BIJEENKOMST 1
Stof: lespresentatie week 1 en hoofdstuk 3 van Hersenwerk.
Gedrag: introductie
1. Noem voorbeelden die erop wijzen dat er zich meerdere processen in de hersenen afspelen en dat
we ons lang niet van al deze processen bewust zijn.
Onze hersenen regelen bijvoorbeeld dat wij ademhalen, dat onze lichaamstemperatuur op peil blijft
en ze regelen onze hormoonhuishouding. Van deze processen zijn wij ons niet altijd bewust.
2. Noem een voorbeeld waarin je gedrag het gevolg was van tegenstrijdige motivaties. Welke
motivatie gaf de doorslag en waarom?
Met turnen heb ik 5 november een uitvoering. Hierbij zit ik in de organisatie, toen mij dit een half
jaar geleden gevraagd werd twijfelde ik eerst omdat ik het hierdoor heel druk zou gaan krijgen
(negatieve motivatie). Uiteindelijk heb ik er toch voor gekozen om het wel te doen, omdat ik het
heel leuk vindt en bovenal ook gezellig om dit met een aantal teamgenootjes te organiseren
(positieve motivatie).
Psychologische invalshoeken
Er zijn verschillende invalshoeken voor het bestuderen van gedrag. Deze verschillende invalshoeken
leiden tot verschillende opvattingen over gedrag. Als je vindt dat gedrag vooral biologisch bepaald is,
zal je bepaalde ideeën hebben over hoe we om moeten gaan met bv. criminaliteit. Misschien denk je
dan ‘eens een dief, altijd een dief’ en ben je daarom voor lange straffen. Ben je van mening dat gedrag
vooral bepaald wordt door de omgeving dan zal je ook andere opvattingen hebben over straffen. Vaak
blijken meningen van mensen over allerlei onderwerpen hun oorsprong te hebben in andere
opvattingen over gedrag. Geef voorbeelden van verschillende opvattingen over gedrag op zowel
persoonlijk, professioneel als maatschappelijk niveau.
- Persoonlijk -> Zelf vind ik het altijd heel vervelend als mensen egoïstisch zijn. Daarom probeer
ik zelf niet altijd alleen maar vanuit mijn eigen voordeel dat ik ergen uit kan halen te kijken,
maar denk ik hierbij ook aan het voordeel van anderen.
- Professioneel -> Op mijn werk probeer ik iedereen altijd een kans te geven. Ik vind het dan
ook leuk om nieuwe collega’s in te werken. Verder ben ik altijd gekleed in de juiste kleding en
zorg ik dat ik me netjes gedraag tegenover klanten.
- Maatschappelijk -> Ik ben van mening dat iedereen gelijke kansen hoort te hebben. Ook moet
iedereen hierin gelijk behandeld worden. Met het voorbeeld zoals hierboven benoemd over
criminaliteit ben ik het absoluut niet eens, ik vind dat iedereen een tweede kans verdiend.
Gedrag: Biologische psychologie
1. Wat zijn de uitgangspunten van de biologische psychologie?
Nature -> De biologische psychologie stelt dat ieder mens ‘een beschreven blad’ is, dus dat al het
gedrag, gedachten, emoties en motieven al vastliggen bij de geboorte. Het komt allemaal voort uit
onze genen.
2. In de lespresentatie staat: ‘Deze bepaalt of beïnvloedt – daarover lopen de opvattingen binnen
deze stroming uiteen – de gedragsmogelijkheden van de mens.’. Leg uit wat het verschil is tussen
bepalen en beïnvloeden. Hoe zou je dit kunnen onderzoeken?
Bij bepalen is er geen ruimte meer voor inbreng van buitenaf. Bij beïnvloeden kan er nog wat
veranderd worden door bijvoorbeeld mensen waarmee de persoon omgaat. Onderzoeken?
Gedrag: Evolutionaire psychologie
1. Wat zijn de uitgangspunten van de evolutionaire psychologie?
Nurture -> hersenen zijn net als alle andere onderdelen van het lichaam, de uitkomst van een
evolutionair proces. Kenmerken worden dmv natuurlijke selectie doorgegeven van generatie op
generatie, omdat ze helpen bij overleving en voortplanting.
2. Wat is het verschil tussen natuurlijke en seksuele selectie?
Natuurlijke selectie houdt in dat de best aangepaste soorten de grootste overlevingskans hebben.
Seksuele selectie houdt in dat de mooiste mannetjes de grootste kans hebben op voortplanting.
3. In het boek staat (op blz. 75): ‘Seksuele selectie leidt dus tot andere eigenschappen dan natuurlijke
selectie’. Geef een paar voorbeelden.
Een pauw is slecht aangepast, maar toch blijft hij bestaan. Dit komt door zijn mooie uiterlijk.
Vrouwtjes vinden dit aantrekkelijk (seksuele selectie), waardoor de pauw zich blijft voortplanten.
Als het alleen maar zou draaien om natuurlijke selectie was de pauw allang uitgestorven.
, 4. Wat is een adaptatie?
Adaptie is het aanpassen aan de natuurlijke omgeving, wat van generatie op generatie wordt
doorgegeven.
5. Wat is een psychologische adaptatie?
Een aanpassing die gericht is op ons gedrag
6. Wat betekent het woord ‘fit’ in ‘survival of the fittest’?
‘Fit’ betekent hier dat de soort met de meeste adaptaties de grootste overlevingskans heeft.
7. Wat is ‘seksueel dimorfisme’ en wat is de verklaring ervoor?
Seksueel dimorfisme houdt in dat de seksuele selectie meer invloed heeft op het uiterlijk en gedrag
van mannetjes dan op dat van vrouwtjes. Dit komt omdat het vrouwtje het grootste aandeel heeft in
de voortplanting en zich dus niet mooier voor hoeft te doen. Het mannetje moet hier wel zijn best
voor doen, zo wordt hij uitgekozen door het vrouwtje.
8. Welke vier vragen stelt men in de ethologie bij het onderzoek naar de adaptieve waarde van het
gedrag van dieren? Pas ze toe op een zelfgekozen voorbeeld.
Vb. van eendjes
- Wat is de directe oorzaak van het gedrag? -> de beweging van de moeder roept het gedrag
op
- Hoe ontwikkelt gedrag zich tijdens het leven van een organisme? -> na een aantal maanden
neemt het gedrag af
- Wat is de functie van het gedrag voor overleving? -> Het gedrag zorgt ervoor dat ze dichter bij
de moeder blijven waardoor er een grotere kans op overleving is
- Wat is de evolutionaire geschiedenis van gedrag? -> Hetzelfde gedrag is te zien bij andere
vogelsoorten die een gemeenschappelijke voorouder met de eend hebben.
9. Wat betekent ‘inclusive fitness’?
Inclusive fitness is het directe en indirecte voortplantingssucces van iemand.
10.In het boek noemt men ‘cumulatieve cultuur’ en ‘shared intentionality’ als kenmerkend voor
mensen. Mee eens? Zie je nog andere verschillen tussen mens en dier?
Ja ik ben het hiermee eens. We hebben een cumulatieve cultuur, we nemen dingen van elkaar
over, maar brengen hier ook verbeteringen op aan. Verder hebben we een shared intentionality
omdat we samen iets doen en iets willen bereiken, we helpen elkaar bijvoorbeeld door
samenvattingen te delen zodat we allemaal het tentamen halen. Dit hebben dieren niet, zij leven
heel erg op zichzelf.
11.Welke kritiekpunten op de evolutionaire psychologie worden in het boek genoemd?
- De massive-modularity-hypothese zou impliceren dat ons gedrag hoofdzakelijk wordt bepaald
door aangeboren instincten.
- Een wetenschappelijke bevinding zou betekenen dat onze samenleving ook zo georganiseerd
zou zijn. Echter zou men niet zo zeer van mening zijn dat als er bijv. sekseverschillen
gevonden worden dat deze ook in stand gehouden moeten worden. (naturalistic fallacy)
- Er is weinig kennis over epigenetica.
Ons brein in een notendop
1. Wat wordt bedoeld met witte stof en grijze stof?
De grijze stof bevat de celkernen, de witte stof de uitlopers.
2. Wat doet de grijze stof en wat doet de witte stof?
De grijze stof zorgt voor informatieverwerking en de witte stof zorgt voor de informatieoverdracht
3. Welke twee typen hersencellen worden onderscheiden?
Neuronen en gliacellen.
4. Welke functies hebben deze twee typen hersencellen zoal?
Neuronen zorgen voor de overdracht van zintuigelijke, motorische en interneuronale informatie. De
gliacellen worden ook wel ‘steuncellen’ genoemd en zorgen voor structuur/stevigheid, aanvoer van
voedingsstoffen, opruimen van afval, isolatie van axonen (myeline) etc.
Stof: lespresentatie week 1 en hoofdstuk 3 van Hersenwerk.
Gedrag: introductie
1. Noem voorbeelden die erop wijzen dat er zich meerdere processen in de hersenen afspelen en dat
we ons lang niet van al deze processen bewust zijn.
Onze hersenen regelen bijvoorbeeld dat wij ademhalen, dat onze lichaamstemperatuur op peil blijft
en ze regelen onze hormoonhuishouding. Van deze processen zijn wij ons niet altijd bewust.
2. Noem een voorbeeld waarin je gedrag het gevolg was van tegenstrijdige motivaties. Welke
motivatie gaf de doorslag en waarom?
Met turnen heb ik 5 november een uitvoering. Hierbij zit ik in de organisatie, toen mij dit een half
jaar geleden gevraagd werd twijfelde ik eerst omdat ik het hierdoor heel druk zou gaan krijgen
(negatieve motivatie). Uiteindelijk heb ik er toch voor gekozen om het wel te doen, omdat ik het
heel leuk vindt en bovenal ook gezellig om dit met een aantal teamgenootjes te organiseren
(positieve motivatie).
Psychologische invalshoeken
Er zijn verschillende invalshoeken voor het bestuderen van gedrag. Deze verschillende invalshoeken
leiden tot verschillende opvattingen over gedrag. Als je vindt dat gedrag vooral biologisch bepaald is,
zal je bepaalde ideeën hebben over hoe we om moeten gaan met bv. criminaliteit. Misschien denk je
dan ‘eens een dief, altijd een dief’ en ben je daarom voor lange straffen. Ben je van mening dat gedrag
vooral bepaald wordt door de omgeving dan zal je ook andere opvattingen hebben over straffen. Vaak
blijken meningen van mensen over allerlei onderwerpen hun oorsprong te hebben in andere
opvattingen over gedrag. Geef voorbeelden van verschillende opvattingen over gedrag op zowel
persoonlijk, professioneel als maatschappelijk niveau.
- Persoonlijk -> Zelf vind ik het altijd heel vervelend als mensen egoïstisch zijn. Daarom probeer
ik zelf niet altijd alleen maar vanuit mijn eigen voordeel dat ik ergen uit kan halen te kijken,
maar denk ik hierbij ook aan het voordeel van anderen.
- Professioneel -> Op mijn werk probeer ik iedereen altijd een kans te geven. Ik vind het dan
ook leuk om nieuwe collega’s in te werken. Verder ben ik altijd gekleed in de juiste kleding en
zorg ik dat ik me netjes gedraag tegenover klanten.
- Maatschappelijk -> Ik ben van mening dat iedereen gelijke kansen hoort te hebben. Ook moet
iedereen hierin gelijk behandeld worden. Met het voorbeeld zoals hierboven benoemd over
criminaliteit ben ik het absoluut niet eens, ik vind dat iedereen een tweede kans verdiend.
Gedrag: Biologische psychologie
1. Wat zijn de uitgangspunten van de biologische psychologie?
Nature -> De biologische psychologie stelt dat ieder mens ‘een beschreven blad’ is, dus dat al het
gedrag, gedachten, emoties en motieven al vastliggen bij de geboorte. Het komt allemaal voort uit
onze genen.
2. In de lespresentatie staat: ‘Deze bepaalt of beïnvloedt – daarover lopen de opvattingen binnen
deze stroming uiteen – de gedragsmogelijkheden van de mens.’. Leg uit wat het verschil is tussen
bepalen en beïnvloeden. Hoe zou je dit kunnen onderzoeken?
Bij bepalen is er geen ruimte meer voor inbreng van buitenaf. Bij beïnvloeden kan er nog wat
veranderd worden door bijvoorbeeld mensen waarmee de persoon omgaat. Onderzoeken?
Gedrag: Evolutionaire psychologie
1. Wat zijn de uitgangspunten van de evolutionaire psychologie?
Nurture -> hersenen zijn net als alle andere onderdelen van het lichaam, de uitkomst van een
evolutionair proces. Kenmerken worden dmv natuurlijke selectie doorgegeven van generatie op
generatie, omdat ze helpen bij overleving en voortplanting.
2. Wat is het verschil tussen natuurlijke en seksuele selectie?
Natuurlijke selectie houdt in dat de best aangepaste soorten de grootste overlevingskans hebben.
Seksuele selectie houdt in dat de mooiste mannetjes de grootste kans hebben op voortplanting.
3. In het boek staat (op blz. 75): ‘Seksuele selectie leidt dus tot andere eigenschappen dan natuurlijke
selectie’. Geef een paar voorbeelden.
Een pauw is slecht aangepast, maar toch blijft hij bestaan. Dit komt door zijn mooie uiterlijk.
Vrouwtjes vinden dit aantrekkelijk (seksuele selectie), waardoor de pauw zich blijft voortplanten.
Als het alleen maar zou draaien om natuurlijke selectie was de pauw allang uitgestorven.
, 4. Wat is een adaptatie?
Adaptie is het aanpassen aan de natuurlijke omgeving, wat van generatie op generatie wordt
doorgegeven.
5. Wat is een psychologische adaptatie?
Een aanpassing die gericht is op ons gedrag
6. Wat betekent het woord ‘fit’ in ‘survival of the fittest’?
‘Fit’ betekent hier dat de soort met de meeste adaptaties de grootste overlevingskans heeft.
7. Wat is ‘seksueel dimorfisme’ en wat is de verklaring ervoor?
Seksueel dimorfisme houdt in dat de seksuele selectie meer invloed heeft op het uiterlijk en gedrag
van mannetjes dan op dat van vrouwtjes. Dit komt omdat het vrouwtje het grootste aandeel heeft in
de voortplanting en zich dus niet mooier voor hoeft te doen. Het mannetje moet hier wel zijn best
voor doen, zo wordt hij uitgekozen door het vrouwtje.
8. Welke vier vragen stelt men in de ethologie bij het onderzoek naar de adaptieve waarde van het
gedrag van dieren? Pas ze toe op een zelfgekozen voorbeeld.
Vb. van eendjes
- Wat is de directe oorzaak van het gedrag? -> de beweging van de moeder roept het gedrag
op
- Hoe ontwikkelt gedrag zich tijdens het leven van een organisme? -> na een aantal maanden
neemt het gedrag af
- Wat is de functie van het gedrag voor overleving? -> Het gedrag zorgt ervoor dat ze dichter bij
de moeder blijven waardoor er een grotere kans op overleving is
- Wat is de evolutionaire geschiedenis van gedrag? -> Hetzelfde gedrag is te zien bij andere
vogelsoorten die een gemeenschappelijke voorouder met de eend hebben.
9. Wat betekent ‘inclusive fitness’?
Inclusive fitness is het directe en indirecte voortplantingssucces van iemand.
10.In het boek noemt men ‘cumulatieve cultuur’ en ‘shared intentionality’ als kenmerkend voor
mensen. Mee eens? Zie je nog andere verschillen tussen mens en dier?
Ja ik ben het hiermee eens. We hebben een cumulatieve cultuur, we nemen dingen van elkaar
over, maar brengen hier ook verbeteringen op aan. Verder hebben we een shared intentionality
omdat we samen iets doen en iets willen bereiken, we helpen elkaar bijvoorbeeld door
samenvattingen te delen zodat we allemaal het tentamen halen. Dit hebben dieren niet, zij leven
heel erg op zichzelf.
11.Welke kritiekpunten op de evolutionaire psychologie worden in het boek genoemd?
- De massive-modularity-hypothese zou impliceren dat ons gedrag hoofdzakelijk wordt bepaald
door aangeboren instincten.
- Een wetenschappelijke bevinding zou betekenen dat onze samenleving ook zo georganiseerd
zou zijn. Echter zou men niet zo zeer van mening zijn dat als er bijv. sekseverschillen
gevonden worden dat deze ook in stand gehouden moeten worden. (naturalistic fallacy)
- Er is weinig kennis over epigenetica.
Ons brein in een notendop
1. Wat wordt bedoeld met witte stof en grijze stof?
De grijze stof bevat de celkernen, de witte stof de uitlopers.
2. Wat doet de grijze stof en wat doet de witte stof?
De grijze stof zorgt voor informatieverwerking en de witte stof zorgt voor de informatieoverdracht
3. Welke twee typen hersencellen worden onderscheiden?
Neuronen en gliacellen.
4. Welke functies hebben deze twee typen hersencellen zoal?
Neuronen zorgen voor de overdracht van zintuigelijke, motorische en interneuronale informatie. De
gliacellen worden ook wel ‘steuncellen’ genoemd en zorgen voor structuur/stevigheid, aanvoer van
voedingsstoffen, opruimen van afval, isolatie van axonen (myeline) etc.
