ERGOTHERAPIE EN LONGTERM CARE
MAALTIJDZORG
Inhoud
MAALTIJDZORG ..................................................................................................................................... 1
1. INLEIDING ................................................................................................................................. 3
2. OORZAKEN EN GEVOLGEN VAN ONVOLDOENDE VOEDSELINNAME ........................................ 5
Algemeen. ...................................................................................................................................... 5
3. ADVIEZEN MET BETREKKING OP DE PERSOON ........................................................................ 6
3.1. Niveaus van welbevinden. ............................................................................................... 6
3.2 Analyse van het maaltijdgebeuren ...................................................................................... 9
3.2.1 Assessments ..................................................................................................................... 9
3.3 Slikproblemen bij oudere personen. ................................................................................. 13
3.3.1 Slikproblemen herkennen ............................................................................................. 13
3.3.2 Wat doen bij slikproblemen? ......................................................................................... 13
4. ADVIEZEN MET BETREKKING OP DE OMGEVING .................................................................... 16
4.1 De sociale omgeving .......................................................................................................... 16
4.1.1 Bewonerstoewijzing:...................................................................................................... 16
4.2 De fysieke omgeving .......................................................................................................... 16
4.2.1 Ruisreductie ................................................................................................................... 17
4.2.2 Een gevoel van veiligheid opbouwen ............................................................................ 17
4.2.3 Visuele prikkels .............................................................................................................. 17
4.2.4 Geuren ............................................................................................................................ 18
5 ADVIEZEN MET BETREKKING TOT DE VOEDING ..................................................................... 20
5.1 Ouderen en zeker personen met dementie hebben baat bij: ............................................ 20
5.2 Personen die voedings- en slikproblemen ondervinden, hebben baat bij: ...................... 20
5.3 Voedselconsistentie ........................................................................................................... 20
5.4 Vaste voeding ..................................................................................................................... 21
5.5 Halfvaste voeding............................................................................................................... 21
5.6 Vloeibare voeding............................................................................................................... 23
5.7 Ingedikte dranken: ............................................................................................................. 23
5.8 Verrijkte voeding, bijvoeding en vervangvoeding ............................................................. 24
6 ADVIEZEN MET BETREKKING TOT HET MATERIAAL................................................................ 25
6.1 Drinken ............................................................................................................................... 25
6.2 Eten..................................................................................................................................... 25
QUIZ TIP: ......................................................................................................................................... 26
Zoek de hulpmiddelen die hieronder worden vernoemd op en bekijk ze. .............................. 26
1
,7 ADVIEZEN MET BETREKKING TOT MAALTIJDBEGELEIDING ................................................... 29
7.1 Slikproblemen .................................................................................................................... 30
8 BIJKOMENDE OEFENINGEN .................................................................................................... 31
9 BIJKOMENDE INFORMATIE ..................................................................................................... 32
9.1 RICHTLIJN ONDERVOEDING BIJ VOLWASSENEN (let op: afwijkende doelgroep) ............. 32
9.2 JAARBOEK ERGOTHERAPIE 2014 ....................................................................................... 32
9.3 INFORMATIEBROCHURE DE TUITBEKER ............................................................................ 32
10 BRONNEN................................................................................................................................ 34
2
,1. INLEIDING
In dit zelfstudiepakket willen we jullie informatie geven rond het maaltijdgebeuren bij ouderen.
Het doornemen van het pakket vormt een onderdeel van de lessen ERGOTHERAPIE EN LONGTERM
CARE.
Eten is een belangrijk gebeuren in een mensenleven. We eten niet alleen vanuit een biologische
behoefte, het is voor velen ook een sociale activiteit, voor anderen geeft het troost, ....
Kortom het is een essentieel onderdeel van ons bestaan. Als pasgeborene zijn we afhankelijk van
anderen voor onze voedselinname. Op een bepaald moment kan men als volwassene of als oudere
ook op een punt komen waarop men afhankelijk is van anderen als het op voeden aan komt. Zich
voeden wijzigt naar gevoed worden. Als eten of de zorg rond het maaltijdgebeuren moeilijker wordt
dan heeft dit een niet te onderschatten impact.
Ondertussen krijgen jullie via de lessen gerontologie en geriatrie meer zicht op het normale
verouderingsproces en enkele pathologieën die voorkomen bij de ouder wordende mens. Je kan je
dus al een beeld vormen welke van deze aspecten invloed kunnen hebben op het maaltijdgebeuren.
Om aan de slag te gaan rond maaltijdzorg is het belangrijk een aantal zaken te:
• kennen
• her-kennen
• kunnen
Ondervoeding is één van de aspecten die belangrijk zijn om te ‘her-kennen’ bij ouderen. Maar
daarnaast zijn er tal van factoren die voorkomen binnen het normaal verouderen die een invloed
hebben op onze voedselinname. Vaak leiden deze factoren ertoe dat ouderen minder gaan eten.
In dit filmpje worden een aantal factoren mooi gevisualiseerd en op een rijtje gezet. Klik hiervoor op
de foto.
3
, In dit filmpje zie je een kleine test met jongeren en ouderen en hun smaakbeleving.
In het hoor- en werkcollege willen we jullie meenemen en inzichten en vaardigheden bijbrengen om
rond maaltijdzorg aan de slag te gaan.
We maken hierbij een volgende indeling:
2. Oorzaken en gevolgen van onvoldoende voedselinname
3. Adviezen met betrekking op de PERSOON
4. Adviezen met betrekking op de OMGEVING
5. Adviezen met betrekking op de MAALTIJD
6. Adviezen met betrekking op het MATERIAAL
7. Adviezen met betrekking op de MAALTIJDBEGELEIDING
8. Bijkomende oefeningen
9. Bijkomende informatie
Veel plezier!
4
MAALTIJDZORG
Inhoud
MAALTIJDZORG ..................................................................................................................................... 1
1. INLEIDING ................................................................................................................................. 3
2. OORZAKEN EN GEVOLGEN VAN ONVOLDOENDE VOEDSELINNAME ........................................ 5
Algemeen. ...................................................................................................................................... 5
3. ADVIEZEN MET BETREKKING OP DE PERSOON ........................................................................ 6
3.1. Niveaus van welbevinden. ............................................................................................... 6
3.2 Analyse van het maaltijdgebeuren ...................................................................................... 9
3.2.1 Assessments ..................................................................................................................... 9
3.3 Slikproblemen bij oudere personen. ................................................................................. 13
3.3.1 Slikproblemen herkennen ............................................................................................. 13
3.3.2 Wat doen bij slikproblemen? ......................................................................................... 13
4. ADVIEZEN MET BETREKKING OP DE OMGEVING .................................................................... 16
4.1 De sociale omgeving .......................................................................................................... 16
4.1.1 Bewonerstoewijzing:...................................................................................................... 16
4.2 De fysieke omgeving .......................................................................................................... 16
4.2.1 Ruisreductie ................................................................................................................... 17
4.2.2 Een gevoel van veiligheid opbouwen ............................................................................ 17
4.2.3 Visuele prikkels .............................................................................................................. 17
4.2.4 Geuren ............................................................................................................................ 18
5 ADVIEZEN MET BETREKKING TOT DE VOEDING ..................................................................... 20
5.1 Ouderen en zeker personen met dementie hebben baat bij: ............................................ 20
5.2 Personen die voedings- en slikproblemen ondervinden, hebben baat bij: ...................... 20
5.3 Voedselconsistentie ........................................................................................................... 20
5.4 Vaste voeding ..................................................................................................................... 21
5.5 Halfvaste voeding............................................................................................................... 21
5.6 Vloeibare voeding............................................................................................................... 23
5.7 Ingedikte dranken: ............................................................................................................. 23
5.8 Verrijkte voeding, bijvoeding en vervangvoeding ............................................................. 24
6 ADVIEZEN MET BETREKKING TOT HET MATERIAAL................................................................ 25
6.1 Drinken ............................................................................................................................... 25
6.2 Eten..................................................................................................................................... 25
QUIZ TIP: ......................................................................................................................................... 26
Zoek de hulpmiddelen die hieronder worden vernoemd op en bekijk ze. .............................. 26
1
,7 ADVIEZEN MET BETREKKING TOT MAALTIJDBEGELEIDING ................................................... 29
7.1 Slikproblemen .................................................................................................................... 30
8 BIJKOMENDE OEFENINGEN .................................................................................................... 31
9 BIJKOMENDE INFORMATIE ..................................................................................................... 32
9.1 RICHTLIJN ONDERVOEDING BIJ VOLWASSENEN (let op: afwijkende doelgroep) ............. 32
9.2 JAARBOEK ERGOTHERAPIE 2014 ....................................................................................... 32
9.3 INFORMATIEBROCHURE DE TUITBEKER ............................................................................ 32
10 BRONNEN................................................................................................................................ 34
2
,1. INLEIDING
In dit zelfstudiepakket willen we jullie informatie geven rond het maaltijdgebeuren bij ouderen.
Het doornemen van het pakket vormt een onderdeel van de lessen ERGOTHERAPIE EN LONGTERM
CARE.
Eten is een belangrijk gebeuren in een mensenleven. We eten niet alleen vanuit een biologische
behoefte, het is voor velen ook een sociale activiteit, voor anderen geeft het troost, ....
Kortom het is een essentieel onderdeel van ons bestaan. Als pasgeborene zijn we afhankelijk van
anderen voor onze voedselinname. Op een bepaald moment kan men als volwassene of als oudere
ook op een punt komen waarop men afhankelijk is van anderen als het op voeden aan komt. Zich
voeden wijzigt naar gevoed worden. Als eten of de zorg rond het maaltijdgebeuren moeilijker wordt
dan heeft dit een niet te onderschatten impact.
Ondertussen krijgen jullie via de lessen gerontologie en geriatrie meer zicht op het normale
verouderingsproces en enkele pathologieën die voorkomen bij de ouder wordende mens. Je kan je
dus al een beeld vormen welke van deze aspecten invloed kunnen hebben op het maaltijdgebeuren.
Om aan de slag te gaan rond maaltijdzorg is het belangrijk een aantal zaken te:
• kennen
• her-kennen
• kunnen
Ondervoeding is één van de aspecten die belangrijk zijn om te ‘her-kennen’ bij ouderen. Maar
daarnaast zijn er tal van factoren die voorkomen binnen het normaal verouderen die een invloed
hebben op onze voedselinname. Vaak leiden deze factoren ertoe dat ouderen minder gaan eten.
In dit filmpje worden een aantal factoren mooi gevisualiseerd en op een rijtje gezet. Klik hiervoor op
de foto.
3
, In dit filmpje zie je een kleine test met jongeren en ouderen en hun smaakbeleving.
In het hoor- en werkcollege willen we jullie meenemen en inzichten en vaardigheden bijbrengen om
rond maaltijdzorg aan de slag te gaan.
We maken hierbij een volgende indeling:
2. Oorzaken en gevolgen van onvoldoende voedselinname
3. Adviezen met betrekking op de PERSOON
4. Adviezen met betrekking op de OMGEVING
5. Adviezen met betrekking op de MAALTIJD
6. Adviezen met betrekking op het MATERIAAL
7. Adviezen met betrekking op de MAALTIJDBEGELEIDING
8. Bijkomende oefeningen
9. Bijkomende informatie
Veel plezier!
4
