Hoofdstuk 3: De bestuurlijke uitbouw
De midden-Romeinse tijd
1. Uitbouw van de bestuursstructuur
Eerste reorganisatie van de bestuurlijke indeling gebeurde reeds onder keizer Augustus:
- Ca. 27 v.C.
- In 22 v.C. volgt een verdere hervorming
- In 16-13 v.C. is er een census:
Bevolkings-en vermogenstelling: er wordt geteld hoeveel mensen in een bepaald gebied
wonen + hun bezit en de structuur vd samenleving
Basis voor de belastingsheffing: geld of natura (Romeinse staat was flexibel)
Ook betalingen/ schenkingen aan het leger, mannen voor in het leger konden ook als
belasting gebruikt worden
- 12 v.C.: oprichting altaar van Lyon
Caesar’s indeling van Gallia Comata:
- Belgae de dappersten: zijn het verst vd cultuur en bevolking vd provincies verwijderd,
weinig handelaars bezoeken hen + bevinden zich het dichtst bij de Germani, met wie ze
oorlog voeren
- Aquitani
- Celtae/ Galli
Verschillen onderling in taal, instellingen en wetten
, Augustus’ indeling van Gallia Comata in 3 nieuwe Romeinse (keizerlijke) provincies (bij reeds 1
bestaande):
- Gallia Aquitania (hoofdstad Burdigala/ Bordeaux)
- Gallia Lugdunensis (hoofdstad Lugdunum/ Lyon)
- Gallia Belgica (hoofdstad Durocortorum Remorum/ Reims)
- (Gallia Narbonensis (hoofdstad Narbo Martius/ Narbonne)
1.1 Situatie Gallia Belgica en Germania Inferior specifiek
- Initieel was Germania een militaire zone onder militair bevel
- Sinds Augustus’ reorganisatie van het bestuur, maakten de militaire districten van Germania
Inferior en Superior deel uit van de provincie Gallia Belgica
- Vanaf keizer Domitianus’ Lex Provinciae (85-90 n.C.) worden de gebieden voor goed
afgesplitst. Ze worden verder in 2 delen opgesplitst: Germania Superior en Germania Inferior.
De beide Germania’s worden keizerlijke provincies, elk geleid door een legatus augusti pro
praetore en een procurator (verantwoordelijk voor het innen van belastingen). Voorheen was
dat de legatus Augusti pro praetore exercitus Germanici inferioris/superioris.
Indeling in provincies na 90 n.C., met hoofdsteden (caput civitatis)
- Gallia Belgica: Reims
- Germania inferior: Keulen
- Germania Superior: Mainz
- Gallia Lugdunensis: Lyon
- Gallia Aquitania: Burdigala
- Gallia Narbonensis: Narbo
Bestuurlijk onderscheid in provincies:
- Senatoriële provincies: de senaat duidt de proconsul aan
- Keizerlijke provincies: enkel de keizer duidt de legatus
augusti pro praetore aan
Meeste troepen bevinden zich in de keizerlijke
provincies, dichtbij de keizer zodat deze onder zijn macht staan + grenzen verdedigen
De provincies waren verder ingedeeld in civitates, geleid door een raad (ordo) van decuriones
- Indeling in civitates in Gallia Belgica vond deels zijn oorsprong in de pre-Romeinse
stammengebieden en was wellicht vanaf de lex provinciae (90 n.C.) een concreet feit. De
voornaamste in N-Gallië (en hun respectievelijke hoofdsteden) zijn:
Civitas Nerviorum: Bagacum (Bavay)
Civitas Tungrorum: Atuatuca Tungrorum (Tongeren)
Civitas Menapiorum: Castellum/oppidum Menapiorum (Cassel)
Civitas Morinorum: Tarvenna (Thérouanne)
Civitas Ambianorum: Samarobriva (Amiens)
Civitas Atrebatum: Nemetacum (Arras)
- Bisschoppen krijgen meer en meer macht en worden belangrijke figuren
De midden-Romeinse tijd
1. Uitbouw van de bestuursstructuur
Eerste reorganisatie van de bestuurlijke indeling gebeurde reeds onder keizer Augustus:
- Ca. 27 v.C.
- In 22 v.C. volgt een verdere hervorming
- In 16-13 v.C. is er een census:
Bevolkings-en vermogenstelling: er wordt geteld hoeveel mensen in een bepaald gebied
wonen + hun bezit en de structuur vd samenleving
Basis voor de belastingsheffing: geld of natura (Romeinse staat was flexibel)
Ook betalingen/ schenkingen aan het leger, mannen voor in het leger konden ook als
belasting gebruikt worden
- 12 v.C.: oprichting altaar van Lyon
Caesar’s indeling van Gallia Comata:
- Belgae de dappersten: zijn het verst vd cultuur en bevolking vd provincies verwijderd,
weinig handelaars bezoeken hen + bevinden zich het dichtst bij de Germani, met wie ze
oorlog voeren
- Aquitani
- Celtae/ Galli
Verschillen onderling in taal, instellingen en wetten
, Augustus’ indeling van Gallia Comata in 3 nieuwe Romeinse (keizerlijke) provincies (bij reeds 1
bestaande):
- Gallia Aquitania (hoofdstad Burdigala/ Bordeaux)
- Gallia Lugdunensis (hoofdstad Lugdunum/ Lyon)
- Gallia Belgica (hoofdstad Durocortorum Remorum/ Reims)
- (Gallia Narbonensis (hoofdstad Narbo Martius/ Narbonne)
1.1 Situatie Gallia Belgica en Germania Inferior specifiek
- Initieel was Germania een militaire zone onder militair bevel
- Sinds Augustus’ reorganisatie van het bestuur, maakten de militaire districten van Germania
Inferior en Superior deel uit van de provincie Gallia Belgica
- Vanaf keizer Domitianus’ Lex Provinciae (85-90 n.C.) worden de gebieden voor goed
afgesplitst. Ze worden verder in 2 delen opgesplitst: Germania Superior en Germania Inferior.
De beide Germania’s worden keizerlijke provincies, elk geleid door een legatus augusti pro
praetore en een procurator (verantwoordelijk voor het innen van belastingen). Voorheen was
dat de legatus Augusti pro praetore exercitus Germanici inferioris/superioris.
Indeling in provincies na 90 n.C., met hoofdsteden (caput civitatis)
- Gallia Belgica: Reims
- Germania inferior: Keulen
- Germania Superior: Mainz
- Gallia Lugdunensis: Lyon
- Gallia Aquitania: Burdigala
- Gallia Narbonensis: Narbo
Bestuurlijk onderscheid in provincies:
- Senatoriële provincies: de senaat duidt de proconsul aan
- Keizerlijke provincies: enkel de keizer duidt de legatus
augusti pro praetore aan
Meeste troepen bevinden zich in de keizerlijke
provincies, dichtbij de keizer zodat deze onder zijn macht staan + grenzen verdedigen
De provincies waren verder ingedeeld in civitates, geleid door een raad (ordo) van decuriones
- Indeling in civitates in Gallia Belgica vond deels zijn oorsprong in de pre-Romeinse
stammengebieden en was wellicht vanaf de lex provinciae (90 n.C.) een concreet feit. De
voornaamste in N-Gallië (en hun respectievelijke hoofdsteden) zijn:
Civitas Nerviorum: Bagacum (Bavay)
Civitas Tungrorum: Atuatuca Tungrorum (Tongeren)
Civitas Menapiorum: Castellum/oppidum Menapiorum (Cassel)
Civitas Morinorum: Tarvenna (Thérouanne)
Civitas Ambianorum: Samarobriva (Amiens)
Civitas Atrebatum: Nemetacum (Arras)
- Bisschoppen krijgen meer en meer macht en worden belangrijke figuren
