Hoorcollege Europees recht Week 3
Doorwerking EU-recht
Centrale vraag: Wat heb je als individu aan EU-recht, met name wanneer de nationale
wetgever in gebreke is gebleven en alleen een gang naar de nationale rechter resteert?
Grondslagen doorwerking EU-recht
Eigen en autonome rechtsorde
- Verdragen?
- Hof in Costa/ENEL (zaak 6/64):
o Geest, inhoud + bewoordingen Verdrag
o Eigen en autonome rechtsorde: staten en individuen
o Inperking soevereiniteit
o EU-recht werkt uit eigen hoofde door
o Energierekening die Costa moest betalen aan ENEL (nieuwe
elektriciteitsmaatschappij), dat was genationaliseerd door de overheid. Costa
vond dat hij niet hoefde te betalen omdat de nationalisatiewet onrechtmatig
was, omdat het in strijd was met het EEG-recht. De vraag voor de rechter was:
welke regeling heeft voorrang? Geldt de regel lex posterior derogat lex
anterior hier ook? Het Hof bepaalde dat volgens de geest, inhoud en
bewoordingen de lidstaten met de oprichting van de EEG een eigen,
autonome rechtsorde gecreëerd. De lidstaten hebben voor onbepaalde tijd
een deel van de soevereiniteit overgedragen. Het Unierecht werkt daarom
ook door in het nationale recht.
- Internationaal recht: monisme/dualisme
o Essentie: doorwerking nationale keuze
- EU-recht: voorrang & rechtstreekse werking
o Essentie: doorwerking onderdeel EU-recht
Europees ‘mandaat’ nationale rechters
Voorrang
Costa/ENEL: “Overwegende dat het verdragsrecht dat uit een autonome bron voortvloeit, op
grond van zijn bijzondere karakter niet door enig voorschrift van nationaal recht opzij kan
worden gezet, zonder zijn gemeenschapsrechtelijk karakter te verliezen en zonder dat de
rechtsgrond van de Gemeenschap zelf daardoor wordt aangetast.”
Reikwijdte voorrang
- Conflictregel: welke bepaling heeft in een concrete situatie voorrang?
- Primair en secundair EU-recht ten opzichte van al het nationale recht, inclusief
grondwet
- Naar het verleden -> buiten toepassing verklaring
o Hoe de situatie zich heeft voorgedaan
- Naar de toekomst -> blocking effect
o Toepassing van strijdige nationale regeling voor de toekomst
Maar hoe voorrang geldend te maken, af te dwingen in de praktijk?
Doorwerking EU-recht
Centrale vraag: Wat heb je als individu aan EU-recht, met name wanneer de nationale
wetgever in gebreke is gebleven en alleen een gang naar de nationale rechter resteert?
Grondslagen doorwerking EU-recht
Eigen en autonome rechtsorde
- Verdragen?
- Hof in Costa/ENEL (zaak 6/64):
o Geest, inhoud + bewoordingen Verdrag
o Eigen en autonome rechtsorde: staten en individuen
o Inperking soevereiniteit
o EU-recht werkt uit eigen hoofde door
o Energierekening die Costa moest betalen aan ENEL (nieuwe
elektriciteitsmaatschappij), dat was genationaliseerd door de overheid. Costa
vond dat hij niet hoefde te betalen omdat de nationalisatiewet onrechtmatig
was, omdat het in strijd was met het EEG-recht. De vraag voor de rechter was:
welke regeling heeft voorrang? Geldt de regel lex posterior derogat lex
anterior hier ook? Het Hof bepaalde dat volgens de geest, inhoud en
bewoordingen de lidstaten met de oprichting van de EEG een eigen,
autonome rechtsorde gecreëerd. De lidstaten hebben voor onbepaalde tijd
een deel van de soevereiniteit overgedragen. Het Unierecht werkt daarom
ook door in het nationale recht.
- Internationaal recht: monisme/dualisme
o Essentie: doorwerking nationale keuze
- EU-recht: voorrang & rechtstreekse werking
o Essentie: doorwerking onderdeel EU-recht
Europees ‘mandaat’ nationale rechters
Voorrang
Costa/ENEL: “Overwegende dat het verdragsrecht dat uit een autonome bron voortvloeit, op
grond van zijn bijzondere karakter niet door enig voorschrift van nationaal recht opzij kan
worden gezet, zonder zijn gemeenschapsrechtelijk karakter te verliezen en zonder dat de
rechtsgrond van de Gemeenschap zelf daardoor wordt aangetast.”
Reikwijdte voorrang
- Conflictregel: welke bepaling heeft in een concrete situatie voorrang?
- Primair en secundair EU-recht ten opzichte van al het nationale recht, inclusief
grondwet
- Naar het verleden -> buiten toepassing verklaring
o Hoe de situatie zich heeft voorgedaan
- Naar de toekomst -> blocking effect
o Toepassing van strijdige nationale regeling voor de toekomst
Maar hoe voorrang geldend te maken, af te dwingen in de praktijk?
