Loonstra, C. J. (2023). Hoofdstukken sociaal recht: Arbeidsrecht editie 2023. Leerboek.
Samenvatting sociaal recht
Hoofdstuk 1
Onzelfstandige beroepsbevolking → mensen met een betaalde baan, hierop heeft het
sociaal recht/arbeidsrecht betrekking. Hierin bestaan drie groepen:
1. Private sector - bedrijfsleven
2. Publieke sector - ambtenaren
3. Semipublieke sector - verbonden aan organisaties en instellingen binnen de private
sector, die financieel afhankelijk zijn van de overheid.
zzp’er → zelfstandige zonder personeel
Op 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking
getreden. Dit heeft tot gevolg dat op het overgrote deel van de ambtenaren het arbeidsrecht
van toepassing is dat geldt voor werknemers in de private sector.
Rechtsbronnen:
- het arbeidsovereenkomst recht
- het vermogensrecht in het algemeen
- overige wetten met betrekking tot de private sector
- de jurisprudentie
- de cao (collectieve arbeidsovereenkomst)
- het verdrag
Op 1 januari 1999 is de Wet flexibiliteit en zekerheid in werking getreden. Het doel van deze
wet is enerzijds dat het de werkgevers mogelijk wordt gemaakt flexibeler en slagvaardiger
over personeel te beschikken. Anderzijds wilde de wetgever bepaalde kwetsbare groepen
op de arbeidsmarkt extra bescherming en dus meer zekerheid bieden.
De arbeidsovereenkomst is een obligatoire overeenkomst, een overeenkomst waaruit
verbintenissen voortvloeien. Een verbintenis is een rechtsbetrekking tussen ten minste twee
partijen, die ertoe leidt dat de ene partij één of meer rechten verkrijgt en de andere partij één
of meer plichten op zich neemt. Speciale regeling voor de algemene regeling.
Bescherming wetgever:
- dwingend recht - regels mogen niet ten nadele van de werknemer afwijken
- In geval van dwingend recht wordt namelijk gesteld: elk beding, strijdig met
enige bepaling van dit artikel, is nietig of vernietigbaar.
- Of van dit beding kan niet worden afgeweken
- driekwartdwingend recht - kan uitsluitend van afgeweken worden bij het cao of bij
regeling door of namens een bevoegd bestuursorgaan
- Er wordt dan expliciet in het wetsartikel aangegeven dat afwijking slechts
mogelijk is bij cao
- semi dwingend recht - kan alleen van afgeweken worden bij schriftelijk aangegane
overeenkomst
- afwijking van een wetsartikel van semi dwingende aard door middel van een
cao is rechtsgeldig: als je bij individuele, schriftelijke afspraak van de inhoud
van een wettekst mag afwijken, dan mag dat zeker bij cao
1
, Loonstra, C. J. (2023). Hoofdstukken sociaal recht: Arbeidsrecht editie 2023. Leerboek.
- aanvullend recht - kan van de regels afgeweken worden als er hiertoe een
overeenstemming bereikt wordt.
- In de wettekst wordt gezwegen over de vraag of ervan mag worden
afgeweken en zo ja hoe
Welke rechter is competent?
- de absolute competentie: welk soort gerecht is bevoegd?
- de relatieve competentie: welke van de vele rechters van een bepaald soort is
bevoegd: in welke plaats zal de zaak aanhangig moeten worden gemaakt?
- Arbeidsgeschillen worden door de kantonrechter beslist
- De rechter die als eerste absoluut bevoegd is om van een geschil kennis te nemen,
noemen we de rechter in eerste aanleg
- Als één van de partijen het niet eens is met de beslissing van de rechter in eerste
aanleg, kan hoger beroep worden ingesteld.
- Na hoger beroep kunnen partijen nog in cassatie gaan bij de Hoge Raad.
Kort geding is een snel afgewikkelde, informele en grotendeels mondeling gevoerde
procedure voor spoedeisende gevallen. De rechter in kort geding wordt
voorzieningenrechter genoemd.
Hoofdstuk 2
Het BW onderscheidt drie overeenkomsten waarin het verrichten van arbeid centraal staat:
1. de arbeidsovereenkomst (artikel 7:610-691 BW)
a. de werknemer verbindt zich tegenover de werkgever, arbeid te verrichten
b. de werkgever verbindt zich loon te betalen
c. de werknemer staat in dienst van de werkgever: hij staat in een
gezagsverhouding tot de werkgever
2. de overeenkomst tot aanneming van werk (artikel 7:750-769 BW)
a. de aannemer verbindt zich tegenover de aanbesteder, een werk van
stoffelijke aard tot stand te brengen en op te leveren
b. de aanbesteder verbindt zich een bepaalde prijs te betalen
c. tussen aannemer en aanbesteder bestaat geen arbeidsovereenkomst
3. de overeenkomst van opdracht (artikel 7:400-413 BW)
a. de opdrachtnemer verbindt zich tegenover de opdrachtgever,
werkzaamheden te verrichten
b. dit geschiedt anders dan op basis van een arbeidsovereenkomst (geen
gezagsverhouding)
c. de werkzaamheden bestaan uit iets anders dan het tot stand brengen van
een werk van stoffelijke aard
Er is onder meer sprake van een gezagsverhouding als de werkgever gerechtigd is tijdens
het werk eenzijdig instructies te geven, die deze heeft op te volgen. Tijdens het werk kunnen
opdrachten en aanwijzingen gegeven worden.
De Hoge Raad heeft twee criteria gegeven waaraan getoetst moet worden of een
arbeidsovereenkomst tussen partijen geldt:
1. Wat hebben partijen ten tijde van het sluiten van de overeenkomst beoogd?
2
Samenvatting sociaal recht
Hoofdstuk 1
Onzelfstandige beroepsbevolking → mensen met een betaalde baan, hierop heeft het
sociaal recht/arbeidsrecht betrekking. Hierin bestaan drie groepen:
1. Private sector - bedrijfsleven
2. Publieke sector - ambtenaren
3. Semipublieke sector - verbonden aan organisaties en instellingen binnen de private
sector, die financieel afhankelijk zijn van de overheid.
zzp’er → zelfstandige zonder personeel
Op 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking
getreden. Dit heeft tot gevolg dat op het overgrote deel van de ambtenaren het arbeidsrecht
van toepassing is dat geldt voor werknemers in de private sector.
Rechtsbronnen:
- het arbeidsovereenkomst recht
- het vermogensrecht in het algemeen
- overige wetten met betrekking tot de private sector
- de jurisprudentie
- de cao (collectieve arbeidsovereenkomst)
- het verdrag
Op 1 januari 1999 is de Wet flexibiliteit en zekerheid in werking getreden. Het doel van deze
wet is enerzijds dat het de werkgevers mogelijk wordt gemaakt flexibeler en slagvaardiger
over personeel te beschikken. Anderzijds wilde de wetgever bepaalde kwetsbare groepen
op de arbeidsmarkt extra bescherming en dus meer zekerheid bieden.
De arbeidsovereenkomst is een obligatoire overeenkomst, een overeenkomst waaruit
verbintenissen voortvloeien. Een verbintenis is een rechtsbetrekking tussen ten minste twee
partijen, die ertoe leidt dat de ene partij één of meer rechten verkrijgt en de andere partij één
of meer plichten op zich neemt. Speciale regeling voor de algemene regeling.
Bescherming wetgever:
- dwingend recht - regels mogen niet ten nadele van de werknemer afwijken
- In geval van dwingend recht wordt namelijk gesteld: elk beding, strijdig met
enige bepaling van dit artikel, is nietig of vernietigbaar.
- Of van dit beding kan niet worden afgeweken
- driekwartdwingend recht - kan uitsluitend van afgeweken worden bij het cao of bij
regeling door of namens een bevoegd bestuursorgaan
- Er wordt dan expliciet in het wetsartikel aangegeven dat afwijking slechts
mogelijk is bij cao
- semi dwingend recht - kan alleen van afgeweken worden bij schriftelijk aangegane
overeenkomst
- afwijking van een wetsartikel van semi dwingende aard door middel van een
cao is rechtsgeldig: als je bij individuele, schriftelijke afspraak van de inhoud
van een wettekst mag afwijken, dan mag dat zeker bij cao
1
, Loonstra, C. J. (2023). Hoofdstukken sociaal recht: Arbeidsrecht editie 2023. Leerboek.
- aanvullend recht - kan van de regels afgeweken worden als er hiertoe een
overeenstemming bereikt wordt.
- In de wettekst wordt gezwegen over de vraag of ervan mag worden
afgeweken en zo ja hoe
Welke rechter is competent?
- de absolute competentie: welk soort gerecht is bevoegd?
- de relatieve competentie: welke van de vele rechters van een bepaald soort is
bevoegd: in welke plaats zal de zaak aanhangig moeten worden gemaakt?
- Arbeidsgeschillen worden door de kantonrechter beslist
- De rechter die als eerste absoluut bevoegd is om van een geschil kennis te nemen,
noemen we de rechter in eerste aanleg
- Als één van de partijen het niet eens is met de beslissing van de rechter in eerste
aanleg, kan hoger beroep worden ingesteld.
- Na hoger beroep kunnen partijen nog in cassatie gaan bij de Hoge Raad.
Kort geding is een snel afgewikkelde, informele en grotendeels mondeling gevoerde
procedure voor spoedeisende gevallen. De rechter in kort geding wordt
voorzieningenrechter genoemd.
Hoofdstuk 2
Het BW onderscheidt drie overeenkomsten waarin het verrichten van arbeid centraal staat:
1. de arbeidsovereenkomst (artikel 7:610-691 BW)
a. de werknemer verbindt zich tegenover de werkgever, arbeid te verrichten
b. de werkgever verbindt zich loon te betalen
c. de werknemer staat in dienst van de werkgever: hij staat in een
gezagsverhouding tot de werkgever
2. de overeenkomst tot aanneming van werk (artikel 7:750-769 BW)
a. de aannemer verbindt zich tegenover de aanbesteder, een werk van
stoffelijke aard tot stand te brengen en op te leveren
b. de aanbesteder verbindt zich een bepaalde prijs te betalen
c. tussen aannemer en aanbesteder bestaat geen arbeidsovereenkomst
3. de overeenkomst van opdracht (artikel 7:400-413 BW)
a. de opdrachtnemer verbindt zich tegenover de opdrachtgever,
werkzaamheden te verrichten
b. dit geschiedt anders dan op basis van een arbeidsovereenkomst (geen
gezagsverhouding)
c. de werkzaamheden bestaan uit iets anders dan het tot stand brengen van
een werk van stoffelijke aard
Er is onder meer sprake van een gezagsverhouding als de werkgever gerechtigd is tijdens
het werk eenzijdig instructies te geven, die deze heeft op te volgen. Tijdens het werk kunnen
opdrachten en aanwijzingen gegeven worden.
De Hoge Raad heeft twee criteria gegeven waaraan getoetst moet worden of een
arbeidsovereenkomst tussen partijen geldt:
1. Wat hebben partijen ten tijde van het sluiten van de overeenkomst beoogd?
2
