Samenvatting Collectief Arbeidsrecht

Collectief arbeidsrecht
Werkcollege 1 – Stakingsrecht
Paragraaf 6.5.5 – Collectieve acties en 8.4 – stakingsrecht
6.5.5 – Collectieve acties
Hebben stakers recht op loon? Hebben werknemers die niet deelnemen aan de actie, maar
toch hun werk niet kunnen doen omdat de actievoerende collega’s hen niet tot het werk
toelaten of omdat cruciale taken niet worden uitgevoerd, aanspraak op doorbetaling van hun
loon?
 Rechtspositie stakende werknemer: geen arbeid, geen loon.
o Ontvangen vaak wel gedurende een periode een uitkering ten laste van een
door de vakbonden beheerde stakingskas
 Rechtspositie werknemer wel bereid om te werken ‘werkwilligen’:
De risicosfeer van de werkgever wordt geraakt, omdat zijn eigen werknemers de arbeid van
hun collega’s onmogelijk maken op het terrein van de werkgever. De risicosfeer van de
werknemer wordt geraakt, omdat de werknemer bepaalde belangen, die de arbeiders als
groep aangaan, met de actievoerende collega’s gemeen heeft.
 Vervolgens de ‘vergelijkenderwijs toets’ in wiens risicosfeer ligt de actie het meest?
o Werkstaking in georganiseerd verband, uitgevoerd als middel om met
betrekking tot de wijziging van de arbeidsvoorwaarden kracht bij te zetten aan
de eisen van de stakers – meer voor risico werknemer
o Incidentele protestacties die door één of enkele werknemers buiten het kader
van welke organisatie ook en zonder de instemming van de andere
werknemers worden uitgevoerd – meer voor risico werkgever
Bijzondere categorie collectieve acties is die waarbij een risicoverdeling volgens de hiervoor
geschetste regels niet redelijk zou uitpakken. Het betreft hier stiptheidsacties,
langzaamaanacties en werkonderbrekingen van korte duur in telkens andere onderdelen van
het bedrijf.
 Onmogelijk om precies na te gaan welke werknemer eraan mee hebben gedaan
o Een werkgever die geconfronteerd wordt met personeel dat in het kader van
dergelijke collectieve acties geheel of telkens wisselende delen niet naar
behoren of niet volledig presteert en daardoor zijn bedrijf ontwricht ziet,
zijnerzijds tegenover het gehele personeel wordt ontheven van zijn
verplichting het loon over de betrokken periode volledig door te betalen
 Werkgever mag dus ten aanzien van alle werknemers het loon korten

8.5 – Stakingsrecht
Werknemers beogen door het voeren van een werkstaking de werkgever veel schade te
berokkenen. De werkgever wordt zodanig onder druk gezet dat hij of de
werkgeversorganisaties toegeeft aan de eisen van de werknemers. Het bekendst is de eis
van loonsverhoging of een andere verbetering van de arbeidsvoorwaarden in het kader van
onderhandelingen over ene nieuwe cao. Andere doelen kunnen zijn gelegen in het behoud
van werkgelegenheid bij dreigende reorganisatie of bedrijfssluiting of ongedaan maken van
bepaald handelen of nalaten van de werkgever.
 Algehele werkstaking: werknemers leggen collectief het werk neer, waardoor het
productieproces geen of nauwelijks doorgang meer kan vinden. De werknemers
ontvangen geen loon als zij het werk neerleggen.
o Stiptheidsacties, langzaamaanacties of prikacties zijn daardoor populairder
geworden – werknemers behouden recht op (gedeeltelijk) loon
Stakingsrecht in vogelvlucht
Stakende werknemers werden heel vroeger zelfs strafrechtelijk vervolgd, daarna was er nog
een hele tijd een belemmering. Behalve verlies van loon liepen ze ook het risico hun baan te
verliezen. Het werd toen uit indiviueelrechtelijk perspectief beoordeeld. Deelname aan
staking werd gezien als wanprestatie.

Het Europees Sociaal Handvest