Geschiedenis Middeleeuwen
Kenmerkende aspecten herhaling:
1. De levenswijze van jagers-verzamelaars.
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
4. De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek in de Griekse
stadstaat.
5. De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur.
6. De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde.
7. De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse cultuur en de Germaanse cultuur in Noordwest-Europa.
8. De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de eerste monotheïstische godsdiensten.
De middeleeuwen is van 500n.Chr – 1500n.Chr. Het ontstaat na het Romeinse rijk.
3.1 Leenheren, leenmannen & horigen.
Kenmerkende aspecten:
11. De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarische- cultuur urbane door een
zelfvoorzienende agrarische cultuur , georganiseerd via hofstelsel en horigheid.
12. Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur.
Agrarisch-urbaan: ‘oude’ landbouw en steden samenleving.
Zelfvoorzienend urbaan: Landbouw samenleving, die niet afhankelijk is van andere steden.
Het vroegere Romeinse-Rijk had landbouw, maar ook steden, die zorgden voor handel, nijverheid en bestuur.
Toen het Romeinse-Rijk achteruitging werd de handel steeds minder. Reizen werd gevaarlijk en steden
krompen. Daarom was er in de vroege Middeleeuwen veel sprake van landbouw samenlevingen. Veel boeren
kregen schulden en wilden vluchten. Om dit te voorkomen verboden Romeinse keizers pachtboeren hun grond
te verlaten. Ze kwamen onder gezag van de plaatselijke grondbezitters.
Veel boeren wilden in deze onveilige tijd bescherming van de edelman of het klooster. De boer stond dan zijn
grond af in ruil voor bescherming. Op deze grond moest hij werken en een deel van de oogst moest naar de
bezitter. De boeren werden horigen. Ze waren gebonden aan de grond. Het land waaraan de boeren gebonden
waren heet het domein. Het hofstelsel is dat een deel van het land wordt gebruikt door de heer (vroonland) en
het andere deel door de boeren. Deze domeinen waren vrijwel geheel zelfvoorzienend. Er was zeer weinig
handel.
Koningschap ontstond uit Germaanse krijgsheren. Koningschap was erfelijk. Het land was te groot om alleen te
besturen dus ontstonden er feodale verhoudingen in het bestuur. Karel de Grote bedacht dit. Hij volgde zijn
vader op en breidde het Frankische rijk uit. Hij richt scholen op en zorgt voor betere handel.
Feodalisme: keizer 🡪 leenheer 🡪 leenman 🡪 achterleenman. De koning geeft zijn land aan een leenheer, die het aan
een leenman geeft. Ambtenaren controleren leenmannen. Het land blijft van de koning (leenstelsel). Alleen
niet iedereen hield zich aan de afspraken van de koning in het leenstelsel, waardoor zijn macht verbrokkelde.
Mensen die lezen of schrijven konden waren schaars.
3.2 Het Christendom in Europa.
Kenmerkende aspecten:
9. De verspreiding van het Christendom in geheel Europa.
Het Christendom was op veel plaatsen diep geworteld. Na het einde van het West-Romeinse rijk vond er een
terugval plaats. De koning Clovis doopt zich christelijk. Dit leverde hem steun op van bisschoppen, waardoor hij
Gallië kon veroveren. Al Clovis onderdanen werden ook Christelijk. Koningen beschermden geestelijken en
gaven hun grond en andere goederen. Geestelijken vervulde diplomatieke missies en benadrukte dat de koning
was aangesteld door God. Missionarissen kwamen om het Christendom te verspreiden. Aan het eind van de
10e eeuw gingen koningen in Noord- en Oost-Europa ook over op het Christendom. Karel de Grote (na Clovis)
zorgde ook voor een verspreiding van het Christelijk geloof. De Paus vraagt hem om hulp en daarna wordt hij
tot keizer gekroond. Missionarissen deden hun werk vanuit kloosters. Kloosterlingen moesten hun leven
doorbrengen met bidden, studeren en werken. Ze moeten in armoede leven en de abt gehoorzamen.
Kenmerkende aspecten herhaling:
1. De levenswijze van jagers-verzamelaars.
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
4. De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek in de Griekse
stadstaat.
5. De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur.
6. De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde.
7. De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse cultuur en de Germaanse cultuur in Noordwest-Europa.
8. De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de eerste monotheïstische godsdiensten.
De middeleeuwen is van 500n.Chr – 1500n.Chr. Het ontstaat na het Romeinse rijk.
3.1 Leenheren, leenmannen & horigen.
Kenmerkende aspecten:
11. De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarische- cultuur urbane door een
zelfvoorzienende agrarische cultuur , georganiseerd via hofstelsel en horigheid.
12. Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur.
Agrarisch-urbaan: ‘oude’ landbouw en steden samenleving.
Zelfvoorzienend urbaan: Landbouw samenleving, die niet afhankelijk is van andere steden.
Het vroegere Romeinse-Rijk had landbouw, maar ook steden, die zorgden voor handel, nijverheid en bestuur.
Toen het Romeinse-Rijk achteruitging werd de handel steeds minder. Reizen werd gevaarlijk en steden
krompen. Daarom was er in de vroege Middeleeuwen veel sprake van landbouw samenlevingen. Veel boeren
kregen schulden en wilden vluchten. Om dit te voorkomen verboden Romeinse keizers pachtboeren hun grond
te verlaten. Ze kwamen onder gezag van de plaatselijke grondbezitters.
Veel boeren wilden in deze onveilige tijd bescherming van de edelman of het klooster. De boer stond dan zijn
grond af in ruil voor bescherming. Op deze grond moest hij werken en een deel van de oogst moest naar de
bezitter. De boeren werden horigen. Ze waren gebonden aan de grond. Het land waaraan de boeren gebonden
waren heet het domein. Het hofstelsel is dat een deel van het land wordt gebruikt door de heer (vroonland) en
het andere deel door de boeren. Deze domeinen waren vrijwel geheel zelfvoorzienend. Er was zeer weinig
handel.
Koningschap ontstond uit Germaanse krijgsheren. Koningschap was erfelijk. Het land was te groot om alleen te
besturen dus ontstonden er feodale verhoudingen in het bestuur. Karel de Grote bedacht dit. Hij volgde zijn
vader op en breidde het Frankische rijk uit. Hij richt scholen op en zorgt voor betere handel.
Feodalisme: keizer 🡪 leenheer 🡪 leenman 🡪 achterleenman. De koning geeft zijn land aan een leenheer, die het aan
een leenman geeft. Ambtenaren controleren leenmannen. Het land blijft van de koning (leenstelsel). Alleen
niet iedereen hield zich aan de afspraken van de koning in het leenstelsel, waardoor zijn macht verbrokkelde.
Mensen die lezen of schrijven konden waren schaars.
3.2 Het Christendom in Europa.
Kenmerkende aspecten:
9. De verspreiding van het Christendom in geheel Europa.
Het Christendom was op veel plaatsen diep geworteld. Na het einde van het West-Romeinse rijk vond er een
terugval plaats. De koning Clovis doopt zich christelijk. Dit leverde hem steun op van bisschoppen, waardoor hij
Gallië kon veroveren. Al Clovis onderdanen werden ook Christelijk. Koningen beschermden geestelijken en
gaven hun grond en andere goederen. Geestelijken vervulde diplomatieke missies en benadrukte dat de koning
was aangesteld door God. Missionarissen kwamen om het Christendom te verspreiden. Aan het eind van de
10e eeuw gingen koningen in Noord- en Oost-Europa ook over op het Christendom. Karel de Grote (na Clovis)
zorgde ook voor een verspreiding van het Christelijk geloof. De Paus vraagt hem om hulp en daarna wordt hij
tot keizer gekroond. Missionarissen deden hun werk vanuit kloosters. Kloosterlingen moesten hun leven
doorbrengen met bidden, studeren en werken. Ze moeten in armoede leven en de abt gehoorzamen.
