Eindopdracht training Observeren en Registreren
Lever binnen 4 weken na de training een eindopdracht in op de Digitale Leeromgeving in de
daarvoor bestemde inlevermap. De eindopdracht moet voldoen aan de eisen (waaronder:
voorblad, inhoud, inleiding, kern, conclusie, literatuur volgens APA normen, verzorgde lay-out,
zonder spel- of taalfouten).
Geef in de inleiding tevens in één zin aan wat het belangrijkste leerdoel was voorafgaand de
training.
De kern bevat het volgende: tijdens de praktijktraining heeft u een observatieopdracht
uitgevoerd. Het betreft twee cliënten die tijdens een zitting ruzie gaan maken. De filmclip staat
ook op de digitale leeromgeving. Maak de volgende opdrachten naar aanleiding van deze
filmclip:
1. Formuleer een onderzoeksvraag die zich leent voor systematische observatie.
2. Ontwerp een observatieformulier volgens de Interaction Process Analysis en zorg voor
een lijst gedragingen per categorie die aansluit bij de onderzoeksvraag. Op het formulier
dienen 10 gedragingen concreet te worden gespecificeerd.
3. Observeer aan de hand van dit formulier de filmclip en registreer dit op het formulier.
4. Het resultaat van deze observaties werkt u verder uit in een schriftelijke externe
rapportage, volgens de structuur op bladzijde 120 van het boek van De Bil (2014). Met
name de onderzoeksvraag en de eigen bevindingen, conclusies, meningen en
interpretaties dienen volledig te zijn uitgewerkt. Het verslag beslaat minimaal één A4 en
maximaal twee A4, lettertype Times Roman, lettergrootte 12 punts.
5. Schrijf een verslag van minimaal een halve A4, maximaal één A4 waarin u
a) reflecteert op de kwaliteit van de observatie
b) aanbevelingen geeft over hoe de betrouwbaarheid, validiteit en objectiviteit van
deze observatie verhoogd kunnen worden.
Geef in de conclusie tevens in één zin aan hoe de dag is ervaren en in één zin in hoeverre het
leerdoel is bereikt.
In een bijlage voegt u het observatieformulier toe, waarop de verslaglegging is gebaseerd.
, Rapportage
Datum: 23 april 2016
Instelling: De Oase
Naam hulpverlener: Rachel van Wersch
Betreft cliënt: Anke Thewissen (27) en Jim Maassen (30). Anke en Jim zijn al 5 jaar samen. Ze
hebben nog geen kinderen. Anke werkt als receptioniste en Jim werkt als accountant.
Onderzoeksvraag: Welke factoren dragen bij aan het steeds hoger oplopen van de frustratie
tussen de partners?
Aanwezig bij het huisbezoek: Anke Thewissen, Jim Maassen en hulpverlener zijn bij het
huisbezoek aanwezig.
Gespreksonderwerpen: Het gaat over niet gezellig zijn, niet op komen dagen, een agenda met
werktijden, al met al onbegrip binnen een relatie en weinig tijdsbesteding aan de relatie.
Algemene indruk: Anke: Ze ziet er verzorgt uit en kleed zich netjes. Ze komt zenuwachtig over,
want ze beweegt veel op haar stoel. Ze komt ook agressief over, want ze geeft haar vriend een tik
tijdens het gesprek en zegt kleinerende dingen (hou je kop/mond). Jim: Hij ziet er verzorgt uit en
kleed zich netjes. Hij komt ongeïnteresseerd over, want hij zit onderuitgezakt in de stoel. Hij
komt gefrustreerd over, want hij verheft zijn stem meerdere malen tijdens het gesprek.
Feitelijk verloop van het gesprek: Anke begint met praten en verteld wat er gebeurd is. Ze
voelde zich vanaf een bepaald moment niet lekker en Jim begreep haar niet. Deze onbegrepen
gevoelens hebben voor een kloof gezorgd. Jim reageert met onbegrip en laat weten dat hij niet
met haar wil eten, omdat zij niet gezellig is. Anke praat door hem heen en zegt dat hij zijn kop
moet houden. Anke verklaart wat gezellig betekend volgens Jim: er leuk uit zien. Wanneer zij
moeite doet, zich mooi maakt en het gezellig maakt in huis, laat Jim niets van zich horen en komt
hij niet opdagen. Ze vraagt zich af voor wie zij zich dan mooi maakt. Jim reageert met een
verheffende stem op Anke en vraagt waar zijn agenda ligt. Anke vraagt ‘’hoezo?’’. Jim
informeert dat zijn agenda op tafel ligt en dat zij daarin kan zien wanneer hij thuis is. Anke laat
Jim niet uitpraten en zegt dat hij vaak nog even iets tussendoor doet. Jim maakt een bel-gebaar,
om te laten weten dat hij in zulke situaties belt. Anke geeft aan dat hij vaak in zulke situaties niet
belt en dat hij niet de heilige boon moet uithangen.
Eigen bevindingen, conclusies, meningen, interpretaties: Ik denk dat Anke gefrustreerd is,
omdat er weinig tijdbesteding is aan hun relatie. Naar mijn mening voelt zij zich ook onbegrepen
en niet gewaardeerd. Wanneer zij moeite doet voor haar relatie, zij zich mooi maakt en het thuis
gezellig maakt, komt Jim niet opdagen. Ze voelt zich niet gewaardeerd en dat leidt tot het gevoel:
geen zin meer hebben om moeite te doen voor haar vriend (Jim). Ik vind dat Anke vaak door Jim
heen praat en dat heeft naar mijn mening weer gevolgen voor hun interactie en relatie.
Ik denk dat Jim gefrustreerd is, omdat Anke hem continu onderbreekt. Wanneer hij zijn mening
geeft of weerstand biedt, onderbreekt Anke hem. Vaak kleineert ze hem, maar daar reageert hij
nauwelijks op.
4
,Ik denk dat Anke erg gefrustreerd raakte door de woorden van Jim: ‘’Als jij gezellig zou zijn,
dan zou ik wel best gezellig thuis willen eten met jou, maar jij bent niet gezellig. Dus waarom
zou ik in godsnaam thuis gaan eten bij jou?’’. Ik denk dat deze woorden te maken hebben met de
mindere tijdsbesteding.
Weinig tijdsbesteding aan de relatie, elkaar niet laten uitpraten, elkaar kleineren, geen begrip
voor elkaar hebben en geen inzicht hebben in de gevoelens van de ander zijn naar mijn mening
de factoren die bijdragen aan het steeds hoger oplopen van de frustratie tussen de partners. Deze
factoren moeten geminimaliseerd worden, zodat hun relatie zich verbeterd.
Aanbevelingen (voor vervolgafspraken): Ik heb een aantal aanbevelingen voor Anke en Jim:
Training van sociale vaardigheden: dit om de gesprekken tussen Anke en Jim te
verbeteren en op gang te houden.
Agressieregulatie: dit om te voorkomen dat een situatie kan ontaarden in agressief gedrag
en geweld. Ze leren om emoties te herkennen als ze optreden bij zichzelf en anderen en
ze leren emoties onder controle te houden.
Deze aanbevelingen kunnen toegepast worden in de therapiesessies. Deze aanbevelingen zijn
gemaakt om de therapiesessies te laten slagen en hun weer nader tot elkaar te brengen.
5
, Reflectieverslag
Ik denk dat mijn observatiekwaliteiten matig zijn. Deze kwaliteiten moeten verhoogd worden. In
het dagelijks leven observeer je heel veel, maar deze observaties beschrijf je niet. Het
beschrijven van de observaties vond ik erg lastig, want je mening mag er niet in voorkomen. Je
mag je mening geven onder het kopje meningen/bevindingen.
Het filmpje partnerruzie is erg kort, maar het bevat veel informatie. Je moet goed opletten en
luisteren. Het geluid bevat een ruis, waardoor je sommige dingen niet direct verstaat. Ik heb het
filmpje meerdere malen bekeken. Doordat ik de mogelijkheid heb het filmpje meerdere malen te
bekijken, wordt de kwaliteit van de observatie beter. Wanneer ik de mogelijkheid daartoe niet
had, was deze observatie van slechte kwaliteit.
De betrouwbaarheid van de observatie is al hoog, omdat het een video-opname is en het
meerdere keren bekeken kan worden. Of de observatie valide is kan ik niet met zekerheid
zeggen, omdat het een heel kort filmpje is. Om validiteit te bereiken, zouden we de observaties
langer moeten maken. De objectiviteit is matig bij deze observaties, want er staan subjectieve
zaken in. Door bewust te worden van de subjectiviteit kunnen we objectiviteit vergroten.
Dit staat niet in de opdracht, maar u zei in de les dat u een reflectie wilde hebben over de praktijkdagen:
De eerste trainingsdag was op 15 maart 2016. Ik vond de trainingsdag erg leerzaam en
interessant. We hebben geoefend met observatielijsten en dat bleek moeilijker dan gedacht! Ik
vond het lastig om te turven, want je bekijkt een filmpje maar turft ook tegelijkertijd. Ik hoop dat
het in de toekomst beter gaat. Ik heb in ieder geval inzicht gekregen in het observeren met een
observatielijst. Een observatie is meer dan alleen waarnemen, het is bewust en doelgericht
waarnemen. Je maakt dan gebruik van je zintuigen.
De tweede trainingsdag was op 29 maart 2016. We hebben weer geoefend met observatielijsten
en dat ging beter dan trainingsdag één. Het zal nog wel even duren voordat ik het onder de knie
heb, maar ik heb er alle vertrouwen in. Tijdens deze trainingsdag heb ik inzicht gekregen in het
verschil tussen observator en observant. Observator is diegene die observeert en observant is
diegene die geobserveerd wordt. Het werd mij goed duidelijk tijdens een rollenspel. Ik haalde de
begrippen vaak door elkaar, maar nu staat het op mijn netvlies gebrand door het rollenspel.
De leerdoelen die ik had opgesteld:
1. Ik wil beter leren samenvatten.
2. Ik wil mijn luistervaardigheden verbeteren.
3. Ik wil mijn vaardigheden m.b.t. observeren vergroten en verbeteren.
Leerdoel twee heb ik behaald, maar leerdoel één en drie niet. Ik heb veel kunnen luisteren tijdens
de observaties, waardoor ik mijn luistervaardigheden heb kunnen verbeteren. We hebben geen
rollenspellen gespeeld, dus ik heb niet kunnen oefenen met samenvatten. Leerdoel drie heb ik
niet behaald, omdat observeren niet eenvoudig is. Het lijkt eenvoudig, maar dat is het niet.
Turven, luisteren en informatie opnemen tegelijkertijd is een hele klus. Ik hoop dat deze
vaardigheden zich ontwikkelen in de loop der tijd. Ik heb wel meer inzicht gekregen in
observeren met een observatielijst en ik ben nu in staat de begrippen observant en observator uit
elkaar te houden.
6
Lever binnen 4 weken na de training een eindopdracht in op de Digitale Leeromgeving in de
daarvoor bestemde inlevermap. De eindopdracht moet voldoen aan de eisen (waaronder:
voorblad, inhoud, inleiding, kern, conclusie, literatuur volgens APA normen, verzorgde lay-out,
zonder spel- of taalfouten).
Geef in de inleiding tevens in één zin aan wat het belangrijkste leerdoel was voorafgaand de
training.
De kern bevat het volgende: tijdens de praktijktraining heeft u een observatieopdracht
uitgevoerd. Het betreft twee cliënten die tijdens een zitting ruzie gaan maken. De filmclip staat
ook op de digitale leeromgeving. Maak de volgende opdrachten naar aanleiding van deze
filmclip:
1. Formuleer een onderzoeksvraag die zich leent voor systematische observatie.
2. Ontwerp een observatieformulier volgens de Interaction Process Analysis en zorg voor
een lijst gedragingen per categorie die aansluit bij de onderzoeksvraag. Op het formulier
dienen 10 gedragingen concreet te worden gespecificeerd.
3. Observeer aan de hand van dit formulier de filmclip en registreer dit op het formulier.
4. Het resultaat van deze observaties werkt u verder uit in een schriftelijke externe
rapportage, volgens de structuur op bladzijde 120 van het boek van De Bil (2014). Met
name de onderzoeksvraag en de eigen bevindingen, conclusies, meningen en
interpretaties dienen volledig te zijn uitgewerkt. Het verslag beslaat minimaal één A4 en
maximaal twee A4, lettertype Times Roman, lettergrootte 12 punts.
5. Schrijf een verslag van minimaal een halve A4, maximaal één A4 waarin u
a) reflecteert op de kwaliteit van de observatie
b) aanbevelingen geeft over hoe de betrouwbaarheid, validiteit en objectiviteit van
deze observatie verhoogd kunnen worden.
Geef in de conclusie tevens in één zin aan hoe de dag is ervaren en in één zin in hoeverre het
leerdoel is bereikt.
In een bijlage voegt u het observatieformulier toe, waarop de verslaglegging is gebaseerd.
, Rapportage
Datum: 23 april 2016
Instelling: De Oase
Naam hulpverlener: Rachel van Wersch
Betreft cliënt: Anke Thewissen (27) en Jim Maassen (30). Anke en Jim zijn al 5 jaar samen. Ze
hebben nog geen kinderen. Anke werkt als receptioniste en Jim werkt als accountant.
Onderzoeksvraag: Welke factoren dragen bij aan het steeds hoger oplopen van de frustratie
tussen de partners?
Aanwezig bij het huisbezoek: Anke Thewissen, Jim Maassen en hulpverlener zijn bij het
huisbezoek aanwezig.
Gespreksonderwerpen: Het gaat over niet gezellig zijn, niet op komen dagen, een agenda met
werktijden, al met al onbegrip binnen een relatie en weinig tijdsbesteding aan de relatie.
Algemene indruk: Anke: Ze ziet er verzorgt uit en kleed zich netjes. Ze komt zenuwachtig over,
want ze beweegt veel op haar stoel. Ze komt ook agressief over, want ze geeft haar vriend een tik
tijdens het gesprek en zegt kleinerende dingen (hou je kop/mond). Jim: Hij ziet er verzorgt uit en
kleed zich netjes. Hij komt ongeïnteresseerd over, want hij zit onderuitgezakt in de stoel. Hij
komt gefrustreerd over, want hij verheft zijn stem meerdere malen tijdens het gesprek.
Feitelijk verloop van het gesprek: Anke begint met praten en verteld wat er gebeurd is. Ze
voelde zich vanaf een bepaald moment niet lekker en Jim begreep haar niet. Deze onbegrepen
gevoelens hebben voor een kloof gezorgd. Jim reageert met onbegrip en laat weten dat hij niet
met haar wil eten, omdat zij niet gezellig is. Anke praat door hem heen en zegt dat hij zijn kop
moet houden. Anke verklaart wat gezellig betekend volgens Jim: er leuk uit zien. Wanneer zij
moeite doet, zich mooi maakt en het gezellig maakt in huis, laat Jim niets van zich horen en komt
hij niet opdagen. Ze vraagt zich af voor wie zij zich dan mooi maakt. Jim reageert met een
verheffende stem op Anke en vraagt waar zijn agenda ligt. Anke vraagt ‘’hoezo?’’. Jim
informeert dat zijn agenda op tafel ligt en dat zij daarin kan zien wanneer hij thuis is. Anke laat
Jim niet uitpraten en zegt dat hij vaak nog even iets tussendoor doet. Jim maakt een bel-gebaar,
om te laten weten dat hij in zulke situaties belt. Anke geeft aan dat hij vaak in zulke situaties niet
belt en dat hij niet de heilige boon moet uithangen.
Eigen bevindingen, conclusies, meningen, interpretaties: Ik denk dat Anke gefrustreerd is,
omdat er weinig tijdbesteding is aan hun relatie. Naar mijn mening voelt zij zich ook onbegrepen
en niet gewaardeerd. Wanneer zij moeite doet voor haar relatie, zij zich mooi maakt en het thuis
gezellig maakt, komt Jim niet opdagen. Ze voelt zich niet gewaardeerd en dat leidt tot het gevoel:
geen zin meer hebben om moeite te doen voor haar vriend (Jim). Ik vind dat Anke vaak door Jim
heen praat en dat heeft naar mijn mening weer gevolgen voor hun interactie en relatie.
Ik denk dat Jim gefrustreerd is, omdat Anke hem continu onderbreekt. Wanneer hij zijn mening
geeft of weerstand biedt, onderbreekt Anke hem. Vaak kleineert ze hem, maar daar reageert hij
nauwelijks op.
4
,Ik denk dat Anke erg gefrustreerd raakte door de woorden van Jim: ‘’Als jij gezellig zou zijn,
dan zou ik wel best gezellig thuis willen eten met jou, maar jij bent niet gezellig. Dus waarom
zou ik in godsnaam thuis gaan eten bij jou?’’. Ik denk dat deze woorden te maken hebben met de
mindere tijdsbesteding.
Weinig tijdsbesteding aan de relatie, elkaar niet laten uitpraten, elkaar kleineren, geen begrip
voor elkaar hebben en geen inzicht hebben in de gevoelens van de ander zijn naar mijn mening
de factoren die bijdragen aan het steeds hoger oplopen van de frustratie tussen de partners. Deze
factoren moeten geminimaliseerd worden, zodat hun relatie zich verbeterd.
Aanbevelingen (voor vervolgafspraken): Ik heb een aantal aanbevelingen voor Anke en Jim:
Training van sociale vaardigheden: dit om de gesprekken tussen Anke en Jim te
verbeteren en op gang te houden.
Agressieregulatie: dit om te voorkomen dat een situatie kan ontaarden in agressief gedrag
en geweld. Ze leren om emoties te herkennen als ze optreden bij zichzelf en anderen en
ze leren emoties onder controle te houden.
Deze aanbevelingen kunnen toegepast worden in de therapiesessies. Deze aanbevelingen zijn
gemaakt om de therapiesessies te laten slagen en hun weer nader tot elkaar te brengen.
5
, Reflectieverslag
Ik denk dat mijn observatiekwaliteiten matig zijn. Deze kwaliteiten moeten verhoogd worden. In
het dagelijks leven observeer je heel veel, maar deze observaties beschrijf je niet. Het
beschrijven van de observaties vond ik erg lastig, want je mening mag er niet in voorkomen. Je
mag je mening geven onder het kopje meningen/bevindingen.
Het filmpje partnerruzie is erg kort, maar het bevat veel informatie. Je moet goed opletten en
luisteren. Het geluid bevat een ruis, waardoor je sommige dingen niet direct verstaat. Ik heb het
filmpje meerdere malen bekeken. Doordat ik de mogelijkheid heb het filmpje meerdere malen te
bekijken, wordt de kwaliteit van de observatie beter. Wanneer ik de mogelijkheid daartoe niet
had, was deze observatie van slechte kwaliteit.
De betrouwbaarheid van de observatie is al hoog, omdat het een video-opname is en het
meerdere keren bekeken kan worden. Of de observatie valide is kan ik niet met zekerheid
zeggen, omdat het een heel kort filmpje is. Om validiteit te bereiken, zouden we de observaties
langer moeten maken. De objectiviteit is matig bij deze observaties, want er staan subjectieve
zaken in. Door bewust te worden van de subjectiviteit kunnen we objectiviteit vergroten.
Dit staat niet in de opdracht, maar u zei in de les dat u een reflectie wilde hebben over de praktijkdagen:
De eerste trainingsdag was op 15 maart 2016. Ik vond de trainingsdag erg leerzaam en
interessant. We hebben geoefend met observatielijsten en dat bleek moeilijker dan gedacht! Ik
vond het lastig om te turven, want je bekijkt een filmpje maar turft ook tegelijkertijd. Ik hoop dat
het in de toekomst beter gaat. Ik heb in ieder geval inzicht gekregen in het observeren met een
observatielijst. Een observatie is meer dan alleen waarnemen, het is bewust en doelgericht
waarnemen. Je maakt dan gebruik van je zintuigen.
De tweede trainingsdag was op 29 maart 2016. We hebben weer geoefend met observatielijsten
en dat ging beter dan trainingsdag één. Het zal nog wel even duren voordat ik het onder de knie
heb, maar ik heb er alle vertrouwen in. Tijdens deze trainingsdag heb ik inzicht gekregen in het
verschil tussen observator en observant. Observator is diegene die observeert en observant is
diegene die geobserveerd wordt. Het werd mij goed duidelijk tijdens een rollenspel. Ik haalde de
begrippen vaak door elkaar, maar nu staat het op mijn netvlies gebrand door het rollenspel.
De leerdoelen die ik had opgesteld:
1. Ik wil beter leren samenvatten.
2. Ik wil mijn luistervaardigheden verbeteren.
3. Ik wil mijn vaardigheden m.b.t. observeren vergroten en verbeteren.
Leerdoel twee heb ik behaald, maar leerdoel één en drie niet. Ik heb veel kunnen luisteren tijdens
de observaties, waardoor ik mijn luistervaardigheden heb kunnen verbeteren. We hebben geen
rollenspellen gespeeld, dus ik heb niet kunnen oefenen met samenvatten. Leerdoel drie heb ik
niet behaald, omdat observeren niet eenvoudig is. Het lijkt eenvoudig, maar dat is het niet.
Turven, luisteren en informatie opnemen tegelijkertijd is een hele klus. Ik hoop dat deze
vaardigheden zich ontwikkelen in de loop der tijd. Ik heb wel meer inzicht gekregen in
observeren met een observatielijst en ik ben nu in staat de begrippen observant en observator uit
elkaar te houden.
6
