Mediagebruik
Artikelen in het kort
Uses & Gratifications
Dit model wordt gebruik om te onderzoeken wat mensen met media doen. Dit is een model
over bewust mediagedrag. Volgens dit model leiden basisbehoeften tot subjectief
waargenomen problemen en subjectief waargenomen oplossingen. In de literatuur over uses
and gratifications wordt soms uitgegaan van dezelfde set van theoretische relevante
gratificaties (waaronder Surveillance, Entertainment en Social Interaction) en soms m.b.v.
kwalitatief (voor-)onderzoek gezocht naar gratificaties die voor de onderzochte vorm van
mediagebruik belangrijk zijn.
Rosengren
Rosengren gaat er vanuit dat massacommunicatie plaatsvindt binnen de context van de
samenleving en individuele karakteristieken. Een voorbeeld van deze individuele
karakteristieken is de mate waarin je impulsen kunt beheersen.
Sheldon en Bryant
- Volgens deze onderzoekers zijn Surveillance, Coolness, Creativity en Documentation
belangrijke motieven voor iemand om zich bezig te houden met Instagram. In dit
artikel werd gezegd dat sommige mensen een behoefte hebben aan oppervlakkige
relaties waarin ze volledige controle hebben over het beeld dat andere mensen van hun
hebben. Dit soort mensen zou gekenmerkt worden door narcisme.
- Volgens dit onderzoek besteden vrouwelijke studenten de meeste tijd aan Instagram.
- Verder is er geen verschil in tijdsbesteding aan Instagram tussen studenten met een
uitgebreid sociaal leven (vakanties, uitgaan, vrienden, sport) en studenten met een
beperkt sociaal leven (geen vakanties, uitgaan, vrienden, sport). Er blijkt ook geen
onderscheid te zijn tussen gelukkige en ongelukkige studenten.
Sjöblom en Hamari (2017)
Mensen die een bovengemiddelde behoeften hebben aan personal integration
(geloofwaardigheid, vertrouwen en status verwerven) besteden relatief weinig tijd aan Twitch.
De onderzoekers hebben het over een aantal basis-assumpties van U&G. Eén van die
basisassumpties in het volgende: De diverse media concurreren met andere tijdsbestedingen
om de aandacht van het publiek.
Whiting en Williams (2013)
Uit diepte-interviews over het gebruik van social media kwam naar voren dat bijna alle
geïnterviewden aangaven social media te gebruiken om contacten te onderhouden met andere
mensen, op de hoogte te blijven van dingen die hen interesseren zoals aanbiedingen en
verjaardagen, en om tijd te doden. Het onderzoek laat in het midden of sociale en
psychologische kenmerken een rol spelen.
, Theory of Planned Behavior
Ajzen (2019)
Ajzen geeft een korte samenvatting van de Theory of Planned Behavior. Daarin doet hij een
aantal uitspraken over waargenomen gedragscontrole (Perceived Behavioral Control) en
feitelijke gedragscontrole (Actual Behavioral Control). Twee voorbeelden van deze
uitspraken zijn als volgt:
- Waargenomen gedragscontrole kun je tot op zekere hoogte opvatten als een indicator
van feitelijke gedragscontrole.
- Iemands feitelijke gedragscontrole heeft geen directe invloed op diens
gedragsvoornemen (intention).
U&G en Theory of Planned Behavior
Zowel in TPB als in U&G wordt het uiteindelijke kwantitatieve onderzoek vaak voorafgegaan
door een kwalitatief vooronderzoek.
Hartmann (2009)
- Hartmann schrijft over het gebruik van de TPB om mediagebruik te verklaren:
communicatiewetenschappers maakte vroeger regelmatig gebruik van de TPB, maar
tegenwoordig wordt de theorie vooral gebruikt buiten de communicatiewetenschap.
- De TPB is niet geschikt om menselijk gedrag te verklaren als men zich bewust is van
ongewenst gedrag, maar niet kan bijsturen. Als iemand zich voorneemt om meteen
weg te zappen zodra er een soap op komt, dan is dat volgens Hartmann een
‘implementation intention.’ Over de manier waarop deze intenties ontstaan bestaat
verschil van mening.
Chueng en To (2016)
- Deze Chinese onderzoekers zeggen dat als je wilt voorspellen welke mensen positief
staan tegenover het leveren van een inhoudelijke bijdrage aan social media, je moet
kijken naar hoe nuttig mensen het leveren van een bijdrage vinden. Mensen die
overtuigd zijn van het nut van leveren van een bijdrage aan social media hebben
daardoor een positieve houding tegenover het leveren van zo’n bijdrage, vooral als ze
zelf social media belangrijk en interessant vinden.
- Het daadwerkelijk leveren van een inhoudelijke bijdrage aan social media wordt
uiteindelijk bepaald door het voornemen dat te doen (intention) en of men zichzelf
daartoe in staat acht (perceived behavioral control).
Sociaal Cognitieve Theorie
Sociaal cognitieve theorie (Bandura)
Vooral kinderen van laagopgeleiden ouders lezen weinig. Mogelijk komt dat doordat hun
ouders ook minder zijn gaan lezen, en dat de kinderen dat gedrag gekopieerd hebben. Dit
fenomeen wordt beschreven als ‘Vicarious learning.’
Schunk en Zimmermann (2007)
- Deze onderzoekers hebben zich laten inspireren door Bandura, die zegt dat het
menselijk functioneren wordt beïnvloed door de interactie tussen drie factoren,
namelijk; de persoon, diens omgeving en diens gedrag. Als we dit toepassen op de
Artikelen in het kort
Uses & Gratifications
Dit model wordt gebruik om te onderzoeken wat mensen met media doen. Dit is een model
over bewust mediagedrag. Volgens dit model leiden basisbehoeften tot subjectief
waargenomen problemen en subjectief waargenomen oplossingen. In de literatuur over uses
and gratifications wordt soms uitgegaan van dezelfde set van theoretische relevante
gratificaties (waaronder Surveillance, Entertainment en Social Interaction) en soms m.b.v.
kwalitatief (voor-)onderzoek gezocht naar gratificaties die voor de onderzochte vorm van
mediagebruik belangrijk zijn.
Rosengren
Rosengren gaat er vanuit dat massacommunicatie plaatsvindt binnen de context van de
samenleving en individuele karakteristieken. Een voorbeeld van deze individuele
karakteristieken is de mate waarin je impulsen kunt beheersen.
Sheldon en Bryant
- Volgens deze onderzoekers zijn Surveillance, Coolness, Creativity en Documentation
belangrijke motieven voor iemand om zich bezig te houden met Instagram. In dit
artikel werd gezegd dat sommige mensen een behoefte hebben aan oppervlakkige
relaties waarin ze volledige controle hebben over het beeld dat andere mensen van hun
hebben. Dit soort mensen zou gekenmerkt worden door narcisme.
- Volgens dit onderzoek besteden vrouwelijke studenten de meeste tijd aan Instagram.
- Verder is er geen verschil in tijdsbesteding aan Instagram tussen studenten met een
uitgebreid sociaal leven (vakanties, uitgaan, vrienden, sport) en studenten met een
beperkt sociaal leven (geen vakanties, uitgaan, vrienden, sport). Er blijkt ook geen
onderscheid te zijn tussen gelukkige en ongelukkige studenten.
Sjöblom en Hamari (2017)
Mensen die een bovengemiddelde behoeften hebben aan personal integration
(geloofwaardigheid, vertrouwen en status verwerven) besteden relatief weinig tijd aan Twitch.
De onderzoekers hebben het over een aantal basis-assumpties van U&G. Eén van die
basisassumpties in het volgende: De diverse media concurreren met andere tijdsbestedingen
om de aandacht van het publiek.
Whiting en Williams (2013)
Uit diepte-interviews over het gebruik van social media kwam naar voren dat bijna alle
geïnterviewden aangaven social media te gebruiken om contacten te onderhouden met andere
mensen, op de hoogte te blijven van dingen die hen interesseren zoals aanbiedingen en
verjaardagen, en om tijd te doden. Het onderzoek laat in het midden of sociale en
psychologische kenmerken een rol spelen.
, Theory of Planned Behavior
Ajzen (2019)
Ajzen geeft een korte samenvatting van de Theory of Planned Behavior. Daarin doet hij een
aantal uitspraken over waargenomen gedragscontrole (Perceived Behavioral Control) en
feitelijke gedragscontrole (Actual Behavioral Control). Twee voorbeelden van deze
uitspraken zijn als volgt:
- Waargenomen gedragscontrole kun je tot op zekere hoogte opvatten als een indicator
van feitelijke gedragscontrole.
- Iemands feitelijke gedragscontrole heeft geen directe invloed op diens
gedragsvoornemen (intention).
U&G en Theory of Planned Behavior
Zowel in TPB als in U&G wordt het uiteindelijke kwantitatieve onderzoek vaak voorafgegaan
door een kwalitatief vooronderzoek.
Hartmann (2009)
- Hartmann schrijft over het gebruik van de TPB om mediagebruik te verklaren:
communicatiewetenschappers maakte vroeger regelmatig gebruik van de TPB, maar
tegenwoordig wordt de theorie vooral gebruikt buiten de communicatiewetenschap.
- De TPB is niet geschikt om menselijk gedrag te verklaren als men zich bewust is van
ongewenst gedrag, maar niet kan bijsturen. Als iemand zich voorneemt om meteen
weg te zappen zodra er een soap op komt, dan is dat volgens Hartmann een
‘implementation intention.’ Over de manier waarop deze intenties ontstaan bestaat
verschil van mening.
Chueng en To (2016)
- Deze Chinese onderzoekers zeggen dat als je wilt voorspellen welke mensen positief
staan tegenover het leveren van een inhoudelijke bijdrage aan social media, je moet
kijken naar hoe nuttig mensen het leveren van een bijdrage vinden. Mensen die
overtuigd zijn van het nut van leveren van een bijdrage aan social media hebben
daardoor een positieve houding tegenover het leveren van zo’n bijdrage, vooral als ze
zelf social media belangrijk en interessant vinden.
- Het daadwerkelijk leveren van een inhoudelijke bijdrage aan social media wordt
uiteindelijk bepaald door het voornemen dat te doen (intention) en of men zichzelf
daartoe in staat acht (perceived behavioral control).
Sociaal Cognitieve Theorie
Sociaal cognitieve theorie (Bandura)
Vooral kinderen van laagopgeleiden ouders lezen weinig. Mogelijk komt dat doordat hun
ouders ook minder zijn gaan lezen, en dat de kinderen dat gedrag gekopieerd hebben. Dit
fenomeen wordt beschreven als ‘Vicarious learning.’
Schunk en Zimmermann (2007)
- Deze onderzoekers hebben zich laten inspireren door Bandura, die zegt dat het
menselijk functioneren wordt beïnvloed door de interactie tussen drie factoren,
namelijk; de persoon, diens omgeving en diens gedrag. Als we dit toepassen op de
