ABSTRACT
Zowel de voorbereidingen als de aantekeningen van alle
lessen van de conceptuele leerlijn 2.4 zitten in deze
samenvatting verwerkt.
KvB
2.4
CONCEPTUEEL
2.4
,INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave.................................................................................................................................................................................... 1
(Kinder)ergotherapie .......................................................................................................................................................................... 2
Wet- en regelgeving ....................................................................................................................................................................... 2
Wat kan kinderergotherapie voor een kind op school betekenen? ............................................................................................... 2
Evidence-based practice ................................................................................................................................................................. 3
Kinderneuroloog ............................................................................................................................................................................. 3
Handelingsgebieden: spelen en vrije tijd ....................................................................................................................................... 4
Cliëntgericht en empowerend werken ........................................................................................................................................... 5
Basaal leren en toepassen van kennis ............................................................................................................................................ 6
meetinstrumenten ......................................................................................................................................................................... 8
Classificatiesystemen ...................................................................................................................................................................... 9
Zintuiglijk systeem ............................................................................................................................................................................ 11
Zintuiglijk leren ............................................................................................................................................................................. 11
Visuele en visueel-ruimtelijke vaardigheden................................................................................................................................ 14
Communicatie .............................................................................................................................................................................. 16
Hoofd, schouders, knie en teen .................................................................................................................................................... 17
Hoe wordt intelligentie gemeten?................................................................................................................................................ 18
Zelfverzorging en huishouden .......................................................................................................................................................... 19
Zelfverzorging binnen het taakgebied van de ergotherapeut ...................................................................................................... 19
Begripsomschrijving ..................................................................................................................................................................... 19
Normale ontwikkeling van zelfstandigheid in zelfverzorging en huishouden .............................................................................. 19
Ontwikkeling ..................................................................................................................................................................................... 23
vorming van zenuwstelsel ............................................................................................................................................................ 23
Ontwikkeling van Embryo ............................................................................................................................................................. 24
Ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel ................................................................................................................................ 26
Wat kan een pasgeboren baby? ................................................................................................................................................... 28
Welke vaardigheden moet een kind zich eigen maken? .............................................................................................................. 28
Welke ontwikkelingen vinden plaats tijdens de adolescentie? .................................................................................................... 29
Zithouding, slikken en communicatie ........................................................................................................................................... 30
Ontwikkeling van de fijne motoriek ............................................................................................................................................. 32
Relevante gegevens uit onderzoek naar arm-handactiviteiten.................................................................................................... 33
Overzicht van executieve functies ................................................................................................................................................ 35
Aandoeningen ................................................................................................................................................................................... 39
Verstandelijke beperking .............................................................................................................................................................. 39
Kinderen met ernstige meervoudige beperkingen ....................................................................................................................... 41
Cerebrale parese .......................................................................................................................................................................... 44
Neuromusculaire aandoening ...................................................................................................................................................... 48
1
,(KINDER)ERGOTHERAPIE
Een kinderergotherapeut werkt volgens deze principes:
1. Focus op het handelen
2. Werk in dialoog met het kind zijn familie, organisatie en populatie
3. Stelt gezamenlijke doelen op
4. Gebruik evidence in de besluitvorming
5. Werk in de natuurlijke context
6. Houd rekening met het kind en de omgeving
7. Meet de resultaten
8. Betrek de familie, school en community in de interventie
9. Werk aan actieve participatie
10. Deel kennis om het systeem te versterken
Kinderergotherapeuten zetten zich in voor preventie en interventie bij kinderen en jongeren en hun omgeving om
actieve participatie te bevorderen. Een kritische professional hanteert bewust zijn persoonlijkheid als belangrijk
ingrediënt van de interventie.
WET- EN REGELGEVING
Volgens de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) zijn kinderen tot 18 jaar
handelingsonbekwaam. Daarom is er toestemming van ouders of verzorgers nodig van kinderen tot 12 jaar. Bij
jongeren van 12 tot 16 jaar is het nodig dat zowel de jongere zelf als de ouders toestemming geven voor de
interventie. Daarnaast is er ook een beroepsgeheim. Een ergotherapeut die betrokken is bij een gezin waar de
veiligheid van het kind in het geding is, kan anoniem melding doen bij het advies- en meldpunt kindermishandeling.
Een meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals goed te reageren bij signalen van dit
soort geweld. Door de wet passend onderwijs hebben scholen de zorgplicht om iedere leerling zo passend mogelijk,
speciaal of regulier, onderwijs aan te bieden binnen de woonregio van het kind. Ook zijn kinderen van 5 tot 16 jaar
leerplichtig.
WAT KAN KINDERERGOTHERAPIE VOOR EEN KIND OP SCHOOL BETEKENEN?
Kinderergotherapeuten begeleiden kinderen in de schoolsetting om hun vaardigheden te optimaliseren, zodat zij
succesvol aan het onderwijs kunnen deelnemen. Kinderergotherapie heeft het meeste effect in de omgeving van de
leerling; zoals in de klas, op het schoolplein, in het speellokaal of bij de tussenschoolse opvang.
Kinderergotherapeuten inventariseren en trainen vaardigheden en optimaliseren de omgeving; zoals het
schoolmeubilair of de inrichting van de speelplaats. Daarnaast wordt de sociale omgeving ondersteund, zoals de
leerkracht, ouders en klasgenootjes.
AFSTEMMEN VAN HET SCHOOLMEUBILAIR
Er zijn aanwijzingen dat een goede zithouding de prestaties van complex fijnmotorische vaardigheden op school
bevordert. Een goede zithouding is deels afhankelijk van goed meubilair. Veel schoolmeubilair staat te hoog.
SPELEN MET KINDEREN
Door te spelen ontwikkelen kinderen hun lichaam, verstand, taal, gedrag, gevoelens en fantasie. Spel ontstaat en
ontwikkelt zich gaandeweg.
2
, FUNCTIES VAN SPELEN
- Ordenen van vaardigheden
- Kwijtraken van overtollige energie
- Verwerken van ervaringen
- Ontspanning en plezier
- Ontwikkeling
EVIDENCE -BASED PRACTICE
EBP heeft tot doel het toepassen van kennis uit onderzoek in de besluitvorming over de behandeling. Het wordt
gedefinieerd als het gewetensvol, expliciet en oordeelkundig gebruik van het huidige beste bewijsmateriaal om
gezamenlijke beslissingen te nemen met cliënten en hun sociale systeem. Het heeft vijf stappen:
1. Formuleren van een beantwoordbare vraag
2. Zoeken naar best evidence om de vraag te beantwoorden
3. Beoordelen van gevonden literatuur op validiteit en toepasbaarheid
4. Bevindingen in de praktijk toepassen
5. Evaluatie van veranderingen in de praktijk
EBP HEEFT DRIE ASPECTEN:
- Evidence: het (huidige) beste beschikbare bewijs (evidence is niet hetzelfde als proof; pas als een aanwijzing
zo sterk is dat er nauwelijks twijfel bestaat over de juistheid, komt evidence in de buurt van bewijs;
- De waarde(n) en voorkeuren van de individuele patiënt of cliënt (en/of zijn naasten);
- De kennis en ervaring (klinische expertise) van de zorgprofessional
KINDERNEUROLOOG
De ergotherapeut werkt veel samen met een kinderneuroloog. Een neuroloog kijkt naar het zenuwstelsel en het
spierstelsel en de samenwerking hiertussen. Er wordt onderzoek gedaan bij jonge kinderen naar de algemene
ontwikkeling, hersenzenuwen, houding en tonus, bewegingspatroon en reflexen. Bij oudere kinderen wordt er ook
gekeken naar algemene ontwikkeling, spraak/taal, hersenzenuwen, kracht, sensibiliteit, tonus, coördinatie, reflexen
en gang. Er wordt gekeken of er een probleem is, en of dit normaal is voor de leeftijd/ daarnaast wordt gekeken naar
de lokalisatie, de oorzaak en een bijpassende behandeling. Die behandeling is gericht op oorzaak of symptoom en is
multidisciplinair.
3
Zowel de voorbereidingen als de aantekeningen van alle
lessen van de conceptuele leerlijn 2.4 zitten in deze
samenvatting verwerkt.
KvB
2.4
CONCEPTUEEL
2.4
,INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave.................................................................................................................................................................................... 1
(Kinder)ergotherapie .......................................................................................................................................................................... 2
Wet- en regelgeving ....................................................................................................................................................................... 2
Wat kan kinderergotherapie voor een kind op school betekenen? ............................................................................................... 2
Evidence-based practice ................................................................................................................................................................. 3
Kinderneuroloog ............................................................................................................................................................................. 3
Handelingsgebieden: spelen en vrije tijd ....................................................................................................................................... 4
Cliëntgericht en empowerend werken ........................................................................................................................................... 5
Basaal leren en toepassen van kennis ............................................................................................................................................ 6
meetinstrumenten ......................................................................................................................................................................... 8
Classificatiesystemen ...................................................................................................................................................................... 9
Zintuiglijk systeem ............................................................................................................................................................................ 11
Zintuiglijk leren ............................................................................................................................................................................. 11
Visuele en visueel-ruimtelijke vaardigheden................................................................................................................................ 14
Communicatie .............................................................................................................................................................................. 16
Hoofd, schouders, knie en teen .................................................................................................................................................... 17
Hoe wordt intelligentie gemeten?................................................................................................................................................ 18
Zelfverzorging en huishouden .......................................................................................................................................................... 19
Zelfverzorging binnen het taakgebied van de ergotherapeut ...................................................................................................... 19
Begripsomschrijving ..................................................................................................................................................................... 19
Normale ontwikkeling van zelfstandigheid in zelfverzorging en huishouden .............................................................................. 19
Ontwikkeling ..................................................................................................................................................................................... 23
vorming van zenuwstelsel ............................................................................................................................................................ 23
Ontwikkeling van Embryo ............................................................................................................................................................. 24
Ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel ................................................................................................................................ 26
Wat kan een pasgeboren baby? ................................................................................................................................................... 28
Welke vaardigheden moet een kind zich eigen maken? .............................................................................................................. 28
Welke ontwikkelingen vinden plaats tijdens de adolescentie? .................................................................................................... 29
Zithouding, slikken en communicatie ........................................................................................................................................... 30
Ontwikkeling van de fijne motoriek ............................................................................................................................................. 32
Relevante gegevens uit onderzoek naar arm-handactiviteiten.................................................................................................... 33
Overzicht van executieve functies ................................................................................................................................................ 35
Aandoeningen ................................................................................................................................................................................... 39
Verstandelijke beperking .............................................................................................................................................................. 39
Kinderen met ernstige meervoudige beperkingen ....................................................................................................................... 41
Cerebrale parese .......................................................................................................................................................................... 44
Neuromusculaire aandoening ...................................................................................................................................................... 48
1
,(KINDER)ERGOTHERAPIE
Een kinderergotherapeut werkt volgens deze principes:
1. Focus op het handelen
2. Werk in dialoog met het kind zijn familie, organisatie en populatie
3. Stelt gezamenlijke doelen op
4. Gebruik evidence in de besluitvorming
5. Werk in de natuurlijke context
6. Houd rekening met het kind en de omgeving
7. Meet de resultaten
8. Betrek de familie, school en community in de interventie
9. Werk aan actieve participatie
10. Deel kennis om het systeem te versterken
Kinderergotherapeuten zetten zich in voor preventie en interventie bij kinderen en jongeren en hun omgeving om
actieve participatie te bevorderen. Een kritische professional hanteert bewust zijn persoonlijkheid als belangrijk
ingrediënt van de interventie.
WET- EN REGELGEVING
Volgens de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) zijn kinderen tot 18 jaar
handelingsonbekwaam. Daarom is er toestemming van ouders of verzorgers nodig van kinderen tot 12 jaar. Bij
jongeren van 12 tot 16 jaar is het nodig dat zowel de jongere zelf als de ouders toestemming geven voor de
interventie. Daarnaast is er ook een beroepsgeheim. Een ergotherapeut die betrokken is bij een gezin waar de
veiligheid van het kind in het geding is, kan anoniem melding doen bij het advies- en meldpunt kindermishandeling.
Een meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals goed te reageren bij signalen van dit
soort geweld. Door de wet passend onderwijs hebben scholen de zorgplicht om iedere leerling zo passend mogelijk,
speciaal of regulier, onderwijs aan te bieden binnen de woonregio van het kind. Ook zijn kinderen van 5 tot 16 jaar
leerplichtig.
WAT KAN KINDERERGOTHERAPIE VOOR EEN KIND OP SCHOOL BETEKENEN?
Kinderergotherapeuten begeleiden kinderen in de schoolsetting om hun vaardigheden te optimaliseren, zodat zij
succesvol aan het onderwijs kunnen deelnemen. Kinderergotherapie heeft het meeste effect in de omgeving van de
leerling; zoals in de klas, op het schoolplein, in het speellokaal of bij de tussenschoolse opvang.
Kinderergotherapeuten inventariseren en trainen vaardigheden en optimaliseren de omgeving; zoals het
schoolmeubilair of de inrichting van de speelplaats. Daarnaast wordt de sociale omgeving ondersteund, zoals de
leerkracht, ouders en klasgenootjes.
AFSTEMMEN VAN HET SCHOOLMEUBILAIR
Er zijn aanwijzingen dat een goede zithouding de prestaties van complex fijnmotorische vaardigheden op school
bevordert. Een goede zithouding is deels afhankelijk van goed meubilair. Veel schoolmeubilair staat te hoog.
SPELEN MET KINDEREN
Door te spelen ontwikkelen kinderen hun lichaam, verstand, taal, gedrag, gevoelens en fantasie. Spel ontstaat en
ontwikkelt zich gaandeweg.
2
, FUNCTIES VAN SPELEN
- Ordenen van vaardigheden
- Kwijtraken van overtollige energie
- Verwerken van ervaringen
- Ontspanning en plezier
- Ontwikkeling
EVIDENCE -BASED PRACTICE
EBP heeft tot doel het toepassen van kennis uit onderzoek in de besluitvorming over de behandeling. Het wordt
gedefinieerd als het gewetensvol, expliciet en oordeelkundig gebruik van het huidige beste bewijsmateriaal om
gezamenlijke beslissingen te nemen met cliënten en hun sociale systeem. Het heeft vijf stappen:
1. Formuleren van een beantwoordbare vraag
2. Zoeken naar best evidence om de vraag te beantwoorden
3. Beoordelen van gevonden literatuur op validiteit en toepasbaarheid
4. Bevindingen in de praktijk toepassen
5. Evaluatie van veranderingen in de praktijk
EBP HEEFT DRIE ASPECTEN:
- Evidence: het (huidige) beste beschikbare bewijs (evidence is niet hetzelfde als proof; pas als een aanwijzing
zo sterk is dat er nauwelijks twijfel bestaat over de juistheid, komt evidence in de buurt van bewijs;
- De waarde(n) en voorkeuren van de individuele patiënt of cliënt (en/of zijn naasten);
- De kennis en ervaring (klinische expertise) van de zorgprofessional
KINDERNEUROLOOG
De ergotherapeut werkt veel samen met een kinderneuroloog. Een neuroloog kijkt naar het zenuwstelsel en het
spierstelsel en de samenwerking hiertussen. Er wordt onderzoek gedaan bij jonge kinderen naar de algemene
ontwikkeling, hersenzenuwen, houding en tonus, bewegingspatroon en reflexen. Bij oudere kinderen wordt er ook
gekeken naar algemene ontwikkeling, spraak/taal, hersenzenuwen, kracht, sensibiliteit, tonus, coördinatie, reflexen
en gang. Er wordt gekeken of er een probleem is, en of dit normaal is voor de leeftijd/ daarnaast wordt gekeken naar
de lokalisatie, de oorzaak en een bijpassende behandeling. Die behandeling is gericht op oorzaak of symptoom en is
multidisciplinair.
3
