Crisis B5 Literatuur
Crisisbesluitvorming, noodbevoegdheden en nafase
Basisinformatie regionale crisisbeheersing (H9.1 & 13)
H9.1 Informatieprocessen
Zie week B4.
H13 Nafase
De nafase is de periode na de acute fase van een crisis. De getroffen gemeenschap moet zo snel
mogelijk de normale gang van zaken oppakken. Naast nazorg en eventuele schadeafhandeling vindt
ook evaluatie en verantwoording plaats.
De overgang van de acute fase naar nafase is veelal geleidelijk. Maar de basis van de nafase wordt al
in de acute fase gelegd. Al tijdens (of onmiddellijk na) de acute fase wordt nagedacht hoe allerlei
processen georganiseerd moeten worden. Daarom moet rekening worden gehouden met een lange
adem. ‘De ramp na de ramp’ is soms veel lastiger te managen dan de ramp zelf.
13.1 Nazorg
Bevolkingszorg is verantwoordelijk voor nazorg aan de bevolking (Besluit veiligheidsregio’s). Plan van
aanpak bestaat bijvoorbeeld uit:
● Psychosociale opvang en verzorging
● Rouwverwerking en herdenking
● Herhuisvesting, herstel en wederopbouw
● Informatievoorziening aan getroffenen
● Klachtenafhandeling en afwikkeling van schade
Plan van aanpak wordt door het college van Burgemeesters en wethouders (B&W) worden
vastgesteld. Er worden afspraken gemaakt over de organisatie en coördinatie van de nazorg en
interne informatievoorziening,
Coördinatie en afstemming
De gemeente vervult een centrale rol, maar ook geneeskundige diensten, scholen, verenigingen,
schade advocaten etc. zijn betrokken. Voor de coördinatie van de nazorg wordt een projectteam
opgericht, met een ambtelijk projectleider en bestuurlijk portefeuillehouder. Zij zijn een intern en
extern aanspreekpunt. Afspraken over de coördinatie zijn onderdeel van het regionaal crisisplan.
● Bij een crisis in meerdere gemeenten of regio’s raakt, wordt de nazorg gezamenlijk
opgevangen door de betrokken gemeenten en veiligheidsregio’s.
● Bij een crisis met een duidelijk aanwijsbaar brongebied voert de veiligheidsregio waar de
calamiteit zich voordoet de coördinatie van de zorg
● Bij een crisis van nationale omvang heeft ook de Rijksoverheid een coördinerende rol
Doelgroep
Doelgroep bestaat niet alleen uit direct betrokkenen (slachtoffers, getuigen, nabestaanden). Ook
zijdelings betrokkenen, zoals ondernemers en hulpverleners kunnen nazorg nodig hebben.
Psychosociale hulpverlening
, Schokkende gebeurtenissen kunnen grote impact hebben op mensen. De meesten herstellen op
eigen kracht, met hulp uit eigen omgeving. Een deel van de getroffenen heeft meer moeite de
gebeurtenis en consequenties daarvan te verwerken. Het college van B&W is daarom
verantwoordelijk voor psychosociale hulpverlening (Wet publieke gezondheid, art.2). Hun taak is “het
via onderzoek verwerven van inzicht in de gezondheidstoestand van degenen die door een ramp
worden getroffen”. In de praktijk is dit een taak van de GGD.
Bevolkingsonderzoek
Het is nuttig om na een ramp onderzoek te doen naar gezondheidseffecten. Bij het centrum voor
Gezondheid en Milieu van het RIVM wordt advies gevraagd over het nut en de noodzaak van een
gezondheidsonderzoek.
13.2 Continuïteit gemeentelijke processen
Een hele specifieke kwestie die zich voor kan doen na een ramp of crisis is de continuïteit
(=voortgang zonder onderbreking) van gemeentelijke processen. Denk hierbij aan
vergunningverlening, verstrekking van uitkeringen etc.
13.3 Schadeafhandeling
Schade na rampen en zware ongevallen is vrijwel onvermijdelijk. Schade kan materieel en
immaterieel (leed/verdriet) zijn. Beide soorten schade worden bij de schadeafhandeling uitgedrukt in
geld en/of smartengeld (=vergoeding op immateriële schade). Psychosociale verwerking en
schadeafhandeling zijn lange processen. Er is bovendien een relatie tussen beiden: het is voor
getroffenen soms moeilijk om de gebeurtenis te verwerken zolang er onduidelijkheid bestaat over de
schadeafwikkeling.
Het Landelijk Netwerk Bevolkingszorg heeft in 2012 met Stichting Salvage afspraken vastgelegd over
de registratie van schade. De schaderegistratie is vooral bedoeld om de aard en omvang van een
calamiteit in kaart te brengen. Dit is eigenlijk een taak van de Bevolkingszorg. De gemeente is het
eerste aanspreekpunt voor schade-experts. Schade aan gemeentelijke eigendommen dient te
worden geïnventariseerd, dit proces moet vastgelegd zijn in het regionaal crisisplan.
Schade kan niet altijd worden vergoed, wat te maken heeft met verzekering/verzekerbaarheid.
Schaderegistratie is een wettelijk onderdeel van crisisbeheersing, maar de geleden schade
tegemoetkomen niet. Ontevredenheid over schadeafwikkeling kan een reden zijn om juridische
procedures te beginnen, die jaren door kunnen blijven spelen.
Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts)
Deze wet regelt de tegemoetkoming van het Rijk aan getroffenen in de schade en kosten van een
ramp. Met deze wet worden niet langer ad hoc financiële voorzieningen getroffen door overheden.
Het verhalen van bestrijdingskosten
Niet alleen burgers worden financieel benadeeld. Gemeenten moeten soms enorm veel uitgeven
voor de bestrijding en het herstel van crises. De Wvr (Art. 55, lid 2) biedt gemeenten de mogelijkheid
om bij het Rijk de bestrijdingskosten te verhalen die gemeenten en hulpdiensten hebben gemaakt. In
de praktijk past het Rijk dit wetsartikel zelden toe. Als de bestrijdingskosten niet (succesvol) worden
Crisisbesluitvorming, noodbevoegdheden en nafase
Basisinformatie regionale crisisbeheersing (H9.1 & 13)
H9.1 Informatieprocessen
Zie week B4.
H13 Nafase
De nafase is de periode na de acute fase van een crisis. De getroffen gemeenschap moet zo snel
mogelijk de normale gang van zaken oppakken. Naast nazorg en eventuele schadeafhandeling vindt
ook evaluatie en verantwoording plaats.
De overgang van de acute fase naar nafase is veelal geleidelijk. Maar de basis van de nafase wordt al
in de acute fase gelegd. Al tijdens (of onmiddellijk na) de acute fase wordt nagedacht hoe allerlei
processen georganiseerd moeten worden. Daarom moet rekening worden gehouden met een lange
adem. ‘De ramp na de ramp’ is soms veel lastiger te managen dan de ramp zelf.
13.1 Nazorg
Bevolkingszorg is verantwoordelijk voor nazorg aan de bevolking (Besluit veiligheidsregio’s). Plan van
aanpak bestaat bijvoorbeeld uit:
● Psychosociale opvang en verzorging
● Rouwverwerking en herdenking
● Herhuisvesting, herstel en wederopbouw
● Informatievoorziening aan getroffenen
● Klachtenafhandeling en afwikkeling van schade
Plan van aanpak wordt door het college van Burgemeesters en wethouders (B&W) worden
vastgesteld. Er worden afspraken gemaakt over de organisatie en coördinatie van de nazorg en
interne informatievoorziening,
Coördinatie en afstemming
De gemeente vervult een centrale rol, maar ook geneeskundige diensten, scholen, verenigingen,
schade advocaten etc. zijn betrokken. Voor de coördinatie van de nazorg wordt een projectteam
opgericht, met een ambtelijk projectleider en bestuurlijk portefeuillehouder. Zij zijn een intern en
extern aanspreekpunt. Afspraken over de coördinatie zijn onderdeel van het regionaal crisisplan.
● Bij een crisis in meerdere gemeenten of regio’s raakt, wordt de nazorg gezamenlijk
opgevangen door de betrokken gemeenten en veiligheidsregio’s.
● Bij een crisis met een duidelijk aanwijsbaar brongebied voert de veiligheidsregio waar de
calamiteit zich voordoet de coördinatie van de zorg
● Bij een crisis van nationale omvang heeft ook de Rijksoverheid een coördinerende rol
Doelgroep
Doelgroep bestaat niet alleen uit direct betrokkenen (slachtoffers, getuigen, nabestaanden). Ook
zijdelings betrokkenen, zoals ondernemers en hulpverleners kunnen nazorg nodig hebben.
Psychosociale hulpverlening
, Schokkende gebeurtenissen kunnen grote impact hebben op mensen. De meesten herstellen op
eigen kracht, met hulp uit eigen omgeving. Een deel van de getroffenen heeft meer moeite de
gebeurtenis en consequenties daarvan te verwerken. Het college van B&W is daarom
verantwoordelijk voor psychosociale hulpverlening (Wet publieke gezondheid, art.2). Hun taak is “het
via onderzoek verwerven van inzicht in de gezondheidstoestand van degenen die door een ramp
worden getroffen”. In de praktijk is dit een taak van de GGD.
Bevolkingsonderzoek
Het is nuttig om na een ramp onderzoek te doen naar gezondheidseffecten. Bij het centrum voor
Gezondheid en Milieu van het RIVM wordt advies gevraagd over het nut en de noodzaak van een
gezondheidsonderzoek.
13.2 Continuïteit gemeentelijke processen
Een hele specifieke kwestie die zich voor kan doen na een ramp of crisis is de continuïteit
(=voortgang zonder onderbreking) van gemeentelijke processen. Denk hierbij aan
vergunningverlening, verstrekking van uitkeringen etc.
13.3 Schadeafhandeling
Schade na rampen en zware ongevallen is vrijwel onvermijdelijk. Schade kan materieel en
immaterieel (leed/verdriet) zijn. Beide soorten schade worden bij de schadeafhandeling uitgedrukt in
geld en/of smartengeld (=vergoeding op immateriële schade). Psychosociale verwerking en
schadeafhandeling zijn lange processen. Er is bovendien een relatie tussen beiden: het is voor
getroffenen soms moeilijk om de gebeurtenis te verwerken zolang er onduidelijkheid bestaat over de
schadeafwikkeling.
Het Landelijk Netwerk Bevolkingszorg heeft in 2012 met Stichting Salvage afspraken vastgelegd over
de registratie van schade. De schaderegistratie is vooral bedoeld om de aard en omvang van een
calamiteit in kaart te brengen. Dit is eigenlijk een taak van de Bevolkingszorg. De gemeente is het
eerste aanspreekpunt voor schade-experts. Schade aan gemeentelijke eigendommen dient te
worden geïnventariseerd, dit proces moet vastgelegd zijn in het regionaal crisisplan.
Schade kan niet altijd worden vergoed, wat te maken heeft met verzekering/verzekerbaarheid.
Schaderegistratie is een wettelijk onderdeel van crisisbeheersing, maar de geleden schade
tegemoetkomen niet. Ontevredenheid over schadeafwikkeling kan een reden zijn om juridische
procedures te beginnen, die jaren door kunnen blijven spelen.
Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts)
Deze wet regelt de tegemoetkoming van het Rijk aan getroffenen in de schade en kosten van een
ramp. Met deze wet worden niet langer ad hoc financiële voorzieningen getroffen door overheden.
Het verhalen van bestrijdingskosten
Niet alleen burgers worden financieel benadeeld. Gemeenten moeten soms enorm veel uitgeven
voor de bestrijding en het herstel van crises. De Wvr (Art. 55, lid 2) biedt gemeenten de mogelijkheid
om bij het Rijk de bestrijdingskosten te verhalen die gemeenten en hulpdiensten hebben gemaakt. In
de praktijk past het Rijk dit wetsartikel zelden toe. Als de bestrijdingskosten niet (succesvol) worden
