Muziekgeschiedenis
Introductie
Wat is muziek?
Muziek is de organisatie van geluid. Er zit een doel achter, het is deel van cultuur (=
menselijke activiteit). Structurerende elementen:
• Tijd: uit te drukken in absolute (seconden, …) of relatieve tijd (tel, …)
• Toonhoogte: trilling van luchtdeeltjes die we in auditieve informatie omzetten. De
golfvorm evolueert que densiteit en omvang à veranderingen in toonhoogte
(frequentie in Hertz: aantal trillingen per seconde) en geluidsterkte (amplitude). De
uitdrukking hier van in noten is niet universeel.
• Ruimte: van mono tot surround.
Hoe functioneert muziek?
In vergelijking met de muziekwetenschap van weleer, die de muziek tot statisch gegeven
degradeerde door de partituur als absolute representatie van ‘de’ muziek te beschouwen
(gecodeerd, het is enkel inkt op papier), wordt in dit van de muziek tot evenementiële
podiumkunst opgewaardeerd: weerklinken en (her)beleefd worden.
Naast de scheppende musicus, zijn de uitvoerder en luisteraar onmisbare schakels in het
muziekgebeuren à zonder publiek heeft muziek geen enkele betekenis. Naast de partituur
moeten we ook andere bronnen van (im)materiële aard (bv. iconografie, archivalia, …) au
sérieux nemen.
Muziekgeschiedenis = idealiter de studie van alle muziek die ooit werd gemaakt en beleefd;
dit is a priori onmogelijk en a posteriori onwenselijk:
• Onmogelijk, gebrek aan preservatie: muziek uit het antieke Griekenland à enkel
fragmenten en uitzonderlijke vondsten (bv, Seikolos’ epitaaf met skolion of drinklied
uit de eerste eeuw na Christus = oudste, moeilijk te transcriberen muzieknotatie)
• Onwenselijk, want de muziek moet telkens opnieuw ‘aanwezig’ gemaakt worden door
haar te ‘citeren’ of te ‘realiseren’.
Dit laatste impliceert keuzes bij het citeren uit de overlevering. Waardeoordelen: sommige
muziekstukken worden in ere gehouden door hen aan te halen en te laten weerklinken,
andere worden – terecht of onterecht? – vergeten. Voorkeuren en keuzes worden
onvermijdelijk ingegeven door discutabele factoren:
• Medium van overlevering: enkel genoteerde muziek beperkt het repertoire tot de
religieuze muziek vanaf de middeleeuwen, ook al is er bewijs van het bestaan van
profane muziek in vroegere tijden/andere contexten.
• Socio-culturele dimensie van een bepaalde muzieksoort: massa vs. de elite
• Institutionele aspecten: ‘traditie’, ‘klassieke muziek’, ‘canon’, ‘repertoire’, … allen
academisch gedoceerd
Door een wisselwerking van deze factoren is er veel tussen de plooien beland in de
muziekgeschiedenis.
1
Introductie
Wat is muziek?
Muziek is de organisatie van geluid. Er zit een doel achter, het is deel van cultuur (=
menselijke activiteit). Structurerende elementen:
• Tijd: uit te drukken in absolute (seconden, …) of relatieve tijd (tel, …)
• Toonhoogte: trilling van luchtdeeltjes die we in auditieve informatie omzetten. De
golfvorm evolueert que densiteit en omvang à veranderingen in toonhoogte
(frequentie in Hertz: aantal trillingen per seconde) en geluidsterkte (amplitude). De
uitdrukking hier van in noten is niet universeel.
• Ruimte: van mono tot surround.
Hoe functioneert muziek?
In vergelijking met de muziekwetenschap van weleer, die de muziek tot statisch gegeven
degradeerde door de partituur als absolute representatie van ‘de’ muziek te beschouwen
(gecodeerd, het is enkel inkt op papier), wordt in dit van de muziek tot evenementiële
podiumkunst opgewaardeerd: weerklinken en (her)beleefd worden.
Naast de scheppende musicus, zijn de uitvoerder en luisteraar onmisbare schakels in het
muziekgebeuren à zonder publiek heeft muziek geen enkele betekenis. Naast de partituur
moeten we ook andere bronnen van (im)materiële aard (bv. iconografie, archivalia, …) au
sérieux nemen.
Muziekgeschiedenis = idealiter de studie van alle muziek die ooit werd gemaakt en beleefd;
dit is a priori onmogelijk en a posteriori onwenselijk:
• Onmogelijk, gebrek aan preservatie: muziek uit het antieke Griekenland à enkel
fragmenten en uitzonderlijke vondsten (bv, Seikolos’ epitaaf met skolion of drinklied
uit de eerste eeuw na Christus = oudste, moeilijk te transcriberen muzieknotatie)
• Onwenselijk, want de muziek moet telkens opnieuw ‘aanwezig’ gemaakt worden door
haar te ‘citeren’ of te ‘realiseren’.
Dit laatste impliceert keuzes bij het citeren uit de overlevering. Waardeoordelen: sommige
muziekstukken worden in ere gehouden door hen aan te halen en te laten weerklinken,
andere worden – terecht of onterecht? – vergeten. Voorkeuren en keuzes worden
onvermijdelijk ingegeven door discutabele factoren:
• Medium van overlevering: enkel genoteerde muziek beperkt het repertoire tot de
religieuze muziek vanaf de middeleeuwen, ook al is er bewijs van het bestaan van
profane muziek in vroegere tijden/andere contexten.
• Socio-culturele dimensie van een bepaalde muzieksoort: massa vs. de elite
• Institutionele aspecten: ‘traditie’, ‘klassieke muziek’, ‘canon’, ‘repertoire’, … allen
academisch gedoceerd
Door een wisselwerking van deze factoren is er veel tussen de plooien beland in de
muziekgeschiedenis.
1
