Hoorcollege 3 Criminologische theorieën
Historie: criminaliteit is een gevolg van de duivel die in iemand zit en diegene beheerst, later werd gekeken
naar keuzes van mensen zelf, kosten-batenanalyses.
Hedendaags: duidelijk keuze-element in het kiezen om een crimineel te worden en misdaden te begaan.
Voluntaristisch paradigma: vrije keuze, rationele keuze, kosten-batenanalyse.
Deterministisch paradigma: het is bepaald voor mensen om crimineel gedrag te vertonen, door bijvoorbeeld
sociale factoren of omgevingsfactoren.
Theoretische criminologie
Veelvoud aan theorieën
Verschillende indelingen mogelijk:
Theorieën die uitgaan van de persoon van de dader. Bijvoorbeeld de theorie van Lombroso,
(lichaamskenmerken en achterblijven in ontwikkeling als oorzaak voor het begaan van misdaden).
Microniveau.
Theorieën die uitgaan van de wisselwerking tussen personen en de sociale omgeving.
Bijvoorbeeld theorieën uit de pedagogische wetenschappen, maar ook de invloed van de wijk
waarin het individu leeft. Mesoniveau.
Theorieën die uitgaan van situationele omstandigheden, kijkt naar de criminele daad en de
mogelijkheden die zich voordoen waardoor criminaliteit plaats kan vinden. Bijvoorbeeld de
gelegenheidstheorie. Mesoniveau.
Theorieën die uitgaan van kenmerken van de maatschappij. Hoogste abstractieniveau,
macroniveau. Bijvoorbeeld kijken naar economische omstandigheden die maken dat er
ongelijkheden ontstaan, die weer een verklaring geven voor criminele betrokkenheid.
Bijvoorbeeld de theorie van Merton.
Waarom zijn er zoveel theorieën om criminaliteit te verklaren?
1. Historie van de criminologie: inzichten uit verschillende wetenschappelijke disciplines met
eigen verklaringsmodellen en methoden en technieken.
2. Verschillende onderliggende mens- en maatschappijbeelden.
3. Criminaliteit als ‘containerbegrip’: grote variatie in verschijningsvorm die allemaal eigen
verklaring behoeven.
4. Criminologische vragen op verschillende niveaus (micro-meso-macro).
5. ‘Nieuwe’ ontwikkelingen: nieuwe verklaringen? Bijvoorbeeld cybercriminaliteit, waar we
anders gaan nadenken over daders, slachtoffers en mogelijkheden.
Invloedrijke theorieën:
Becker (1928). Bekend door ‘Outsiders’, jazz-muzikant. ‘Labeling’. Social groups create deviance
by making the rules whose infraction constitutes deviance, and by applying those rules to
particular people and labeling them as outsiders. From this point of view, deviance is not quality
of the act the person commits, but rather a consequence of the application by others of rules and
sanctions to an ‘offender’. The deviant is one to whom that label has been successfully applied;
deviant behaviour is behaviour that people so label.
Hirschi (1935-2017): Social control theory. Sociale bindingen theorie. ‘Causes of Delinquency’. Niet
de vraag ‘Why do they do it?’, maar de vraag waarom doen ze het niet? Alle processen en relaties
die mensen weerhouden van crimineel gedrag. Als één van onderstaande punten mist bij iemand,
vergroot dit de kans op criminaliteit.
1. Attachment: de banden met anderen (familie, vrienden, etc.).
2. Commitment: ambities en verwachtingen, de investeringen in de samenleving door
middel van opleiding/onderwijs.
3. Involvement: participatie (tijdsinvestering) in conventionele activiteiten (school, werk,
sport).
4. Belief: morele overtuigingen, respect voor autoriteit(en).
Historie: criminaliteit is een gevolg van de duivel die in iemand zit en diegene beheerst, later werd gekeken
naar keuzes van mensen zelf, kosten-batenanalyses.
Hedendaags: duidelijk keuze-element in het kiezen om een crimineel te worden en misdaden te begaan.
Voluntaristisch paradigma: vrije keuze, rationele keuze, kosten-batenanalyse.
Deterministisch paradigma: het is bepaald voor mensen om crimineel gedrag te vertonen, door bijvoorbeeld
sociale factoren of omgevingsfactoren.
Theoretische criminologie
Veelvoud aan theorieën
Verschillende indelingen mogelijk:
Theorieën die uitgaan van de persoon van de dader. Bijvoorbeeld de theorie van Lombroso,
(lichaamskenmerken en achterblijven in ontwikkeling als oorzaak voor het begaan van misdaden).
Microniveau.
Theorieën die uitgaan van de wisselwerking tussen personen en de sociale omgeving.
Bijvoorbeeld theorieën uit de pedagogische wetenschappen, maar ook de invloed van de wijk
waarin het individu leeft. Mesoniveau.
Theorieën die uitgaan van situationele omstandigheden, kijkt naar de criminele daad en de
mogelijkheden die zich voordoen waardoor criminaliteit plaats kan vinden. Bijvoorbeeld de
gelegenheidstheorie. Mesoniveau.
Theorieën die uitgaan van kenmerken van de maatschappij. Hoogste abstractieniveau,
macroniveau. Bijvoorbeeld kijken naar economische omstandigheden die maken dat er
ongelijkheden ontstaan, die weer een verklaring geven voor criminele betrokkenheid.
Bijvoorbeeld de theorie van Merton.
Waarom zijn er zoveel theorieën om criminaliteit te verklaren?
1. Historie van de criminologie: inzichten uit verschillende wetenschappelijke disciplines met
eigen verklaringsmodellen en methoden en technieken.
2. Verschillende onderliggende mens- en maatschappijbeelden.
3. Criminaliteit als ‘containerbegrip’: grote variatie in verschijningsvorm die allemaal eigen
verklaring behoeven.
4. Criminologische vragen op verschillende niveaus (micro-meso-macro).
5. ‘Nieuwe’ ontwikkelingen: nieuwe verklaringen? Bijvoorbeeld cybercriminaliteit, waar we
anders gaan nadenken over daders, slachtoffers en mogelijkheden.
Invloedrijke theorieën:
Becker (1928). Bekend door ‘Outsiders’, jazz-muzikant. ‘Labeling’. Social groups create deviance
by making the rules whose infraction constitutes deviance, and by applying those rules to
particular people and labeling them as outsiders. From this point of view, deviance is not quality
of the act the person commits, but rather a consequence of the application by others of rules and
sanctions to an ‘offender’. The deviant is one to whom that label has been successfully applied;
deviant behaviour is behaviour that people so label.
Hirschi (1935-2017): Social control theory. Sociale bindingen theorie. ‘Causes of Delinquency’. Niet
de vraag ‘Why do they do it?’, maar de vraag waarom doen ze het niet? Alle processen en relaties
die mensen weerhouden van crimineel gedrag. Als één van onderstaande punten mist bij iemand,
vergroot dit de kans op criminaliteit.
1. Attachment: de banden met anderen (familie, vrienden, etc.).
2. Commitment: ambities en verwachtingen, de investeringen in de samenleving door
middel van opleiding/onderwijs.
3. Involvement: participatie (tijdsinvestering) in conventionele activiteiten (school, werk,
sport).
4. Belief: morele overtuigingen, respect voor autoriteit(en).
