ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Ergotherapie ontwikkelingsstoornissen: ontwikkelingspsychologie
Inleiding ontwikkelingspsychologie
o Inzicht in de normale ontwikkeling (wat is typisch voor elke jonge mens?)
o Basis van behandelingsmethoden (niet over de technieken die we gebruiken om de
ontwikkeling te meten)
KERNVRAAG: “past dit gedrag bij de ontwikkelingsfase die dit individu doormaakt of spreken we van
een alarmsignaal?”
Life-span psychology – levenslooppsychologie
= normale ontwikkeling
o We kennen een groei in ons leven (op cognitief vlak, lichamelijk vlak,…) = stijgende
lijn
o Lijn stijgt tot aan de volwassenheid en dan ben je een volledig ontwikkeld persoon
o Erna verandert er niet veel meer bij de mens maar wel als je ouder wordt (zaken
nemen dan af)
o Alles tussen de geboorte en de dood
o 2 manieren:
1) leeftijdsfasen (wat zijn de kenmerken? Wat kenmerkt iemand tijdens een fase?)
2) per domein (bollen, gaan we niet bespreken, staat vaak zo in boeken)
Ontwikkelingsdomeinen
I. Lichamelijke ontwikkeling Grove motoriek
II. Motorische ontwikkeling Fijne motoriek
III. Emotionele ontwikkeling (hechting) !!! Sensomotoriek
IV. Sociale ontwikkeling Psychomotoriek
V. Taalontwikkeling (bv: opgegroeid in een gezin met 2 talen)
VI. Cognitieve ontwikkeling
VII. Identiteitsontwikkeling
ZIE FILMPJES: groterworden.nl
1
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Rijping en ontwikkeling
Rijping (= lichamelijke ontwikkeling, bv: wat gebeurt er als je ouder wordt met je zenuwstelsel? Hoe
ontwikkeld de zenuwcel zich?, dat doet het lichaam vanzelf, dit is een kwestie van tijd)
en ontwikkeling
Biologisch psychologisch
Wederzijdse beïnvloeding (als je biologisch tot iets in staat bent zorgt dat ervoor dat je
psychologisch ook tot iets in staat bent)
Biologisch nog niet rijp → psychologisch ook niet
Bv: als je op 1 jaar biologisch in staat bent om zelfstandig te leren stappen gaat dat leiden tot nieuwe
psychologische inzichten bv: wat zit er in de kast, wat ligt er op tafel,…
Zinloze opvoedingsacties die vooruitlopen op de rijping en ontwikkeling:
Trapklimmen (experiment Gesell & Thomson):
- Kan het kind zelfstandig de trap oplopen? Het kind het niet op voorhand aanleren want
er komt toch een moment waarop het kind het aanleert en er klaar voor is om het aan te
leren
- Experiment = kan je een kind op voorhand aanleren de trap oplopen?
- Kinderen leren het best als ze merken dat ze met weinig inspanningen veel resultaat
halen
- Functielust = het plezier hebben in iets om het te kunnen bereiken → zeer belangrijke
drijfveer in de ontwikkeling, dit komt vanzelf, niet vooraf bepalen want dat kan
frustraties oproepen bij het kind, wacht als ouder op het moment
Bv: leren fietsen en je vindt het supertof en het lukt goed
Cijferreeksen onthouden, rekenen, melodieën onthouden en lezen
Gesell: ontwikkelingsschalen
Bv: als je kind binnen een half jaar naar school gaat, gaan sommige ouders op voorhand al
oefeningen geven, leren tellen,… omdat ze een slim kind willen → fout idee!
- er is een periode waarin kinderen klaar zijn om te leren, als je dat ervoor wilt doen zal
dat geen effect hebben
- ontwikkeling: doen wat het kind kan doen op het moment wanneer het kind er klaar
voor is
2
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Erfelijkheid milieu
Genen opvoeding / onderwijs
Lichamelijke kenmerken psychische eigenschappen
Intelligentie
Hoe kom ik tot mijn ontwikkeling (bv: hoe komt het dat ik hoger onderwijs studeer?)
- Erfelijkheid: mijn ouders zijn slim dus ik ook
- Milieu: een goede opvoeding krijgen
Erfelijkheid milieu
Genen opvoeding / onderwijs
De limieten de benutting
van onze prestaties van wat genetisch
aanwezig is
Enkel intelligentie, niet over de persoonlijkheid
Basisprincipes van de ontwikkeling volgens Gesell
1. Wet van de inter-individuele gelijke volgorde
Het verwerven van vaardigheden gebeurt volgens een vaste volgorde. Alvorens een kind leert
lopen, moet het eerste leren zijn evenwicht te bewaren in stand.
- Bij iedereen hetzelfde
2. Wet van het inter-individueel verschillend tijdstip
Het moment waarop iemand een vaardigheid beheerst is verschillend van individu tot individu.
Sommige kinderen kunnen lopen aan 9 maand; anderen pas op 18 maand of nog later.
- Verschillend van persoon tot persoon
- Niet denken als een kind op een bepaalde leeftijd iets niet kan dat dat dramatisch is, wacht
gewoon af
3
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Fasen die we gaan bekijken:
Babyperiode
0 – maanden
o We spreken van een baby zolang het kind nog niet loopt
o Het groei- en ontwikkelingstempo is heel hoog, vooral op lichamelijke en motorische
ontwikkeling
4
Ergotherapie ontwikkelingsstoornissen: ontwikkelingspsychologie
Inleiding ontwikkelingspsychologie
o Inzicht in de normale ontwikkeling (wat is typisch voor elke jonge mens?)
o Basis van behandelingsmethoden (niet over de technieken die we gebruiken om de
ontwikkeling te meten)
KERNVRAAG: “past dit gedrag bij de ontwikkelingsfase die dit individu doormaakt of spreken we van
een alarmsignaal?”
Life-span psychology – levenslooppsychologie
= normale ontwikkeling
o We kennen een groei in ons leven (op cognitief vlak, lichamelijk vlak,…) = stijgende
lijn
o Lijn stijgt tot aan de volwassenheid en dan ben je een volledig ontwikkeld persoon
o Erna verandert er niet veel meer bij de mens maar wel als je ouder wordt (zaken
nemen dan af)
o Alles tussen de geboorte en de dood
o 2 manieren:
1) leeftijdsfasen (wat zijn de kenmerken? Wat kenmerkt iemand tijdens een fase?)
2) per domein (bollen, gaan we niet bespreken, staat vaak zo in boeken)
Ontwikkelingsdomeinen
I. Lichamelijke ontwikkeling Grove motoriek
II. Motorische ontwikkeling Fijne motoriek
III. Emotionele ontwikkeling (hechting) !!! Sensomotoriek
IV. Sociale ontwikkeling Psychomotoriek
V. Taalontwikkeling (bv: opgegroeid in een gezin met 2 talen)
VI. Cognitieve ontwikkeling
VII. Identiteitsontwikkeling
ZIE FILMPJES: groterworden.nl
1
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Rijping en ontwikkeling
Rijping (= lichamelijke ontwikkeling, bv: wat gebeurt er als je ouder wordt met je zenuwstelsel? Hoe
ontwikkeld de zenuwcel zich?, dat doet het lichaam vanzelf, dit is een kwestie van tijd)
en ontwikkeling
Biologisch psychologisch
Wederzijdse beïnvloeding (als je biologisch tot iets in staat bent zorgt dat ervoor dat je
psychologisch ook tot iets in staat bent)
Biologisch nog niet rijp → psychologisch ook niet
Bv: als je op 1 jaar biologisch in staat bent om zelfstandig te leren stappen gaat dat leiden tot nieuwe
psychologische inzichten bv: wat zit er in de kast, wat ligt er op tafel,…
Zinloze opvoedingsacties die vooruitlopen op de rijping en ontwikkeling:
Trapklimmen (experiment Gesell & Thomson):
- Kan het kind zelfstandig de trap oplopen? Het kind het niet op voorhand aanleren want
er komt toch een moment waarop het kind het aanleert en er klaar voor is om het aan te
leren
- Experiment = kan je een kind op voorhand aanleren de trap oplopen?
- Kinderen leren het best als ze merken dat ze met weinig inspanningen veel resultaat
halen
- Functielust = het plezier hebben in iets om het te kunnen bereiken → zeer belangrijke
drijfveer in de ontwikkeling, dit komt vanzelf, niet vooraf bepalen want dat kan
frustraties oproepen bij het kind, wacht als ouder op het moment
Bv: leren fietsen en je vindt het supertof en het lukt goed
Cijferreeksen onthouden, rekenen, melodieën onthouden en lezen
Gesell: ontwikkelingsschalen
Bv: als je kind binnen een half jaar naar school gaat, gaan sommige ouders op voorhand al
oefeningen geven, leren tellen,… omdat ze een slim kind willen → fout idee!
- er is een periode waarin kinderen klaar zijn om te leren, als je dat ervoor wilt doen zal
dat geen effect hebben
- ontwikkeling: doen wat het kind kan doen op het moment wanneer het kind er klaar
voor is
2
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Erfelijkheid milieu
Genen opvoeding / onderwijs
Lichamelijke kenmerken psychische eigenschappen
Intelligentie
Hoe kom ik tot mijn ontwikkeling (bv: hoe komt het dat ik hoger onderwijs studeer?)
- Erfelijkheid: mijn ouders zijn slim dus ik ook
- Milieu: een goede opvoeding krijgen
Erfelijkheid milieu
Genen opvoeding / onderwijs
De limieten de benutting
van onze prestaties van wat genetisch
aanwezig is
Enkel intelligentie, niet over de persoonlijkheid
Basisprincipes van de ontwikkeling volgens Gesell
1. Wet van de inter-individuele gelijke volgorde
Het verwerven van vaardigheden gebeurt volgens een vaste volgorde. Alvorens een kind leert
lopen, moet het eerste leren zijn evenwicht te bewaren in stand.
- Bij iedereen hetzelfde
2. Wet van het inter-individueel verschillend tijdstip
Het moment waarop iemand een vaardigheid beheerst is verschillend van individu tot individu.
Sommige kinderen kunnen lopen aan 9 maand; anderen pas op 18 maand of nog later.
- Verschillend van persoon tot persoon
- Niet denken als een kind op een bepaalde leeftijd iets niet kan dat dat dramatisch is, wacht
gewoon af
3
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Fasen die we gaan bekijken:
Babyperiode
0 – maanden
o We spreken van een baby zolang het kind nog niet loopt
o Het groei- en ontwikkelingstempo is heel hoog, vooral op lichamelijke en motorische
ontwikkeling
4
