Bodem 1
Hoofdstuk 1 Bodemfuncties en bodemgebruik
Vroeger keek men naar bodemfuncties, dit leidde tot diverse problemen zoals verzilting. Tegenwoordig
kijkt men daarom naar ecosysteemdiensten: niet het gebruik van de bodem, maar gebruik van wat de
bodem kan bieden. Dat is een duurzamere benadering.
Toevoerdiensten (voedselproductie): producten die uit ecosystemen worden verkregen
Regulerende diensten: de voordelen die worden verkregen uit de regulering van
ecosysteemprocessen (buffering)
Culturele diensten (recreatie, landschap): de immateriële geneugten die mensen putten uit
ecosytemen voor geestelijke verrijkin, cognitieve ontwikkeling, recreatie en esthetische beleving
Ondersteunende diensten (koolstof- en stikstofkringloop): diensten die noodzakelijk zijn voor de
producite van alle overige ecosysteemdiensten
Bodemkundige wetenschap: inzicht in diverse functies of ecosysteemdiensten vergroten en zo bijdrage
leveren aan duurzaamlandgebruik en het oplossen van “rolconflicten”.
Paragraaf 1.1 Natuur- en biodiversiteitsfunctie van de bodem
Er is een duidelijk verband tussen de bodem, en de vegetatie en hoogteligging. Verschillen in bodems
hebben geleid tot een terrestische1 biodiversiteit.
Door menselijk handelen is de bodemvariabiliteit verminderd, dit leidde tot een afname van de
biodiversiteit. Een voorbeeld hiervan in het verdwijnen van de paarse hei door eutrofiëring.
Paragraaf 1.2 Biogeochemische rol van de bodem
Als stoffen de bodem passeren verandert hun chemische samenstelling door planten en bodemdieren.
Er zijn 3 deelfuncties:
Bufferfunctie: het reguleren van de chemische omstandigheden in het bodemvocht en het
percolerende water
Regeneratiefunctie: het vrijmaken van nutriënten en water bij afbraak van resten
o Mineralisatie
o Humificatie: vorming van humus2 uit nog onverteerd bodemmateriaal
Filterfunctie: het filtreren en zuiveren van het door de bodem percolerende water
De samenstelling van het bodemvocht is van belang omdat planten en dieren de bodem “proeven” in de
waterfase. Interactie tussen bodemdeeltjes en bodemvocht bepaalt de beschikbaarheid van voedings- en
gifstoffen. Dit voorkomt grote fluctuaties. Sediment lagen voorkomen ook waterafvoer fluctuaties.
De CO2 in de lucht in de bodem zorgde voor de oplossing van silicaat en daarmee de vorming van kalk.
De mens heeft ervoor gezorgd dat ondanks het neerslag overschot de grondwaterspiegel in Nederland is
gedaald.
1 Terretisch = betrekking hebbend op het land
2In de bodem voorkomend donker (zwart) gekleurd afbraakproduct van plantaardige en dierlijke resten
zonder microscopisch herkenbare celstructuur. Het reguleert de beschikbaarheid van nutriënten.
Hoofdstuk 1 Bodemfuncties en bodemgebruik
Vroeger keek men naar bodemfuncties, dit leidde tot diverse problemen zoals verzilting. Tegenwoordig
kijkt men daarom naar ecosysteemdiensten: niet het gebruik van de bodem, maar gebruik van wat de
bodem kan bieden. Dat is een duurzamere benadering.
Toevoerdiensten (voedselproductie): producten die uit ecosystemen worden verkregen
Regulerende diensten: de voordelen die worden verkregen uit de regulering van
ecosysteemprocessen (buffering)
Culturele diensten (recreatie, landschap): de immateriële geneugten die mensen putten uit
ecosytemen voor geestelijke verrijkin, cognitieve ontwikkeling, recreatie en esthetische beleving
Ondersteunende diensten (koolstof- en stikstofkringloop): diensten die noodzakelijk zijn voor de
producite van alle overige ecosysteemdiensten
Bodemkundige wetenschap: inzicht in diverse functies of ecosysteemdiensten vergroten en zo bijdrage
leveren aan duurzaamlandgebruik en het oplossen van “rolconflicten”.
Paragraaf 1.1 Natuur- en biodiversiteitsfunctie van de bodem
Er is een duidelijk verband tussen de bodem, en de vegetatie en hoogteligging. Verschillen in bodems
hebben geleid tot een terrestische1 biodiversiteit.
Door menselijk handelen is de bodemvariabiliteit verminderd, dit leidde tot een afname van de
biodiversiteit. Een voorbeeld hiervan in het verdwijnen van de paarse hei door eutrofiëring.
Paragraaf 1.2 Biogeochemische rol van de bodem
Als stoffen de bodem passeren verandert hun chemische samenstelling door planten en bodemdieren.
Er zijn 3 deelfuncties:
Bufferfunctie: het reguleren van de chemische omstandigheden in het bodemvocht en het
percolerende water
Regeneratiefunctie: het vrijmaken van nutriënten en water bij afbraak van resten
o Mineralisatie
o Humificatie: vorming van humus2 uit nog onverteerd bodemmateriaal
Filterfunctie: het filtreren en zuiveren van het door de bodem percolerende water
De samenstelling van het bodemvocht is van belang omdat planten en dieren de bodem “proeven” in de
waterfase. Interactie tussen bodemdeeltjes en bodemvocht bepaalt de beschikbaarheid van voedings- en
gifstoffen. Dit voorkomt grote fluctuaties. Sediment lagen voorkomen ook waterafvoer fluctuaties.
De CO2 in de lucht in de bodem zorgde voor de oplossing van silicaat en daarmee de vorming van kalk.
De mens heeft ervoor gezorgd dat ondanks het neerslag overschot de grondwaterspiegel in Nederland is
gedaald.
1 Terretisch = betrekking hebbend op het land
2In de bodem voorkomend donker (zwart) gekleurd afbraakproduct van plantaardige en dierlijke resten
zonder microscopisch herkenbare celstructuur. Het reguleert de beschikbaarheid van nutriënten.
