Samenvatting Nederlands Blok 6
TAALKUNDE
Taalbeschouwing
De student kent de ordening en systematiek van taal in niveaus en kan deze benoemen:
Naam Inhoud gaat om Uitleg
Fonologisch niveau Uitspraak Klank, intonatie bijv. rijmen, versjes maken
Morfologisch Opbouw van Combinaties van vrije en gebonden
niveau woorden morfemen bijv. hoe maak ik een lang woord?
Syntactisch niveau Volgorde van Zinsopbouw, regels voor het combineren van
woorden woorden in zinnen bijv. wat is een lidwoord?
Wat is de volgorde in een vraagzin?
Semantisch niveau Betekenis Woordbetekenis, maar ook intonatie of
manier waarop woorden met elkaar worden
gecombineerd bijv. uitdrukkingen
Pragmatisch niveau Gebruik Het concrete taalgebruik waarbij ook
omgangsregels/sociale normen gelden. U/jij?
Orthografisch Spelling Manier waarop je gesproken taal weergeeft.
niveau
De student kent de begrippen die onder deze taalkundige niveaus vallen en kan ze via
voorbeelden herkennen.
Fonologisch niveau
Foneem Spraakklanken die verschil in betekenis veroorzaken (been-beer,
twee verschillende ‘ee’ klanken maar is 1 foneem)
Assimilatie Medeklinkers die elkaar beïnvloeden in de uitspraak. Postzegel, de
‘t’ val weg omdat je drie medeklinkers niet goed uitspreken. Je
schrijft een woord zoals je het hoort.
Elementaire Op gehoor spellen moet klankzuiver zijn. Dit is een elementaire
spellingsstrategie spellinghandeling. (raam, steen, stoel, neus)
Klankcluster strategie M OOI = mooi, ba nk = bank
Klankzuiver Woorden die je schrijft zoals je ze uitspreekt. (kip, pop, neus, buik)
Alliteratie Beginrijm liesje leerde lotje lopen langs de lange lindelaan
Morfologisch niveau
Vrije morfeem Los woord zoals paard, huis, meel, klein
Gebonden morfeem Zijn geen woorden, maar gekoppeld aan een woord zoals –ig/heid
Morfeem Het kleinste betekenis dragende element van een taal.
Voor – en Gebonden morfeem dat voor een woord komt is een voorvoegsel
achtervoegsel (be- of ver-). Als ze achteraan in een woord voorkomen zijn het
achtervoegsels.
Samenstelling Als twee vrije morfemen worden samengevoegd tot een woord.
Bijvoorbeeld: kampeer en auto word: kampeerauto. Bij sommige
samenstellingen wordt er nog een overgangsklank toegevoegd,
bijvoorbeeld: dorpshuis.
Afleiding Hierbij wordt een gebonden morfeem (voorvoegsel of
TAALKUNDE
Taalbeschouwing
De student kent de ordening en systematiek van taal in niveaus en kan deze benoemen:
Naam Inhoud gaat om Uitleg
Fonologisch niveau Uitspraak Klank, intonatie bijv. rijmen, versjes maken
Morfologisch Opbouw van Combinaties van vrije en gebonden
niveau woorden morfemen bijv. hoe maak ik een lang woord?
Syntactisch niveau Volgorde van Zinsopbouw, regels voor het combineren van
woorden woorden in zinnen bijv. wat is een lidwoord?
Wat is de volgorde in een vraagzin?
Semantisch niveau Betekenis Woordbetekenis, maar ook intonatie of
manier waarop woorden met elkaar worden
gecombineerd bijv. uitdrukkingen
Pragmatisch niveau Gebruik Het concrete taalgebruik waarbij ook
omgangsregels/sociale normen gelden. U/jij?
Orthografisch Spelling Manier waarop je gesproken taal weergeeft.
niveau
De student kent de begrippen die onder deze taalkundige niveaus vallen en kan ze via
voorbeelden herkennen.
Fonologisch niveau
Foneem Spraakklanken die verschil in betekenis veroorzaken (been-beer,
twee verschillende ‘ee’ klanken maar is 1 foneem)
Assimilatie Medeklinkers die elkaar beïnvloeden in de uitspraak. Postzegel, de
‘t’ val weg omdat je drie medeklinkers niet goed uitspreken. Je
schrijft een woord zoals je het hoort.
Elementaire Op gehoor spellen moet klankzuiver zijn. Dit is een elementaire
spellingsstrategie spellinghandeling. (raam, steen, stoel, neus)
Klankcluster strategie M OOI = mooi, ba nk = bank
Klankzuiver Woorden die je schrijft zoals je ze uitspreekt. (kip, pop, neus, buik)
Alliteratie Beginrijm liesje leerde lotje lopen langs de lange lindelaan
Morfologisch niveau
Vrije morfeem Los woord zoals paard, huis, meel, klein
Gebonden morfeem Zijn geen woorden, maar gekoppeld aan een woord zoals –ig/heid
Morfeem Het kleinste betekenis dragende element van een taal.
Voor – en Gebonden morfeem dat voor een woord komt is een voorvoegsel
achtervoegsel (be- of ver-). Als ze achteraan in een woord voorkomen zijn het
achtervoegsels.
Samenstelling Als twee vrije morfemen worden samengevoegd tot een woord.
Bijvoorbeeld: kampeer en auto word: kampeerauto. Bij sommige
samenstellingen wordt er nog een overgangsklank toegevoegd,
bijvoorbeeld: dorpshuis.
Afleiding Hierbij wordt een gebonden morfeem (voorvoegsel of
