HANDELINGSPLANNING bij opvoedings- en
gedragsproblemen/-stoornissen
- Handelingsplanning kunnen maken
- Diverse begrippen en technieken kunnen benoemen
- Het verschil tussen handelingsplan en handelingsplanning
Handelingsplanning = het hele proces (de intake, het kader, verwachtingen, de hulpvraag)
Handelingsplan = het plan zelf
- Wat nodig om een goed handelingsplanning op te stellen
- Vraagt geen theorie op examen, wel inzicht vragen
→ snappen van stappen, hoe in welke sector gebruikt?
Examen
- Mondeling examen: 2 vragen (1 uur voorbereiding, examen duurt 20 min)
→ Inzichtsvragen waar theorie bij inzit
Casus waar je handelingsplanning rond moet maken (bv. je werkt in kinderopvang)
Ingevuld handelingsplan: wat is goed, anders doen, wat is vreemd
- Casus op examen over gedragsstoornis die je niet voldoende kent:
opschrijven: ik wil nog verder opzoeken over deze storing en aftoetsen in mijn team
1. Geschiedenis van handelingsplanning
Waarom moeten wij een handelingsplan maken?
OUDHEID
- Handicap = beangstigd teken van Goden → gunstig stellen = offer, kind na geboorte doden
LATE MIDDELEEUWEN
- Christelijke naastenliefde → medelijden met minderbedeelden
- Religieuzen → ziekenhuizen oprichten om zieken/ gehandicapten /(pelgrims) op te vangen
- Stilaan ook differentiëren (sorteren op eigenschappen)
- Vandaag → empoweren: ik kan nog iets, ik ben nog iets
18e EEUW
- De periode van de verlichting, nog meer differentiëren
- Oprichting van de eerste scholen (doven en blinden) → Moeder Nathalie Verschaeve
(Spermalie-Instituut) → Ziet dat dove/blinde kinderen normaal zijn
19e EEUW
- Andere kijk op handicap/beperkingen door wetenschappelijke vooruitgang
→ Differentiatie tussen psychiatrie en verstandelijke beperking
- Daling kindersterfte (meer kinderen met handicap kunnen overleven)
- Nood aan specifieke behandeling dringt op (worden ouder, nieuwe behandeling nodig)
- Heilpedagogiek: genezen door op te voeden door artsen → PEDAGOGISCH OPTIMISME
→ Idiotenscholen (BSO de dag vandaag): hoge muren, speelplaats, veel toezicht
VANAF JAREN ‘60
- Etikettering: Mensen worden in hokjes gestopt, de persoon achter de handicap vergeten
,- Persoon met een handicap: hebben mogelijkheden, vragen en integreren in maatschappij
2. Opvoeden vandaag
OPVOEDEN IS
- In een duurzame relatie staan van opvoeders en kinderen
- Zich verantwoordelijk voelen voor kinderen
- Zich voor kinderen willen engageren
- Een complementair en een circulair proces
- Is functioneel en spontaan
- Babysitten is niet “opvoeden” in de strikte zin van het woord
HET GEZIN
- Toegenomen aandacht voor opvoeding en psychosociaal en emotioneel welbevinden
→ Leidt tot specifieke hulpvragen (vandaag de dag)
→ Veranderend consultatiegedrag ouders
Van preventie tot specifieke opvoedingshulp
Ouder is deskundige en een mondige partner i.p.v. cliënt (ontvoogding)
Ouders maken keuzes, hebben beslissingsrecht
Aanmelder, informant, ervaringsdeskundige, betrokkene in besluitvorming
- Gewijzigde gezinsconstellaties
→ Multiculturele setting
→ Gezinssamenstelling
DE HULPVERLENERS
- Ouder vraag naar ‘instant-aid’ → verrast hulpverlening!
- Hulpverleners hebben soms onvoldoende voeling met kind, gezin en school
→ leidt soms tot onbruikbare adviezen
- Veel nadruk op problematische kindkenmerken en weinig op de interactie en positieve
kenmerken
- Teveel onnodige gegevens worden verzameld → ‘is een tof mannetje’
- “Eerste indrukken” en “stokpaardjes” wegen té zwaar door
- Versnipperde aanpak door groot aantal begeleiders/hulpverleners of -diensten
→ belangrijk waarom handelingsplan tot stand is gekomen 1 plan voor 1 gezin
Leidt tot ‘handelingsverlegenheid’
→ Hulpverlening vindt dat zij het moeten oplossen, gezin vraagt een oplossing
→ geeft te snel oplossing (tips) → schema maken (ochtend loopt niet goed onderzoeken)
→ werkt maar 1 keer → HV ervaart zichzelf als minder bekwaam, onzeker
→ beter een handelingsplanning maken (vanaf dat er stress is → blokkeert hij)
→ De oplossing wordt van externen verwacht
DE MAATSCHAPPIJ
- Aantal aanmeldingen stijgt meer vragen over opvoeding (veel wachtlijsten)
- 1 op 4 kinderen heeft leerproblemen, 1 op 3 krijgt bijles
- Toenemend “psychiatriseren” van gedrag van kinderen en jongeren
UIT ONDERZOEK
, - Bij een kind uit de middenklasse wordt 15 keer vaker een leerstoornis vastgesteld dan bij zijn
(kans)arme leeftijdsgenoot → ze erkennen kinderen zoals ze zijn, niet naar perfecte kiezen
BIJZONDERE JEUGDZORG
- Stijging van 65 % in 10 jaar → grootste gedeelte in VOS (jeugdrechtbank)
- Ongeveer de helft in gedwongen hulpverlening
- Totale capaciteit van voorzieningen stijgt
METHODIEKEN
- Gezinsgericht: Gericht naar het samenleven (interactie) tussen ouders en kinderen
- Pedagogisch: Gericht naar de afstemming tussen enerzijds de opvoedingsbehoeften
(pedagogische hulpvraag) van kinderen en het opvoedend handelen (pedagogisch aanbod) van
de ouders
- Hulpverlening: Vertrekkende van een pedagogische hulpvraag en bestaande uit diagnostiek en
behandeling
Examentip: Als je niet tot een methode komt is dat niet erg
Het is wel belangrijk dat je aan referentie doet ‘ik moet dit in team bespreken’
VERTALING NAAR DE PRAKTIJK (vanaf hier begint voornamelijk HP)
- Naast de kleinschaligheid en professionalisering krijgt het planmatig werken meer aandacht
- Het aanbod afstemmen op de specifieke behoefte van de individuele zorgvrager/het netwerk
- Concreet: (= DE 4 STAPPEN VAN HANDELINGSPLAN)
→ De begeleiding eerst grondig reflecteren: over wat er wordt beoogd met de hulp aan het
kind, zijn gezin en zijn ruimere omgeving
→ Dit wenselijke wordt in doelen gegoten
→ En de opeenvolgende stappen worden bepaald
= weldoordachte manier vorm krijgen van de uitvoering
VALKUILEN
- Kinderen zijn belangrijk krijgen al onze aandacht
- We weten meer over gedragsproblemen en -stoornissen
- Hoe meer we vertrouwd zijn met symptomen, hoe meer we ze opmerken
probeer heel breed te kijken en niet de etiketteren
- Er zijn betere screeningsmiddelen waardoor kinderen met problemen sneller opvallen
- Hulpverleners zien kinderen binnenkomen en plakken er labels op
= valkuil, want het is beter het kind te leren kennen
- Leer ouders ook om stop te kunnen zeggen, ‘dit vind ik niet leuk’.
3. Handelingsplanning
VERSCHUIVING (!)
- Evolutie van reflexmatig handelen (medelijden) naar weloverwogen handelen
- Wordt concreet en transparant gemaakt in een handelingsplan
- Alles wat we doen vertrekt vanuit een bepaald doel
we willen iets bereiken, we weten wat we willen bereiken
→ belangrijk om te weten wat je doet en op welke moment
→ Dit is de kern van handelingsplanning
gedragsproblemen/-stoornissen
- Handelingsplanning kunnen maken
- Diverse begrippen en technieken kunnen benoemen
- Het verschil tussen handelingsplan en handelingsplanning
Handelingsplanning = het hele proces (de intake, het kader, verwachtingen, de hulpvraag)
Handelingsplan = het plan zelf
- Wat nodig om een goed handelingsplanning op te stellen
- Vraagt geen theorie op examen, wel inzicht vragen
→ snappen van stappen, hoe in welke sector gebruikt?
Examen
- Mondeling examen: 2 vragen (1 uur voorbereiding, examen duurt 20 min)
→ Inzichtsvragen waar theorie bij inzit
Casus waar je handelingsplanning rond moet maken (bv. je werkt in kinderopvang)
Ingevuld handelingsplan: wat is goed, anders doen, wat is vreemd
- Casus op examen over gedragsstoornis die je niet voldoende kent:
opschrijven: ik wil nog verder opzoeken over deze storing en aftoetsen in mijn team
1. Geschiedenis van handelingsplanning
Waarom moeten wij een handelingsplan maken?
OUDHEID
- Handicap = beangstigd teken van Goden → gunstig stellen = offer, kind na geboorte doden
LATE MIDDELEEUWEN
- Christelijke naastenliefde → medelijden met minderbedeelden
- Religieuzen → ziekenhuizen oprichten om zieken/ gehandicapten /(pelgrims) op te vangen
- Stilaan ook differentiëren (sorteren op eigenschappen)
- Vandaag → empoweren: ik kan nog iets, ik ben nog iets
18e EEUW
- De periode van de verlichting, nog meer differentiëren
- Oprichting van de eerste scholen (doven en blinden) → Moeder Nathalie Verschaeve
(Spermalie-Instituut) → Ziet dat dove/blinde kinderen normaal zijn
19e EEUW
- Andere kijk op handicap/beperkingen door wetenschappelijke vooruitgang
→ Differentiatie tussen psychiatrie en verstandelijke beperking
- Daling kindersterfte (meer kinderen met handicap kunnen overleven)
- Nood aan specifieke behandeling dringt op (worden ouder, nieuwe behandeling nodig)
- Heilpedagogiek: genezen door op te voeden door artsen → PEDAGOGISCH OPTIMISME
→ Idiotenscholen (BSO de dag vandaag): hoge muren, speelplaats, veel toezicht
VANAF JAREN ‘60
- Etikettering: Mensen worden in hokjes gestopt, de persoon achter de handicap vergeten
,- Persoon met een handicap: hebben mogelijkheden, vragen en integreren in maatschappij
2. Opvoeden vandaag
OPVOEDEN IS
- In een duurzame relatie staan van opvoeders en kinderen
- Zich verantwoordelijk voelen voor kinderen
- Zich voor kinderen willen engageren
- Een complementair en een circulair proces
- Is functioneel en spontaan
- Babysitten is niet “opvoeden” in de strikte zin van het woord
HET GEZIN
- Toegenomen aandacht voor opvoeding en psychosociaal en emotioneel welbevinden
→ Leidt tot specifieke hulpvragen (vandaag de dag)
→ Veranderend consultatiegedrag ouders
Van preventie tot specifieke opvoedingshulp
Ouder is deskundige en een mondige partner i.p.v. cliënt (ontvoogding)
Ouders maken keuzes, hebben beslissingsrecht
Aanmelder, informant, ervaringsdeskundige, betrokkene in besluitvorming
- Gewijzigde gezinsconstellaties
→ Multiculturele setting
→ Gezinssamenstelling
DE HULPVERLENERS
- Ouder vraag naar ‘instant-aid’ → verrast hulpverlening!
- Hulpverleners hebben soms onvoldoende voeling met kind, gezin en school
→ leidt soms tot onbruikbare adviezen
- Veel nadruk op problematische kindkenmerken en weinig op de interactie en positieve
kenmerken
- Teveel onnodige gegevens worden verzameld → ‘is een tof mannetje’
- “Eerste indrukken” en “stokpaardjes” wegen té zwaar door
- Versnipperde aanpak door groot aantal begeleiders/hulpverleners of -diensten
→ belangrijk waarom handelingsplan tot stand is gekomen 1 plan voor 1 gezin
Leidt tot ‘handelingsverlegenheid’
→ Hulpverlening vindt dat zij het moeten oplossen, gezin vraagt een oplossing
→ geeft te snel oplossing (tips) → schema maken (ochtend loopt niet goed onderzoeken)
→ werkt maar 1 keer → HV ervaart zichzelf als minder bekwaam, onzeker
→ beter een handelingsplanning maken (vanaf dat er stress is → blokkeert hij)
→ De oplossing wordt van externen verwacht
DE MAATSCHAPPIJ
- Aantal aanmeldingen stijgt meer vragen over opvoeding (veel wachtlijsten)
- 1 op 4 kinderen heeft leerproblemen, 1 op 3 krijgt bijles
- Toenemend “psychiatriseren” van gedrag van kinderen en jongeren
UIT ONDERZOEK
, - Bij een kind uit de middenklasse wordt 15 keer vaker een leerstoornis vastgesteld dan bij zijn
(kans)arme leeftijdsgenoot → ze erkennen kinderen zoals ze zijn, niet naar perfecte kiezen
BIJZONDERE JEUGDZORG
- Stijging van 65 % in 10 jaar → grootste gedeelte in VOS (jeugdrechtbank)
- Ongeveer de helft in gedwongen hulpverlening
- Totale capaciteit van voorzieningen stijgt
METHODIEKEN
- Gezinsgericht: Gericht naar het samenleven (interactie) tussen ouders en kinderen
- Pedagogisch: Gericht naar de afstemming tussen enerzijds de opvoedingsbehoeften
(pedagogische hulpvraag) van kinderen en het opvoedend handelen (pedagogisch aanbod) van
de ouders
- Hulpverlening: Vertrekkende van een pedagogische hulpvraag en bestaande uit diagnostiek en
behandeling
Examentip: Als je niet tot een methode komt is dat niet erg
Het is wel belangrijk dat je aan referentie doet ‘ik moet dit in team bespreken’
VERTALING NAAR DE PRAKTIJK (vanaf hier begint voornamelijk HP)
- Naast de kleinschaligheid en professionalisering krijgt het planmatig werken meer aandacht
- Het aanbod afstemmen op de specifieke behoefte van de individuele zorgvrager/het netwerk
- Concreet: (= DE 4 STAPPEN VAN HANDELINGSPLAN)
→ De begeleiding eerst grondig reflecteren: over wat er wordt beoogd met de hulp aan het
kind, zijn gezin en zijn ruimere omgeving
→ Dit wenselijke wordt in doelen gegoten
→ En de opeenvolgende stappen worden bepaald
= weldoordachte manier vorm krijgen van de uitvoering
VALKUILEN
- Kinderen zijn belangrijk krijgen al onze aandacht
- We weten meer over gedragsproblemen en -stoornissen
- Hoe meer we vertrouwd zijn met symptomen, hoe meer we ze opmerken
probeer heel breed te kijken en niet de etiketteren
- Er zijn betere screeningsmiddelen waardoor kinderen met problemen sneller opvallen
- Hulpverleners zien kinderen binnenkomen en plakken er labels op
= valkuil, want het is beter het kind te leren kennen
- Leer ouders ook om stop te kunnen zeggen, ‘dit vind ik niet leuk’.
3. Handelingsplanning
VERSCHUIVING (!)
- Evolutie van reflexmatig handelen (medelijden) naar weloverwogen handelen
- Wordt concreet en transparant gemaakt in een handelingsplan
- Alles wat we doen vertrekt vanuit een bepaald doel
we willen iets bereiken, we weten wat we willen bereiken
→ belangrijk om te weten wat je doet en op welke moment
→ Dit is de kern van handelingsplanning
