1.1 Geld hoort bij het leven
Je hebt niet altijd evenveel geld
Het leven is in te delen in verschillende levensfasen
➝ de opeenvolging van levensfasen noem je levensloop
↪︎ iedere fase kent een andere nanciële situatie
Je kunt de nanciële situatie op twee manieren beschrijven:
1. De nanciële stand van zaken op een bepaald moment
2. De nanciële veranderingen in een bepaalde periode
Kijk je op een bepaald moment naar de nanciële stand van zaken, dan gaat het over de
voorraadgrootheden:
➝ de bezittingen en schulden
↪︎ het vermogen van gezinnen is het verschil tussen de bezittingen en schulden
Ga je na wat er in een periode is gebeurd, dan kijk je naar stroomgrootheden:
➝ de inkomsten en uitgaven
Inkomen is de beloning voor het beschikbaar stellen van de productiefactoren (kapitaal, arbeid,
natuur, ondernemerschap)
Soms moet je investeren in jezelf
Door een studie vergroot je je menselijk kapitaal
➝ je menselijk kapitaal is de kennis en vaardigheden die je verkrijgt door opleiding, training en
ervaring
Door het volgen van een opleiding kun je tijdlijk minder geld steken in het verdienen van geld
↪︎ maar na je studie heb je meer kans op een goede baan met een hoger inkomen
De verdiencapaciteit is de hoogte van het inkomen dat een persoon kan verkrijgen
Ruilen over de tijd
Door te sparen of te lenen verschuif je je consumptie naar een eerder of later tijdstip in je leven
➝ ruilen over tijd of intertemporele substitutie is het uitstellen of vervroegen van (consumptie)
uitgaven
Als je leent moet je rente betalen, als je spaart ontvang je rente voor het tot beschikking stellen
van je geld
Door af te lossen wordt de lening lager, door rente te betalen niet
➝ a ossingen en rentebetalingen zijn stroomgrootheden
fifl fi fi fi
, 1.2 Sparen of lenen?
Waarom zou je sparen?
Bij sparen stel je consumptie uit door een deel van je budget niet uit te geven
↪︎ je ruilt consumptie nu voor consumptie later
Je bouwt zo een spaartegoed op, waarover je rente of interest ontvangt dat je op een later
moment kunt gebruiken voor je uitgaven
Ieder jaar wordt door de bank een rentebedrag bijgeschreven dat berekend is over het gewogen
gemiddelde van het spaargeld gedurende een jaar
Je berekent het eindbedrag op de spaarrekening op de volgende manier:
Eindbedrag = beginbedrag x (1 + i)looptijd
Hierin is i het rentepercentage in decimalen
Spaarders kunnen drie redenen hebben om te gaan sparen, de spaarmotieven zijn:
Zekerheidsmotief: sparen uit voorzorg
Doelwitmotief: je spaart voor een doel (bijv. een vakantie, huis, auto)
Vermogensmotief: je wilt je vermogen verhogen door het ontvangen van rente
De prijs van ongeduld
Het komt voor dat je een consumptiebehoefte hebt, terwijl je inkomen of vermogen niet
toereikend is
↪︎ je kunt deze consumptie naar voren halen door te lenen
Er zijn ook drie leenmotieven:
Je kunt lenen om een tegenslag op te vangen
Je kunt lenen voor de aanschaf van (duurdere) consumptiegoederen
Je kunt lenen om een tijdelijk tekort op te vangen
De meest voorkomende vorm van lenen door gezinnen zijn:
Het consumptief krediet
De hypothecaire geldlening of hypotheek
Het consumptief krediet zijn alle geldleningen die bedoeld zijn voor de aanschaf van
consumptiegoederen
De hypotheek is een lening met een onroerend goed als onderpand
➝ dit is bijna altijd het huis waar je in woont
De prijs van tijd
Bij ruilen over tijd heb je te maken met een keuze tussen consumptie nu en consumptie later
↪︎ daarbij maak je een afweging tussen de algemene prijs van tijd en de individuele prijs van
tijd
➝ de algemene prijs van tijd is de rente die je betaald voor een lening
➝ de individuele prijs van tijd is de prijs die je bereid bent te betalen voor een lening
↳ afgewogen tegen de algemene prijs van tijd, bepaalt dit verschil de keuze tussen sparen of
lenen
, Tijdsvoorkeur is de mate waarin mensen uitgaven kunnen uitstellen
➝ mensen met een lage tijdsvoorkeur kunnen makkelijk wachten en hebben ook een lagere
individuele prijs van tijd
➝ mensen met een hoge tijdsvoorkeur zijn ongeduldiger met het doen van uitgaven en zijn eerder
bereid een lening aan te gaan
De prijs van risico
Als je geld voor een langere tijd uitleent is de kans dat je het geld niet terug krijgt en je geld door
in atie minder waard wordt groter dan bij een kortere looptijd
↪︎ het risico van het uitlenen van geld is dus groter, waardoor je een hogere rente wilt ontvangen
➝ daarom is de rente bij leningen met een lange looptijd hoger dan bij een korte looptijd
Bij een hypothecaire lening met een huis als onderpand is de kans dat de lening/rente niet wordt
terugbetaald erg klein
↪︎ de geldgever zal met een lage rente genoegen nemen
Rente op consumptief krediet is hoger, omdat er geen onderpand is en er een groter risico is dat
de lening niet wordt terugbetaald
Geld uitlenen aan de overheid door staatsobligaties te kopen is niet erg risicovol
➝ de kans dat de overheid failliet gaat is namelijk erg klein
➝ de rente is daarom ook laag
Als je hebt belegd in aandelen of obligaties en je hebt snel geld nodig, dan kan je besluiten om
deze te verkopen
↪︎ je kunt deze vermogenstitels makkelijk omzetten in liquide middelen (geld)
Een onderhandse lening is een lening die partijen zonder tussenkomst van de bank hebben
afgesloten
↪︎ een onderhandse lening kan pas in geld omgezet worden als de looptijd verstreken is
➝ de geldlener zal vanwege dit ongemak een hogere rente willen hebben
Vraag en aanbod van vermogen
De nanciële sector zorgt ervoor dat je kunt betalen, sparen, lenen en verzekeren
Een belangrijke taak van de nanciële sector is om te bemiddelen tussen partijen die geld ter
beschikking willen stellen en partijen die geld nodig hebben
➝ de aanbieders op deze markt zijn banken, pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen
➝ de vragers zij bedrijven, overheden en particulieren
De vermogensmarkt is al het vraag en aanbod van vermogenstitels
➝ op de vermogensmarkt worden vermogenstitels verruild voor liquide middelen en omgekeerd
Uiteindelijk bepalen vraag en aanbod de prijs van vermogen: de rente
De vermogensmarkt kun je indelen naar looptijd en bestaat uit de geldmarkt en de kapitaalmarkt
Op de geldmarkt worden kortlopende nancieringsmiddelen verhandeld met een looptijd korter
dan een jaar
➝ bijvoorbeeld rekeningcourantkredieten (rood staan) of kortlopend consumptief krediet
Op de kapitaalmarkt gaat het om het verhandelen van nancieringsmiddelen met een looptijd
langer dan een jaar
➝ bijvoorbeeld aandelen, obligaties en hypotheken
fl fi
fi fi fi
Je hebt niet altijd evenveel geld
Het leven is in te delen in verschillende levensfasen
➝ de opeenvolging van levensfasen noem je levensloop
↪︎ iedere fase kent een andere nanciële situatie
Je kunt de nanciële situatie op twee manieren beschrijven:
1. De nanciële stand van zaken op een bepaald moment
2. De nanciële veranderingen in een bepaalde periode
Kijk je op een bepaald moment naar de nanciële stand van zaken, dan gaat het over de
voorraadgrootheden:
➝ de bezittingen en schulden
↪︎ het vermogen van gezinnen is het verschil tussen de bezittingen en schulden
Ga je na wat er in een periode is gebeurd, dan kijk je naar stroomgrootheden:
➝ de inkomsten en uitgaven
Inkomen is de beloning voor het beschikbaar stellen van de productiefactoren (kapitaal, arbeid,
natuur, ondernemerschap)
Soms moet je investeren in jezelf
Door een studie vergroot je je menselijk kapitaal
➝ je menselijk kapitaal is de kennis en vaardigheden die je verkrijgt door opleiding, training en
ervaring
Door het volgen van een opleiding kun je tijdlijk minder geld steken in het verdienen van geld
↪︎ maar na je studie heb je meer kans op een goede baan met een hoger inkomen
De verdiencapaciteit is de hoogte van het inkomen dat een persoon kan verkrijgen
Ruilen over de tijd
Door te sparen of te lenen verschuif je je consumptie naar een eerder of later tijdstip in je leven
➝ ruilen over tijd of intertemporele substitutie is het uitstellen of vervroegen van (consumptie)
uitgaven
Als je leent moet je rente betalen, als je spaart ontvang je rente voor het tot beschikking stellen
van je geld
Door af te lossen wordt de lening lager, door rente te betalen niet
➝ a ossingen en rentebetalingen zijn stroomgrootheden
fifl fi fi fi
, 1.2 Sparen of lenen?
Waarom zou je sparen?
Bij sparen stel je consumptie uit door een deel van je budget niet uit te geven
↪︎ je ruilt consumptie nu voor consumptie later
Je bouwt zo een spaartegoed op, waarover je rente of interest ontvangt dat je op een later
moment kunt gebruiken voor je uitgaven
Ieder jaar wordt door de bank een rentebedrag bijgeschreven dat berekend is over het gewogen
gemiddelde van het spaargeld gedurende een jaar
Je berekent het eindbedrag op de spaarrekening op de volgende manier:
Eindbedrag = beginbedrag x (1 + i)looptijd
Hierin is i het rentepercentage in decimalen
Spaarders kunnen drie redenen hebben om te gaan sparen, de spaarmotieven zijn:
Zekerheidsmotief: sparen uit voorzorg
Doelwitmotief: je spaart voor een doel (bijv. een vakantie, huis, auto)
Vermogensmotief: je wilt je vermogen verhogen door het ontvangen van rente
De prijs van ongeduld
Het komt voor dat je een consumptiebehoefte hebt, terwijl je inkomen of vermogen niet
toereikend is
↪︎ je kunt deze consumptie naar voren halen door te lenen
Er zijn ook drie leenmotieven:
Je kunt lenen om een tegenslag op te vangen
Je kunt lenen voor de aanschaf van (duurdere) consumptiegoederen
Je kunt lenen om een tijdelijk tekort op te vangen
De meest voorkomende vorm van lenen door gezinnen zijn:
Het consumptief krediet
De hypothecaire geldlening of hypotheek
Het consumptief krediet zijn alle geldleningen die bedoeld zijn voor de aanschaf van
consumptiegoederen
De hypotheek is een lening met een onroerend goed als onderpand
➝ dit is bijna altijd het huis waar je in woont
De prijs van tijd
Bij ruilen over tijd heb je te maken met een keuze tussen consumptie nu en consumptie later
↪︎ daarbij maak je een afweging tussen de algemene prijs van tijd en de individuele prijs van
tijd
➝ de algemene prijs van tijd is de rente die je betaald voor een lening
➝ de individuele prijs van tijd is de prijs die je bereid bent te betalen voor een lening
↳ afgewogen tegen de algemene prijs van tijd, bepaalt dit verschil de keuze tussen sparen of
lenen
, Tijdsvoorkeur is de mate waarin mensen uitgaven kunnen uitstellen
➝ mensen met een lage tijdsvoorkeur kunnen makkelijk wachten en hebben ook een lagere
individuele prijs van tijd
➝ mensen met een hoge tijdsvoorkeur zijn ongeduldiger met het doen van uitgaven en zijn eerder
bereid een lening aan te gaan
De prijs van risico
Als je geld voor een langere tijd uitleent is de kans dat je het geld niet terug krijgt en je geld door
in atie minder waard wordt groter dan bij een kortere looptijd
↪︎ het risico van het uitlenen van geld is dus groter, waardoor je een hogere rente wilt ontvangen
➝ daarom is de rente bij leningen met een lange looptijd hoger dan bij een korte looptijd
Bij een hypothecaire lening met een huis als onderpand is de kans dat de lening/rente niet wordt
terugbetaald erg klein
↪︎ de geldgever zal met een lage rente genoegen nemen
Rente op consumptief krediet is hoger, omdat er geen onderpand is en er een groter risico is dat
de lening niet wordt terugbetaald
Geld uitlenen aan de overheid door staatsobligaties te kopen is niet erg risicovol
➝ de kans dat de overheid failliet gaat is namelijk erg klein
➝ de rente is daarom ook laag
Als je hebt belegd in aandelen of obligaties en je hebt snel geld nodig, dan kan je besluiten om
deze te verkopen
↪︎ je kunt deze vermogenstitels makkelijk omzetten in liquide middelen (geld)
Een onderhandse lening is een lening die partijen zonder tussenkomst van de bank hebben
afgesloten
↪︎ een onderhandse lening kan pas in geld omgezet worden als de looptijd verstreken is
➝ de geldlener zal vanwege dit ongemak een hogere rente willen hebben
Vraag en aanbod van vermogen
De nanciële sector zorgt ervoor dat je kunt betalen, sparen, lenen en verzekeren
Een belangrijke taak van de nanciële sector is om te bemiddelen tussen partijen die geld ter
beschikking willen stellen en partijen die geld nodig hebben
➝ de aanbieders op deze markt zijn banken, pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen
➝ de vragers zij bedrijven, overheden en particulieren
De vermogensmarkt is al het vraag en aanbod van vermogenstitels
➝ op de vermogensmarkt worden vermogenstitels verruild voor liquide middelen en omgekeerd
Uiteindelijk bepalen vraag en aanbod de prijs van vermogen: de rente
De vermogensmarkt kun je indelen naar looptijd en bestaat uit de geldmarkt en de kapitaalmarkt
Op de geldmarkt worden kortlopende nancieringsmiddelen verhandeld met een looptijd korter
dan een jaar
➝ bijvoorbeeld rekeningcourantkredieten (rood staan) of kortlopend consumptief krediet
Op de kapitaalmarkt gaat het om het verhandelen van nancieringsmiddelen met een looptijd
langer dan een jaar
➝ bijvoorbeeld aandelen, obligaties en hypotheken
fl fi
fi fi fi
