Rechtsvinding week 4
Volgens Polak is de persoon van de rechter belangrijker geworden, omdat de rol van de rechter bij de
rechtsvinding is vergroot. Tegelijkertijd is volgens Polak nog steeds sprake van een voldoende geobjectiveerde
rechtsontwikkeling, omdat de lijnen van de rechtspraak in gezamenlijk overleg worden bepaald. In die
gezamenlijkheid schuilt echter mogelijkerwijs ook een probleem. Schrijf een essay over dit vraagstuk aan de hand
van de voorgeschreven literatuur over rechterlijke oordeelsvorming en de invloed van groepsbeslissingen.
Lensink en Husken 2013 (Resultaten onderzoek naar magistraten)
Een kwart van de Nederlandse rechters overwoog de afgelopen vijf jaar op te stappen. Dat blijkt uit de
enquête die Vrij Nederland hield onder de rechterlijke macht.
‘Het is een hele leuke baan in een hele slechte organisatie,’ schrijft een van de geënquêteerden.
Redenen?
- De belangrijkste reden voor de overweging om te stoppen is de werkdruk. Bijna driekwart van
de rechters (74,4 procent) vindt die hoog en ruim twintig procent zelfs ‘te hoog’. Bij het OM is
dat 94,7 procent om 48,5 procent.
Redenen die worden genoemd voor stijgende werkdruk zijn
De ingewikkeldheid van zaken (71 procent);
Het personeelsbeleid binnen de organisatie (35,5 procent);
De gebrekkige digitalisering (27,4 procent); en
De manier waarop in de buitenwereld (de media) het werk van de magistraten wordt
uitvergroot (29 procent).
- Een ander pregnant punt van onvrede betreft de bemoeienis vanuit Den Haag. Veel plannen
en luchtballonnetjes van regering en volksvertegenwoordiging worden door de rechters
verguisd. Voor sommigen gaat de Haagse bemoeienis zo ver, dat ze twijfelen aan werking van
de trias politicia (ruim 20 procent). ‘De rechtspraak lijkt meer en meer een domein te worden
waarop iedereen maar vrijelijk zijn kritiek kan spuien. Dat ondermijnt op den duur het
noodzakelijk vertrouwen in’, noteert een van de rechters.
- Naast hun mening over hun werk in relatie tot maatschappelijke ontwikkelingen vroegen we
de magistraten ook naar hun eigen achtergronden. Van de respondenten is de man/vrouw-
verhouding gelijkwaardig. Driekwart van hen is ouder dan veertig jaar, tachtig procent heeft
kinderen. Het stemgedrag van de magistraten is voorspelbaar.
Van Rossum 2010
Inleiding
In de afgelopen jaren zijn twee empirische onderzoeken naar het proces van rechterlijke
oordeelsvorming of rechtsvinding verschenen. Beide onderzoeken laten zien dat de manier waarop
rechters tot een ‘acceptabel oordeel’ komen vooral neerkomt op intuïtie. Rechters blijken niet vrij te
associëren en dan een keuze te maken die ‘goed aanvoelt’, maar maken gebruik van een geoefende
intuïtie die op kennis en ervaring is gebaseerd. Intuïtie is in deze betekenis niet ‘irrationeel’, maar kent
een eigen rationaliteit die gecontroleerd en getraind kan worden.
Het proces dat tot het rechterlijk oordeel leidt, kan onderscheiden worden van het proces van
redeneren en argumenteren dat de uitkomst van het intuïtieve proces bevestigt, gedeeltelijk
1
Volgens Polak is de persoon van de rechter belangrijker geworden, omdat de rol van de rechter bij de
rechtsvinding is vergroot. Tegelijkertijd is volgens Polak nog steeds sprake van een voldoende geobjectiveerde
rechtsontwikkeling, omdat de lijnen van de rechtspraak in gezamenlijk overleg worden bepaald. In die
gezamenlijkheid schuilt echter mogelijkerwijs ook een probleem. Schrijf een essay over dit vraagstuk aan de hand
van de voorgeschreven literatuur over rechterlijke oordeelsvorming en de invloed van groepsbeslissingen.
Lensink en Husken 2013 (Resultaten onderzoek naar magistraten)
Een kwart van de Nederlandse rechters overwoog de afgelopen vijf jaar op te stappen. Dat blijkt uit de
enquête die Vrij Nederland hield onder de rechterlijke macht.
‘Het is een hele leuke baan in een hele slechte organisatie,’ schrijft een van de geënquêteerden.
Redenen?
- De belangrijkste reden voor de overweging om te stoppen is de werkdruk. Bijna driekwart van
de rechters (74,4 procent) vindt die hoog en ruim twintig procent zelfs ‘te hoog’. Bij het OM is
dat 94,7 procent om 48,5 procent.
Redenen die worden genoemd voor stijgende werkdruk zijn
De ingewikkeldheid van zaken (71 procent);
Het personeelsbeleid binnen de organisatie (35,5 procent);
De gebrekkige digitalisering (27,4 procent); en
De manier waarop in de buitenwereld (de media) het werk van de magistraten wordt
uitvergroot (29 procent).
- Een ander pregnant punt van onvrede betreft de bemoeienis vanuit Den Haag. Veel plannen
en luchtballonnetjes van regering en volksvertegenwoordiging worden door de rechters
verguisd. Voor sommigen gaat de Haagse bemoeienis zo ver, dat ze twijfelen aan werking van
de trias politicia (ruim 20 procent). ‘De rechtspraak lijkt meer en meer een domein te worden
waarop iedereen maar vrijelijk zijn kritiek kan spuien. Dat ondermijnt op den duur het
noodzakelijk vertrouwen in’, noteert een van de rechters.
- Naast hun mening over hun werk in relatie tot maatschappelijke ontwikkelingen vroegen we
de magistraten ook naar hun eigen achtergronden. Van de respondenten is de man/vrouw-
verhouding gelijkwaardig. Driekwart van hen is ouder dan veertig jaar, tachtig procent heeft
kinderen. Het stemgedrag van de magistraten is voorspelbaar.
Van Rossum 2010
Inleiding
In de afgelopen jaren zijn twee empirische onderzoeken naar het proces van rechterlijke
oordeelsvorming of rechtsvinding verschenen. Beide onderzoeken laten zien dat de manier waarop
rechters tot een ‘acceptabel oordeel’ komen vooral neerkomt op intuïtie. Rechters blijken niet vrij te
associëren en dan een keuze te maken die ‘goed aanvoelt’, maar maken gebruik van een geoefende
intuïtie die op kennis en ervaring is gebaseerd. Intuïtie is in deze betekenis niet ‘irrationeel’, maar kent
een eigen rationaliteit die gecontroleerd en getraind kan worden.
Het proces dat tot het rechterlijk oordeel leidt, kan onderscheiden worden van het proces van
redeneren en argumenteren dat de uitkomst van het intuïtieve proces bevestigt, gedeeltelijk
1
