DEEL 1: BETREKKEN EN BEGELEIDEN VAN
GEZINNEN EN CONTEXTEN
1. EEN EERSTE SITUERING
1.1. HET GEZIN: EEN OPGING TOT DEFINITIE
Alle samenwerkingsvormen die een herkenbare sociale eenheid op microniveau vormen, met al dan niet
verwante personen die duurzame en affectieve banden hebben en elkaar onderling steun en verzorging
verlenen. (Ruime definitie van gezin)
- Gezinnen veranderen en evolueren voortdurend
1.2. DE GESCHIEDENIS VAN HET GEZIN
- DE geschiedenis van gezin bestaat niet
Sterk bepaald door culturele waarden en normen
- 4 periodes
1875-1945: het gezin is de hoeksteen van de samenleving
- Gezinnen zijn fundament vd samenleving
- Christelijke geloof heeft grote invloed bij opvoeding
1945-1960: het gezin in wederopbouw
- Door oorlog en economische crisis zaten veel gezinnen in armoede
- Wederopbouw vd samenleving
Gezinsbeleid kwam tot stand
- Aandacht voor huisvestiging en inkomen
- Ontstaan gezinsgericht werken
- Eerste allochtone gezinnen in Vlaanderen
Gevolg van gastarbeiders
1960-1980: Het gezin onder druk
- Opkomst systeemtheorie en contextuele theorie
- Bestaande concept ‘gezin’ wordt uitgedaagd
Seksuele revolutie en emancipatie
- Rolpatronen worden in vraag gesteld
- Ontstaan van andere leefvormen
Vanaf 1990 tot nu…: het gezin terug een hoeksteen?
- Concept ‘gezin’ meer in de aandacht
- Toenemend belang van gezinsvervangende hulvormen
- Aandacht voor ‘het veilige gezin’
Liefdevolle en gedisciplineerde opvoeding
1
, 1.3. GEZINSKENMERKEN
= Paraplubegrip
1. Socio-demografische kenmerken
(Gezinsgrootte, gezinssamenstelling, leeftijden, etnische achtergrond, opleidingsniveau, huidige tewerkstelling,
maandinkomen)
2. Cultuur pedagogische kenmerken
(Opvoedingsstijlen, risico- en protectieve factoren, medische en maatschappelijke zorg)
3. Affectieve kenmerken
(Gesproken thuistaal, aanbod van taal, mediagebruik, betrokkenheid van ouders bij scholen)
1.4. GEZINSVORMEN
1.4.1. HET KERNGEZIN
- De standaard
- Beleid en instituties hier vooral op gericht
1.4.2. HET UITGEBREIDE GEZIN
- Extended family
- Kerngezin aangevuld met minstens 1 verwant
1.4.3. EEN-OUDERGEZIN
- Vrij of gedwongen
- Even of voor lang
- Alleenstaand vaderschap krijgt lagere maatschappelijke status
1.4.4. ALLEENWONENDEN
- Eenpersoonsgezin
- In maatschappij relatief goed aanvaard
1.4.5. ONGEHUWD SAMENWONENDEN
- Zonder huwelijkscontract samenwonend
- Kan verschillende redenen hebben
1.4.6. LIVING APART TOGHETER (LAT)
- Relatie hebben/ getrouwd zijn
- Niet zelfde onderdak delen
1.4.7. LIVING TOGHETER APART (LTA)
- Samenwonend zonder intieme relatie
2
, 1.4.8. NIEUWSAMENGESTELD GEZIN
- Samenwonen met een niet-biologische ouder van haar/zijn eigen kind(eren)
1.4.9. CO-OUDERSCHAP
- Deeltijds door beide ouders verzorgd en opgevoed
- Binnen een huishouden of verdeeld over huishoudens
- Bird Nesting als variant
1.4.10. HOLEBI/HOMO-OUDERSCHAP
- Twee mannen of vrouwen van zelfde geslacht wonen samen
1.4.11. MIKADOGEZIN
- Eén stukje van het nieuwe gezin kan onderdeel zijn van meerdere gezinnen
- Kinderen uit vorige relatie, maar krijgen binnen nieuwe relatie ook kinderen
1.5. GEZINS-EN CONTEXTBEGELEIDING: WHAT’S IN A NAME?
1.5.1. INLEIDING
- Nood aan flexibele zorg
- Geven van individuele begeleiding en gezinsbegeleiding
Niet enkel groepsbegeleiding
- Elke opvoeder/begeleider dient te beschikken over de competenties van een gezins- en
contextbegeleider
- Contextbegeleider: focust op het kind/de jongere en zijn context
- Gezinsbegeleider: ouders als primaire invalshoek, gezin als geheel
1.5.2. GEZINS- EN CONTEXTBEGELEIDING: EEN POGING TOT OMSCHRIJVING
Gezins-en/of context begeleiding als functie
- Contextbegeleider: focust op het kind/de jongere en zijn context
- Gezinsbegeleider: ouders als primaire invalshoek, gezin als geheel
- Visies rond inclusie, vermaatschappelijking, netwerkgericht
Oorzaak evolutie naar toenemend gebruik contextbegeleider
- Context = alle betekenisvolle relaties die je omringen en met wie je in een dynamische verbondenheid
leeft
Gezinds- en/of contextbegeleiding als taak
- Verbinding tussen client, sociaal netwerk en ruimere samenleving
Bruggenbouwer
- Context versterkend werken
3
, 1.5.3. CONTEXT GERICHT WERKEN
VAPH
- Inclusie als belangrijke leidraad in ons functioneren
DNA van ons werk
- Stimuleren
- Participeren
- Sensibiliseren
- Motiveren
- Ondersteunen
Geestelijke gezondheidszorg
- Aandacht voor familiereflex
- Heikel principe van privacy en beroepsgeheim
- Kern van de visie: netwerk betrekken
Ondersteunen, onthaal, info geven
Inclusief onderwijs
- Samenwerking, communicatie en overleg
- Zoekende houding aannemen
- Struikelblokken: kennis en ervaring van ouders worden niet naar waarde geschat + enkel focus op
moeilijkheden
Oplossingsgericht nadenken veel bevorderlijker
1.5.4. BESLUIT
- Betrekken, informeren, ondersteunen van netwerk/ context rond client
In elke functie ne context
4
GEZINNEN EN CONTEXTEN
1. EEN EERSTE SITUERING
1.1. HET GEZIN: EEN OPGING TOT DEFINITIE
Alle samenwerkingsvormen die een herkenbare sociale eenheid op microniveau vormen, met al dan niet
verwante personen die duurzame en affectieve banden hebben en elkaar onderling steun en verzorging
verlenen. (Ruime definitie van gezin)
- Gezinnen veranderen en evolueren voortdurend
1.2. DE GESCHIEDENIS VAN HET GEZIN
- DE geschiedenis van gezin bestaat niet
Sterk bepaald door culturele waarden en normen
- 4 periodes
1875-1945: het gezin is de hoeksteen van de samenleving
- Gezinnen zijn fundament vd samenleving
- Christelijke geloof heeft grote invloed bij opvoeding
1945-1960: het gezin in wederopbouw
- Door oorlog en economische crisis zaten veel gezinnen in armoede
- Wederopbouw vd samenleving
Gezinsbeleid kwam tot stand
- Aandacht voor huisvestiging en inkomen
- Ontstaan gezinsgericht werken
- Eerste allochtone gezinnen in Vlaanderen
Gevolg van gastarbeiders
1960-1980: Het gezin onder druk
- Opkomst systeemtheorie en contextuele theorie
- Bestaande concept ‘gezin’ wordt uitgedaagd
Seksuele revolutie en emancipatie
- Rolpatronen worden in vraag gesteld
- Ontstaan van andere leefvormen
Vanaf 1990 tot nu…: het gezin terug een hoeksteen?
- Concept ‘gezin’ meer in de aandacht
- Toenemend belang van gezinsvervangende hulvormen
- Aandacht voor ‘het veilige gezin’
Liefdevolle en gedisciplineerde opvoeding
1
, 1.3. GEZINSKENMERKEN
= Paraplubegrip
1. Socio-demografische kenmerken
(Gezinsgrootte, gezinssamenstelling, leeftijden, etnische achtergrond, opleidingsniveau, huidige tewerkstelling,
maandinkomen)
2. Cultuur pedagogische kenmerken
(Opvoedingsstijlen, risico- en protectieve factoren, medische en maatschappelijke zorg)
3. Affectieve kenmerken
(Gesproken thuistaal, aanbod van taal, mediagebruik, betrokkenheid van ouders bij scholen)
1.4. GEZINSVORMEN
1.4.1. HET KERNGEZIN
- De standaard
- Beleid en instituties hier vooral op gericht
1.4.2. HET UITGEBREIDE GEZIN
- Extended family
- Kerngezin aangevuld met minstens 1 verwant
1.4.3. EEN-OUDERGEZIN
- Vrij of gedwongen
- Even of voor lang
- Alleenstaand vaderschap krijgt lagere maatschappelijke status
1.4.4. ALLEENWONENDEN
- Eenpersoonsgezin
- In maatschappij relatief goed aanvaard
1.4.5. ONGEHUWD SAMENWONENDEN
- Zonder huwelijkscontract samenwonend
- Kan verschillende redenen hebben
1.4.6. LIVING APART TOGHETER (LAT)
- Relatie hebben/ getrouwd zijn
- Niet zelfde onderdak delen
1.4.7. LIVING TOGHETER APART (LTA)
- Samenwonend zonder intieme relatie
2
, 1.4.8. NIEUWSAMENGESTELD GEZIN
- Samenwonen met een niet-biologische ouder van haar/zijn eigen kind(eren)
1.4.9. CO-OUDERSCHAP
- Deeltijds door beide ouders verzorgd en opgevoed
- Binnen een huishouden of verdeeld over huishoudens
- Bird Nesting als variant
1.4.10. HOLEBI/HOMO-OUDERSCHAP
- Twee mannen of vrouwen van zelfde geslacht wonen samen
1.4.11. MIKADOGEZIN
- Eén stukje van het nieuwe gezin kan onderdeel zijn van meerdere gezinnen
- Kinderen uit vorige relatie, maar krijgen binnen nieuwe relatie ook kinderen
1.5. GEZINS-EN CONTEXTBEGELEIDING: WHAT’S IN A NAME?
1.5.1. INLEIDING
- Nood aan flexibele zorg
- Geven van individuele begeleiding en gezinsbegeleiding
Niet enkel groepsbegeleiding
- Elke opvoeder/begeleider dient te beschikken over de competenties van een gezins- en
contextbegeleider
- Contextbegeleider: focust op het kind/de jongere en zijn context
- Gezinsbegeleider: ouders als primaire invalshoek, gezin als geheel
1.5.2. GEZINS- EN CONTEXTBEGELEIDING: EEN POGING TOT OMSCHRIJVING
Gezins-en/of context begeleiding als functie
- Contextbegeleider: focust op het kind/de jongere en zijn context
- Gezinsbegeleider: ouders als primaire invalshoek, gezin als geheel
- Visies rond inclusie, vermaatschappelijking, netwerkgericht
Oorzaak evolutie naar toenemend gebruik contextbegeleider
- Context = alle betekenisvolle relaties die je omringen en met wie je in een dynamische verbondenheid
leeft
Gezinds- en/of contextbegeleiding als taak
- Verbinding tussen client, sociaal netwerk en ruimere samenleving
Bruggenbouwer
- Context versterkend werken
3
, 1.5.3. CONTEXT GERICHT WERKEN
VAPH
- Inclusie als belangrijke leidraad in ons functioneren
DNA van ons werk
- Stimuleren
- Participeren
- Sensibiliseren
- Motiveren
- Ondersteunen
Geestelijke gezondheidszorg
- Aandacht voor familiereflex
- Heikel principe van privacy en beroepsgeheim
- Kern van de visie: netwerk betrekken
Ondersteunen, onthaal, info geven
Inclusief onderwijs
- Samenwerking, communicatie en overleg
- Zoekende houding aannemen
- Struikelblokken: kennis en ervaring van ouders worden niet naar waarde geschat + enkel focus op
moeilijkheden
Oplossingsgericht nadenken veel bevorderlijker
1.5.4. BESLUIT
- Betrekken, informeren, ondersteunen van netwerk/ context rond client
In elke functie ne context
4
