste stap zijn?
Hierbij vul je in: lichaamsfuncties, mentaal wel
bevinden, zingeving, kwaliteit van leven,
meedoen, dagelijks functioneren.
2
, Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
3
, Leeruitkomsten
Mens en gezondheid
Amy Seegers
De student kan de verschillende factoren van het biopsychosociale model ontdekken in een casus.
Biopsychosociaal ziektemodel: standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie van
lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen worden verklaard. In tegenstelling
tot het biomedische model neemt de beoordeling bij dit model ook de subjectieve beleving mee.
De student kan aangeven wat het onderscheid is tussen het biomedische en biopsychosociale model.
Dualisme: het idee dat lichaam en geest afzonderlijke eenheden zijn.
Dit is ook een mechanische benadering. Ofwel een benadering die het gedrag reduceert tot het
niveau van het orgaan of de lichamelijke functie. (geassocieerd met het biomedisch ziektemodel)
Biomedisch ziektemodel: hierbij word gezondheid gedefinieerd als de afwezigheid van ziekte.
Volgens dit model heeft een ziekte een oorzaak die via medische interventie kan worden genezen.
Hierbij word aangenomen dat het wegnemen van de oorzaak van de ziekte zal leiden tot het
verdwijnen van symptomen en dus herstel van gezondheid.
De student kan aangeven wat gedragsmatige pathogenen en immunogenen zijn.
Gedragsmatige pathogenen is gedrag dat schadelijk is voor de gezondheid
Gedragsmatige immunogenen is gedrag dat bevorderlijk is voor de gezondheid.
Extra:
Barbara Bauman deed een eerste grote onderzoek naar de sociale representatie van gezondheid.
Hierin stelde zij patiënten met een ernstige ziekte de vraag: ‘wat betekent gezondheid voor u?’
Waarin zij grofweg drie verschillende antwoorden kreeg:
1. Gezondheid betekent ‘een overwegend gevoel van welzijn.’
2. Gezondheid heeft te maken met ‘de afwezigheid van symptomen.’
3. Gezondheid is zichtbaar in ‘de handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon
in staat is.’
Sociale representatie van gezondheid: datgene wat bepaalde groepen mensen onder gezondheid
verstaan.
Gezondheidsgedrag: gedrag, ongeacht de gezondheidstoestand waarin iemand zich bevind, dat is
bedoeld om de gezondheid te beschermen of in stand te houden.
Bijvoorbeeld: het eten van gezonde voeding.
4
