(Uitgebreide) samenvatting Forensische psychiatrie

Forensische psychiatrie (Samenvatting 2022-2023)




1

,Inhoud
1. I Inleiding


1.1.Inleiding
Forensische psychiatrie betekenis
 Forensisch is afkomstig van het Forum Romanum
 Centrale marktplein bij de Romeinen
 Gebeurtenissen plaatsvinden => Gevonnist / terechtgesteld
 Openbaar gebeuren => Iedereen kan resultaat beluisteren => Ook binnen rechtbank
 Iedereen kan het resultaat van een forensisch psychiatrisch onderzoek bijwonen
 Zittingen betreffen een openbare aangelegenheid
 Psychiatrie daarentegen is meestal niet openbaar

1.2.Forensische psychiatrie = Geneeskunde + recht
Forensische psychiatrie situeert op raakvlak tussen twee verschillende disciplines
 Enerzijds onderdeel geneeskunde anderzijds is er het gerecht
 Als curatief psychiater gaat men een samenwerkingsverband aan met de patiënt om een
oplossing te proberen vinden voor zijn of haar probleem dit eventueel samen met de naasten
 Samen met collega’s getracht stoornis te behandelen en eventueel op te lossen
 Totaal verschillend van uitgangspunt van de forensische psychiatrie die zich aanpast aan de
uitgangspositie van het juridische systeem
 Concept oppositie => Steeds twee partijen die iets anders nastreven / eisen
 Er bestaat altijd een discussie of conflict
 De rechtbank zelf heeft geen hulpvraag => Wel vraag naar meer informatie
 Juridisch probleem op een betere correctere manier te kunnen oplossen
 Vragen technische mening van een expert => Forensisch psychiater
 Het is de rechtbank die uiteindelijk zal beslissen
 Het grote verschil tussen het medisch en het juridisch denken is dat beide domeinen
verschillende denkwijzen hebben die ver uit elkaar liggen
 Tegensprekelijk conflictmodel dat juridische systeem hanteert
 Medisch is er spraken van een alliantie en van een hulpvraag
 Juridisch spreken we over oppositioneel en een beoordeling
 Forensisch artsen werken in opdracht van het recht ten behoeven van een juridische vraagstelling.
Patiënten vragen geen onderzoek of behandeling, het gerechtelijke systeem vraagt


Het zijn niet alleen forensisch psychiaters doch ook artsen van andere disciplines die kunnen
gevraagd worden om hun mening te geven
 Dit gebeurt steeds in opdracht van het gerecht en steeds in context van een juridische vraagstelling
 De personen die bij een deskundige terechtkomen hebben meestal dit onderzoek niet zelf gevraagd
 Dit onderzoek wordt vanuit het juridische systeem gevraagd
 Hierdoor bepaalde personen niet geneigd om hun medewerking te verlenen
 De onderzoekende partij heeft meestal iets te winnen of te verliezen
 Mensen die aan dit onderzoek deelnemen worden meestal doorverwezen met een bepaald
doel => Iets bewijzen
 Deskundige moet een zo correct en eerlijk mogelijk advies verlenen
 Kritische houding aannemen ten opzichte van de informatie die door mensen wordt meegedeeld


2

,  Binnen psychiatrisch forensische context vaak met psychologische testen en andere
informatiebronnen werken
 Dossiers doornemen => Objectiever
 Van mensen krijgt men de eerste dagen nog een redelijk eerlijk verhaal maar nadien
merken we dat de versies beginnen opgekuist te worden
 Vaak wordt er gebruikt gemaakt van medische dossiers met daarin verslagen die
opgemaakt werden door behandelaars
- Deze verslagen dateren meestal uit een periode dat er nog geen juridische
discussie was en daarin wordt vaak veel bruikbaarder en objectievere informatie
in teruggevonden

1.3.Rechtelijke organisatie




Behalve door het Hof van Cassatie, de Raad van State en het Grondwettelijk Hof, kan men door alle
overige rechtbanken aangesteld worden als forensisch psychiater
 Correctionele rechtbanken en Hof van Assisen
 Bepalen van toerekeningsvatbaarheid van betrokkenen
 Politierechtbank
 Burgerlijke afhandeling: Schadebepalingen na bijvoorbeeld een verkeersongeval
 Opgelopen schade inschatten en de schade in geld berekenen
 Correctionele afhandeling: Nagaan of iemand al dan niet een medische of psychiatrische
aandoening heeft
 Stoornis aanwezig bij betrokkenen en in welke ernst is deze aanwezig
 Kijken naar behandelmogelijkheden en naar de risico’s voor de toekomst
 Advies geven
 Bepalen of problematiek geneesbaar is
 Jeugdrechtbank (minderjarigen)
 Strafrechtelijk luik: Misdrijf omschreven feiten
 Vragen naar opvoedingsmogelijkheden
 Nagaan of minderjarige uit handen dient gegeven te worden
- Minderjarige beschouwen als volwassenen => Verwijzen naar volwassen rechtbank
- Gerechtspsychiater toestand en persoonlijkheidsontwikkeling bekijken en
bepalen of deze toestand nog vatbaar is vooropvoedkundige interventies en
maatregelen (kan zijn dat er niet veel meer te doen valt)
- Jeugdrechtbank geen strafblad => Uithandengeving consequenties op lange termijn
 Burgerlijk luik: Verontrustende opvoedingssituaties

3

,  Expert nagaan of leefcontext schadelijk is
 Eventueel maatregelen nemen
 Maar ook hoede- en bezoekrecht
- Deskundige vragen om ouders te onderzoeken => Belang van kind adviseren
 Vredegerecht
 Gedwongen opnames
 Meestal door klassieke psychiaters
 Attesten opstellen in geval van gedwongen opnames
 Forensisch psychiaters gaan na of iemand nog in staat is om zijn goederen te beheren
 Afvragen of iemand nog volledig bij verstand is ten tijde van zijn besluit
 Deskundig onderzoek
 Nagaan of iemand in staat is om zelf beslissingen te nemen in het kader van het
beheer van haar vermogen
 Eventueel bewindvoerder aangesteld => Goedkeuring geven voor handelingen
 Rechtbank van Koophandel
 Aankomen van iemand wel of niet rechtsgeld zijn => Door psychotische staat
 Als iemand psychotisch is dan is die per definitie handelingsonbekwaam en zijn
aankopen niet rechtsgeldig
 Forensisch psychiater nagaan of verkoper kon opmerken of iemand geestesgestoord
was op het ogenblik van het aankopen van zaken of afsluiten van contracten
- Als verkoper mag je niets verkopen aan iemand die geestesgestoord is
- Anders met terugwerkende kracht intrekken
- Afgesloten contracten nietig verklaren
- Als hij wel bekwaam was, dan is aankoop en contract geldig
 Arbeidsrechtbank en Arbeidshof
 Behandelen arbeidsovereenkomsten
 Deskundige aangesteld om werkonbekwaamheid in te schatten
 Blijvende arbeidsongeschiktheid vastleggen => Beoordeling tegenover de algemene
arbeidsmarkt / kennis / opleiding / reputatie
 Nog in staat om met werken een loon te verdienen het zij in een andere functie
 Arbeidsongevallen verzekering
 Verzekering gewaarborgd inkomen
- Omwille van medische redenen niet meer of minder zou kunnen werken =>
Maandelijkse premie betalen
 Indien gaat om opzettelijke slagen of verwondingen toegebracht door iemand op werk
=> Correctionele rechtbank
 Bepalen tegenover algemene arbeidsmarkt
 Vermindering van arbeidsvermogen omwille van het ongeval

Wat zijn de gevolgen voor de gerechtsarts?
 Arts op hoogte zijn van al de verschillende juridische stelsels en daarover een uitspraak doen
 Ten dienste van bepaalde rechtbank met eigen spelregels

Medisch – Juridisch
Zowel het medisch als juridisch kader op zich hanteren een totaal verschillend ethisch uitgangspunt
 Medische kant
 Individu ten allen tijden helpen
 Juridische kant

4