Tentamenstof chemie – vetten (lipiden)
Algemene molecuulformule van:
- Verzadigde vetzuren (geen dubbele bindingen): CnH2n+1COOH
- Enkelvoudig onverzadigde vetzuren (een dubbele binding): CnH2n-1COOH
Vetzuren bestaan uit een hydroxylgroep (CH3) en een carbonzuurgroep (COOH)
Afkortingen
SFA = Sat. Fatty Acids = verzadigde vetzuren
MUFA = Monunsat. Fatty Acids = enkelvouding onverzadigde vetzuren
PUFA = Polyunsat. Fatty Acids = meervoudig onverzadigde vetzuren
MCT = Med. Chain. Trigl. = middelketen verzadigde vetzuren
LCT = Long. Chain. Trigl. = langketen verzadigde vetzuren
Vet dat het meeste in voeding voorkomt: triglyceriden
Triglyceriden = glycerol + 3 vetzuren
Molecuulformule glycerol = C₃H₈O₃
Bij de verkorte schrijfwijze van vetzuren worden de volgende 3 kenmerken van vetzuren aangegeven:
- De ketenlengte.
- Het aantal dubbele bindingen
- De positie van de dubbele bindingen. Dit wordt aangegeven als (n-…) of (-3). Spreek uit
als ‘omega’.
Korte keten vetten hebben een koolstofketenlengte van < 6
Midden keten vetten hebben een koolstofketenlengte van 6 – 9
Lange keten vetten hebben een koolstofketenlengte van > 10
Cis-trans isomeren
- Cis-isomeren zijn natuurlijk.
- Transvetten zijn vetten waarin minimaal een van de vetzuren die met het glycerol zijn
veresterd, 1 of meer dubbele bindingen in de trans-configuratie bevinden.
- Als cis omgezet wordt in trans, wordt de keten rechtgetrokken.
- Transvetten ontstaan bij het harden van plantaardige olie.
Algemene molecuulformule van:
- Verzadigde vetzuren (geen dubbele bindingen): CnH2n+1COOH
- Enkelvoudig onverzadigde vetzuren (een dubbele binding): CnH2n-1COOH
Vetzuren bestaan uit een hydroxylgroep (CH3) en een carbonzuurgroep (COOH)
Afkortingen
SFA = Sat. Fatty Acids = verzadigde vetzuren
MUFA = Monunsat. Fatty Acids = enkelvouding onverzadigde vetzuren
PUFA = Polyunsat. Fatty Acids = meervoudig onverzadigde vetzuren
MCT = Med. Chain. Trigl. = middelketen verzadigde vetzuren
LCT = Long. Chain. Trigl. = langketen verzadigde vetzuren
Vet dat het meeste in voeding voorkomt: triglyceriden
Triglyceriden = glycerol + 3 vetzuren
Molecuulformule glycerol = C₃H₈O₃
Bij de verkorte schrijfwijze van vetzuren worden de volgende 3 kenmerken van vetzuren aangegeven:
- De ketenlengte.
- Het aantal dubbele bindingen
- De positie van de dubbele bindingen. Dit wordt aangegeven als (n-…) of (-3). Spreek uit
als ‘omega’.
Korte keten vetten hebben een koolstofketenlengte van < 6
Midden keten vetten hebben een koolstofketenlengte van 6 – 9
Lange keten vetten hebben een koolstofketenlengte van > 10
Cis-trans isomeren
- Cis-isomeren zijn natuurlijk.
- Transvetten zijn vetten waarin minimaal een van de vetzuren die met het glycerol zijn
veresterd, 1 of meer dubbele bindingen in de trans-configuratie bevinden.
- Als cis omgezet wordt in trans, wordt de keten rechtgetrokken.
- Transvetten ontstaan bij het harden van plantaardige olie.
