Hoofdstuk 9 – Kosten-volume-winstanalyse
Introductie
In dit hoofdstuk wordt er ingegaan op de relatie tussen kosten, omvang van de activiteit en wint. We
gaan zien hoe deze relatie kan worden gebruikt om beslissingen te neme en risico’s te beoordelen,
met name in de context van korte termijn beslissingen.
Kosten gedrag
Kosten vertegenwoordigen middelen die worden opgeofferd om voordelen te behalen. Kosten die
door een bedrijf worden gemaakt, kunnen op verschillende manieren worden geclassificeerd en een
bruikbare manier is op basis van hoe ze zich gedragen in relatie tot veranderingen in het
activiteitenvolume. Kosten kunnen ingedeeld worden in:
Constante kosten (vast); blijven hetzelfde ondanks het optreden van veranderingen.
Variabele kosten; variëren afhankelijk van het activiteitenvolume.
Vaste kosten
De manier waarop vaste kosten zich gedragen, kan worden weergegeven door een grafiek te maken
die de vaste kosten van een bedrijf uitzet tegen het activiteitsniveau. De afstand tussen 0 en f
vertegenwoordigt het bedrag van de vaste kosten, en dit blijft hetzelfde, ongeacht het volume van de
activiteit.
Personeelskosten zijn vaste kosten. De personeelsleden worden niet op basis van hoeveelheid
activiteiten betaald of ontslagen. Er zijn specifieke omstandigheden waarin de arbeidskosten variabel
zijn (wanneer het personeel wordt betaald op basis van hoeveel output ze produceren).
,Activiteit 9.1
Kunt u enkele voorbeelden geven van vaste kostenposten die voor een kapperszaak waarschijnlijk
zijn?
Huur
Verzekering
Schoonmaakkosten
Salarissen van personeel.
De vaste kosten betekent dat de kosten niet worden be:invloed door veranderingen in het
activiteitenvolume. Vaste kosten kunnen wel worden beïnvloed door inflatie, bijvoorbeeld de huur.
Vaste kostenelementen zijn bijna altijd gebaseerd op tijd, ze variëren met de tijdsduur.
Activiteit 9.2
Blijven de vaste kosten hetzelfde, ongeacht het outputvolume, zelfs als dat volume enorm stijgt?
In feite staat de huur alleen vast voor een bepaalde periode van tijd. Indien er enorme groei is in
klanten (kapper) en de zaak moet uitbreiden of een nieuwe locatie openen zullen de vaste kosten
toenemen.
Stepped fixed costs; Elementen van vaste kosten die zich op de manier hierboven gedragen.
Variabele kosten
, Variabele kosten variëren met het volume van de activiteit. In een productiebedrijf is dit bijvoorbeeld
de gebruikte grondstoffen. Variabele kosten kunnen grafisch worden weergegeven op de volgende
manier:
De rechte lijn voor variabele kosten impliceert dat dit type kosten hetzelfde zal zijn per eenheid
activiteit, ongeacht het volume van de activiteit.
Activiteit 9.3
Voorbeelden variabele kostenelementen kapperszaak:
Lotions, sprays etc.
Was kosten gebruikte handdoeken
Semi-vaste (en variabele) kosten
Soms hebben bepaalde kosten een element van zowel vaste en variabele kosten; dit zijn semi-vaste
(variabele) kosten. Een voorbeeld zijn de elektriciteitskosten; verwarming en verlichting zijn vast, het
andere deel zal variëren met het volume van de activiteit zoals stroom voor de föhn.
Activiteit 9.4
Andere semi-vaste kosten voor een kapperszaak:
Telefoonkosten; vaste huurelement, variabel is hoeveelheid gebruik.
Analyse van semi-vaste (variabele) kosten
De vaste en variabele kosten van een element zijn niet altijd duidelijk. Ervaring uit het verleden kan
hierbij helpen, zoals bij het verbruik van elektriciteit en de kosten daarvan bij de verschillende
activiteitenvolumes van meerdere perioden, kunnen de vaste en variabele elementen ingeschat
worden. Een betrouwbare schatting van de vaste en variabele kostenelementen kunnen we maken
door de totale elektriciteitskosten voor elk kwartaal uit te zetten tegen het activiteitvolume:
Introductie
In dit hoofdstuk wordt er ingegaan op de relatie tussen kosten, omvang van de activiteit en wint. We
gaan zien hoe deze relatie kan worden gebruikt om beslissingen te neme en risico’s te beoordelen,
met name in de context van korte termijn beslissingen.
Kosten gedrag
Kosten vertegenwoordigen middelen die worden opgeofferd om voordelen te behalen. Kosten die
door een bedrijf worden gemaakt, kunnen op verschillende manieren worden geclassificeerd en een
bruikbare manier is op basis van hoe ze zich gedragen in relatie tot veranderingen in het
activiteitenvolume. Kosten kunnen ingedeeld worden in:
Constante kosten (vast); blijven hetzelfde ondanks het optreden van veranderingen.
Variabele kosten; variëren afhankelijk van het activiteitenvolume.
Vaste kosten
De manier waarop vaste kosten zich gedragen, kan worden weergegeven door een grafiek te maken
die de vaste kosten van een bedrijf uitzet tegen het activiteitsniveau. De afstand tussen 0 en f
vertegenwoordigt het bedrag van de vaste kosten, en dit blijft hetzelfde, ongeacht het volume van de
activiteit.
Personeelskosten zijn vaste kosten. De personeelsleden worden niet op basis van hoeveelheid
activiteiten betaald of ontslagen. Er zijn specifieke omstandigheden waarin de arbeidskosten variabel
zijn (wanneer het personeel wordt betaald op basis van hoeveel output ze produceren).
,Activiteit 9.1
Kunt u enkele voorbeelden geven van vaste kostenposten die voor een kapperszaak waarschijnlijk
zijn?
Huur
Verzekering
Schoonmaakkosten
Salarissen van personeel.
De vaste kosten betekent dat de kosten niet worden be:invloed door veranderingen in het
activiteitenvolume. Vaste kosten kunnen wel worden beïnvloed door inflatie, bijvoorbeeld de huur.
Vaste kostenelementen zijn bijna altijd gebaseerd op tijd, ze variëren met de tijdsduur.
Activiteit 9.2
Blijven de vaste kosten hetzelfde, ongeacht het outputvolume, zelfs als dat volume enorm stijgt?
In feite staat de huur alleen vast voor een bepaalde periode van tijd. Indien er enorme groei is in
klanten (kapper) en de zaak moet uitbreiden of een nieuwe locatie openen zullen de vaste kosten
toenemen.
Stepped fixed costs; Elementen van vaste kosten die zich op de manier hierboven gedragen.
Variabele kosten
, Variabele kosten variëren met het volume van de activiteit. In een productiebedrijf is dit bijvoorbeeld
de gebruikte grondstoffen. Variabele kosten kunnen grafisch worden weergegeven op de volgende
manier:
De rechte lijn voor variabele kosten impliceert dat dit type kosten hetzelfde zal zijn per eenheid
activiteit, ongeacht het volume van de activiteit.
Activiteit 9.3
Voorbeelden variabele kostenelementen kapperszaak:
Lotions, sprays etc.
Was kosten gebruikte handdoeken
Semi-vaste (en variabele) kosten
Soms hebben bepaalde kosten een element van zowel vaste en variabele kosten; dit zijn semi-vaste
(variabele) kosten. Een voorbeeld zijn de elektriciteitskosten; verwarming en verlichting zijn vast, het
andere deel zal variëren met het volume van de activiteit zoals stroom voor de föhn.
Activiteit 9.4
Andere semi-vaste kosten voor een kapperszaak:
Telefoonkosten; vaste huurelement, variabel is hoeveelheid gebruik.
Analyse van semi-vaste (variabele) kosten
De vaste en variabele kosten van een element zijn niet altijd duidelijk. Ervaring uit het verleden kan
hierbij helpen, zoals bij het verbruik van elektriciteit en de kosten daarvan bij de verschillende
activiteitenvolumes van meerdere perioden, kunnen de vaste en variabele elementen ingeschat
worden. Een betrouwbare schatting van de vaste en variabele kostenelementen kunnen we maken
door de totale elektriciteitskosten voor elk kwartaal uit te zetten tegen het activiteitvolume:
