Epidemiologie
Inleiding
Scope: Studie van frequentie van ziekten in een populatie, en de determinanten van de
frequentie om de gezondheid/economisch rendement van de populatie te verbeteren:
• Aantal zieken / frequentie / patroon
• Verband tussen aantal en totale populatie
• Patroon van voorkomen (tijd, geografisch, stad vs platteland, socio-economisch)
• NIET in een individu
• Collectief welzijn van populatie
• Interventie: om aantal zieken in populatie te verminderen
• Diagnose : identificeer oorzaken van verhoogde frequentie in populatie
• Niet (noodz.) de oorzaak
• Risicofactors die ziekte frequentie doen toenemen/verschillen tussen populaties
• Oorzaak hoeft niet gekend te zijn
• Volksgezondheid
• In DGK : determinanten van economisch rendement
• Wetenschap!
• Raakpunten met statistiek, biologie, (dier)geneeskunde, economie
Sub velden:
• Beschrijvende epidemiologie
• Analytische epidemiologie
2. Frequentiematen
Onderzoeksvragen:
• Verschilt frequentie van ziekte tussen populaties?
• Is frequentie geassocieerd met aanwezigheid van / blootstelling aan risicofactor?
Meestal een verhouding:
• per 100, per 1,000, per 100,000
Absolute en relatieve maten
Frquentiematen:
→ Proportie
• Aantal personen met bepaald kenmerk / het totaal aantal personen
• Teller is deel van de noemer
→ Ratio
• Verhouding tussen aantallen van 2 categorieën
• Bijv. geslachtsratio, 2 verschillende locaties
→ Rate (-cijfer)
• Frequentie binnen bepaalde tijdsperiode
• Per persoon per tijdseenheid
1
, Epidemiologie
Verkouden Niet Totaal
Proportie verkouden: 0,41 = verkouden/ totaal verkouden
Ziekteratio? 49/71 = 0,70 = verkouden/ niet verkouden
-> ziekteratio van 2 groepen vergelijken: eerst ratio 49 71 120
apart berekenen en dan delen door elkaar
→ Prevalentie
• Proportie personen met ziekte op bepaald
tijdspunt of tijdsperiode
• Onafhankelijk van incidentie en ziekteduur
• Combinatie van #nieuwe + bestaande gevallen
-> Langdurig ziek vs snel sterven
→ Incidentie
• Aantal nieuwe ziektegevallen binnen bepaalde tijdsperiode in een populatie
-> incidentieproportie:
↳ Teller = deel van de noemer
↳ noemer = populatie at risk (=gezond)
-> incidentiecijfer:
↳ Opvolging van personen tot eindpunt
↳ Tijd mee in de noemer (persoon*jaar)
↳ Hoe snel een ziekte in populatie verspreidt (personen per jaar)
→ Prevalentie ~ Incidentiecijfer x Duur
• Chronische ziekten: hoge prevalentie
• Verandering in prevalentie: zowel door veranderde incidentie als veranderde
ziekteduur
• Bij stabiele populatie: prevalentie = incidentiecijfer x duur
→ Mortaliteit
• Analoog aan incidentie, met dood als uitkomst
-> Cumulatieve Mortaliteit
↳ proportie
-> Mortaliteitscijfer
↳ Noemer: persoon-jaren via mid-interval
populatiegrootte, hoeveel personen in
populatie op middelste punt?
↳ “NN doden per 100,000 personen per jaar”
↳ Door alle oorzaken : (crude) death rate
↳ Door welbepaalde oorzaak/ziekte : cause-specific
↳ Binnenin bepaalde subpopulatie/leeftijdsgroep
3. Soorten epidemiologische studies
→ Experimenteel
• blootstelling aan risicofactor
• klinische trial
2
Inleiding
Scope: Studie van frequentie van ziekten in een populatie, en de determinanten van de
frequentie om de gezondheid/economisch rendement van de populatie te verbeteren:
• Aantal zieken / frequentie / patroon
• Verband tussen aantal en totale populatie
• Patroon van voorkomen (tijd, geografisch, stad vs platteland, socio-economisch)
• NIET in een individu
• Collectief welzijn van populatie
• Interventie: om aantal zieken in populatie te verminderen
• Diagnose : identificeer oorzaken van verhoogde frequentie in populatie
• Niet (noodz.) de oorzaak
• Risicofactors die ziekte frequentie doen toenemen/verschillen tussen populaties
• Oorzaak hoeft niet gekend te zijn
• Volksgezondheid
• In DGK : determinanten van economisch rendement
• Wetenschap!
• Raakpunten met statistiek, biologie, (dier)geneeskunde, economie
Sub velden:
• Beschrijvende epidemiologie
• Analytische epidemiologie
2. Frequentiematen
Onderzoeksvragen:
• Verschilt frequentie van ziekte tussen populaties?
• Is frequentie geassocieerd met aanwezigheid van / blootstelling aan risicofactor?
Meestal een verhouding:
• per 100, per 1,000, per 100,000
Absolute en relatieve maten
Frquentiematen:
→ Proportie
• Aantal personen met bepaald kenmerk / het totaal aantal personen
• Teller is deel van de noemer
→ Ratio
• Verhouding tussen aantallen van 2 categorieën
• Bijv. geslachtsratio, 2 verschillende locaties
→ Rate (-cijfer)
• Frequentie binnen bepaalde tijdsperiode
• Per persoon per tijdseenheid
1
, Epidemiologie
Verkouden Niet Totaal
Proportie verkouden: 0,41 = verkouden/ totaal verkouden
Ziekteratio? 49/71 = 0,70 = verkouden/ niet verkouden
-> ziekteratio van 2 groepen vergelijken: eerst ratio 49 71 120
apart berekenen en dan delen door elkaar
→ Prevalentie
• Proportie personen met ziekte op bepaald
tijdspunt of tijdsperiode
• Onafhankelijk van incidentie en ziekteduur
• Combinatie van #nieuwe + bestaande gevallen
-> Langdurig ziek vs snel sterven
→ Incidentie
• Aantal nieuwe ziektegevallen binnen bepaalde tijdsperiode in een populatie
-> incidentieproportie:
↳ Teller = deel van de noemer
↳ noemer = populatie at risk (=gezond)
-> incidentiecijfer:
↳ Opvolging van personen tot eindpunt
↳ Tijd mee in de noemer (persoon*jaar)
↳ Hoe snel een ziekte in populatie verspreidt (personen per jaar)
→ Prevalentie ~ Incidentiecijfer x Duur
• Chronische ziekten: hoge prevalentie
• Verandering in prevalentie: zowel door veranderde incidentie als veranderde
ziekteduur
• Bij stabiele populatie: prevalentie = incidentiecijfer x duur
→ Mortaliteit
• Analoog aan incidentie, met dood als uitkomst
-> Cumulatieve Mortaliteit
↳ proportie
-> Mortaliteitscijfer
↳ Noemer: persoon-jaren via mid-interval
populatiegrootte, hoeveel personen in
populatie op middelste punt?
↳ “NN doden per 100,000 personen per jaar”
↳ Door alle oorzaken : (crude) death rate
↳ Door welbepaalde oorzaak/ziekte : cause-specific
↳ Binnenin bepaalde subpopulatie/leeftijdsgroep
3. Soorten epidemiologische studies
→ Experimenteel
• blootstelling aan risicofactor
• klinische trial
2
