Samenvatting Kijken naar leerlingen (papieren cursus)

KIJKEN NAAR LEERLINGEN
INLEIDING: UITGANGSPUNTEN ‘KIJKEN NAAR LEERLINGEN.
Onderwijzen doel:

→ Talenten ontdekken.

UITGANGSPUNT 1: DE DIDATISCHE DRIEHOEK

In deze syllabus “ kijken naar leerlingen centraal”.

Zo breed mogelijk kijken naar leerlingen, vanuit verschillende invalshoeken.

→ Zo goed mogelijk leren kennen.

Doel onderwijzen:

→ Bewerkstelligen van leerprocessen bij andere mensen.

Onderwijzen & leren onlosmakelijk verbonden met elkaar.

Altijd 2 belangrijke factoren:

1. De leraar
2. De lerende.

Derde belangrijke factor:

3. Leerinhoud.

3 factoren vormen de didactische driehoek:




In balans: kwalitatief proces

Didactische 3hoek oudste didactische model.

→ Uit recent onderzoek zijn dit de factoren die een invloed uitoefenen op het
leerproces dat zich afspeelt bij leerlingen.

‘In wat werkt op school’ komt Marzano tot 11 factoren die een invloed uitoefenen.

→ De factoren groepeert hij in drie categorieën:
1. Leerling niveau


1

, 2. Leerniveau
3. Schoolniveau

Hij concludeert dat de manier waarop de leraar onderwijst, de meest doorslaggevende
factor is.




Hattie komt tot een soortgelijke conclusie.

Hij identificeerde 138 factoren die een invloed hebben op de leerprestaties van
leerlingen.

→ Ordende dit in 6 domeinen.
1. Leerkracht
2. Leerling
3. Thuissituatie
4. School
5. Curriculum
6. Didactiek.

Het domein ‘leerkracht’ heeft het meest effect op de leerprestaties van de leerling.

UITGANGSPUNT 2: HANDELINGSGERICHT WERKEN

HGW: handelingsgericht werken

Is een visie en methodiek op zorg voor elke leerling die al een aantal jaren zijn ingang
vindt in heel wat scholen.
Goed onderwijs te voorzien voor elke leerling:

→ Systematisch tegemoet komen aan de specifieke onderwijsbehoeften van alle
leerlingen.

HGW beoogt de kwaliteit van het onderwijs en de begeleiding voor alle leerlingen te
verbeteren.

→ Gericht: op onderwijsnoden van de leerlingen.
→ Handelings: er iets aan doen.


UITGANGSPUNTEN VAN HANDELINGSGERICHT WERKEN
Handelingsericht werken beoogt de kwaliteit van het onderwijs en de begeleiding voor
alle leerlingen te verbeteren. Hierbij gelden 7 uitgangspunten die met elkaar
samenhangen:

1. Onderwijsbehoeften van leerlingen staan centraal.

2

, 2. Het gaat om afstemming en wisselwerking.
3. De leerkracht doet er toe.
4. Positieve aspecten zijn van groot belang.
5. We werken constructief samen.
6. Ons handelen is doelgericht.
7. De werkwijze is systematisch, in stappen en transparant.

ONDERWIJS- EN ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN
We richten ons op wat de leerling nodig heeft om een bepaald doel te bereiken.

→ Onderwijs- en opvoedingsaanbod beter kunnen afstemmen op specifieke noden.

In plaats van ons de vraag te stellen ‘wat is er mis met deze leerling’ vragen we ons af
wat deze leerlingen missen om het doel te bereiken en hoe we hen daarbij kunnen
helpen.

DE LEERKRACHT DOET ER TOE
Handelingsgericht werken besteedt ook aandacht aan de ondersteuningsbehoeften van
de leerkracht:

→ Wat heeft de leerkracht nodig om het onderwijs- en opvoedingsaanbod goed te
kunnen afstemmen op de noden van de leerlingen?

Een leerkracht stelt zich de vraag wat hij/ zij nodig heeft om een bepaald kind of een
groepje leerlingen de aanpak te geven die het nodig heeft. Dit kan gaan om bijkomende
kennis, vaardigheden, feedback.

DOELGERICHT
Er wordt een duidelijk doel gesteld en wat ondernomen wordt, is in de functie van dat
vooropgestelde doel.

Wat is ons doel? Wat willen we precies bereiken?

AFSTEMMING EN WISSELWERKING
Er is een constante wisselwerking tussen de leerling en zijn omgeving (thuis, op school,
…)

Afstemming noodzakelijk: context in rekening brengen.

Deze leerling, van deze ouders, in deze klas, bij deze leerkracht, in deze school, heeft een
probleem: Hoe kunnen we dat aanpakken? Oudercontact

IN CONSTRUCTIEVE SAMENWERKING
Er vindt een opbouwende samenwerking plaats tussen leerlingen, leerkrachten, ouders,
…

Type functie 8: leraar als partner van externen.

We beschouwen de leerling als een belangrijke partner, en praten dan ook niet alleen
over en tegen hem, maar ook met hem. Kine

POSITIEVE ASPECTEN ALS HEFBOOM



3

, HGW gaat uit van het positieve:

→ In plaats van te focussen op wat niet goed gaat, op de problemen.

We zoeken naar situaties waarin de problemen niet voorkomen en proberen eerder het
positieve te versterken dan het negatieve om te buigen.

SYSTEMATISCH EN TRANSPARANT
Planmatig en stap voor stap gewerkt (systematisch):

→ Er wordt voor gezorgd dat iedereen de afgesproken werkwijze kent, begrijpt en
gebruikt (transparant)

We werken met volledige en nauwkeurige formulieren en documenten.
Leerlingenvolgsysteem




CONTINUÜM VAN ZORG OP SCHOOL
Handelingsgericht werken vertrekt vanuit het continuüm van zorg op school.

→ Met deze schematische voorstellingduidelijk maken wat er in praktijk zou
kunnen gebeuren omtrent zorg.

Model, een schema dat toegepast kan worden op verschillende scholen.

→ Elk met hun eigenheid en hun eigen pedagogisch project.




Het continuüm beschrijft 4 fasen van zorg.

→ Meeste leerlingen bevinden zich in fase 0 of 1.
→ Sommige leerlingen in fase 2 of 3.
→ Steeds wisselwerking tussen verschillende fasen.
→ Soms overstap.

In 1ste opleidingsfase: brede basiszorg voor alle leerlingen (fase 0).

We richten ons op de ontwikkeling van alle leerlingen en proberen te zorgen voor
kwaliteitsvol onderwijs.

FASE 0: GOEDE PREVENTIEVE BASISZORG VOOR ALLE LEERLINGEN




4