Stappenplan faillissementspauliana
Goederenrecht C.S.
Pitlo deel 3. Het Nederlands burgerlijk recht, 14e druk.
FAILLISSEMENTSPAULIANA – art. 42-45 Fw (onverplicht) OF art. 47 Fw (verplicht).
→ Middel curator om verrichte rechtshandelingen van failliet/bestuurder van failliet vóór de
faillietverklaring te vernietigen. Hiervoor moet voldaan worden aan enkele voorwaarden.
ART. 42 LID 1 FW:
1) Is sprake van een rechtshandeling (dus niet een feitelijke handeling)?
→ JA, bv. schikking/aangaan koopovk = vraag 2.
→ NEE = stop hier, curator kan geen beroep doen op de pauliana!
2) Is er sprake van een onverplichte rechtshandeling?
→ JA = vraag 3.
→ NEE = kijk naar art. 47 Fw, verplichte rechtshandelingen hebben strengere eisen.
Rechtshandeling onverplicht: dan bestaat er geen rechtsplicht tot verrichten ervan.
o Onverplicht = ogv Kin/Emmerig q.q. voldoening van andere prestatie dan die is
overeengekomen. Bv failliet moet geld betalen maar levert land van zelfde waard.
o Onverplicht = ook wnr (nog) niet opeisbare schuld is betaald (doet zich voor bij
afspraak termijn nakoming)! Termijn 5mrt, dan betaling op 6mrt verplicht, dus 47!
3) Is sprake van een benadeling voor schuldeisers door de rechtshandeling?
→ JA, zonder handeling was meer in boedel geweest = vraag 4.
→ NEE = stop hier, curator kan geen beroep doen op de pauliana!
Vaststelling benadeling door vergelijking rechtshandeling wel/niet plaatsgevonden:
o Benadeling = als schuldeisers zonder handeling meer verhaalsmogelijkheden
hadden!
o Benadeling = als er voor verkochte niet een reële prijs is betaald, maar… ook al
is wel een reële prijs betaald, dan nog kan sprake zijn van benadeling:
‘Montana/Caravan-arrest’→ ic was één schuldeiser voldaan (bank), tov overige
gelijke schuldeisers die echt niks hadden is dit zeer nadelig, dus benadeling!
4) Heeft de schuldenaar (verkoper) wetenschap van de benadeling (lastig)?
→ JA = dan voor rechtshandeling om niet stap 6 (zie namelijk art. 42 lid 2) & dan
voor rechtshandeling om baat stap 5! Zie hieronder.
→ NEE = stop hier, curator kan geen beroep doen op de pauliana!
o Zie arrest Van Dooren q.q./ABN AMRO III→ schuldenaar moet weten of
behoren te weten dat benadeling het gevolg zal zijn van de rechtshandeling, dus:
was het faillissement met een redelijke mate van waarschijnlijkheid te voorzien +
het ‘tekort’ erin ook?! Curator moet met bewijsvermoedens werken:
- Sprake van rechtshandeling om baat, bewijsvermoedens art. 43 lid 1 Fw:
Onder 1= binnen 1jr voor faillietverklaring ovk gesloten met aanmerkelijk
prijsverschil.
Onder 2 = binnen 1jr voor faillietverklaring is een niet-opeisbare schuld
voldaan (dus betalingstermijn was nog niet verlopen).
- Sprake van rechtshandeling om niet, bewijsvermoedens art. 45 Fw:
Er is een bewijsvermoeden als sprake is van 1. Een rechtshandeling om
niet, 2. Een benadeling (vergelijk situaties), 3. Binnen 1jr voor faillietverkl.
Sprake van een bewijsvermoeden, dan kan (weder)partij altijd nog tegenbewijs
leveren en aantonen dat hij niet wist van de benadeling. Slaagt niet snel!
1
Rijksuniversiteit Groningen Jaar 2021-2022 Tamara v. O
Goederenrecht C.S.
Pitlo deel 3. Het Nederlands burgerlijk recht, 14e druk.
FAILLISSEMENTSPAULIANA – art. 42-45 Fw (onverplicht) OF art. 47 Fw (verplicht).
→ Middel curator om verrichte rechtshandelingen van failliet/bestuurder van failliet vóór de
faillietverklaring te vernietigen. Hiervoor moet voldaan worden aan enkele voorwaarden.
ART. 42 LID 1 FW:
1) Is sprake van een rechtshandeling (dus niet een feitelijke handeling)?
→ JA, bv. schikking/aangaan koopovk = vraag 2.
→ NEE = stop hier, curator kan geen beroep doen op de pauliana!
2) Is er sprake van een onverplichte rechtshandeling?
→ JA = vraag 3.
→ NEE = kijk naar art. 47 Fw, verplichte rechtshandelingen hebben strengere eisen.
Rechtshandeling onverplicht: dan bestaat er geen rechtsplicht tot verrichten ervan.
o Onverplicht = ogv Kin/Emmerig q.q. voldoening van andere prestatie dan die is
overeengekomen. Bv failliet moet geld betalen maar levert land van zelfde waard.
o Onverplicht = ook wnr (nog) niet opeisbare schuld is betaald (doet zich voor bij
afspraak termijn nakoming)! Termijn 5mrt, dan betaling op 6mrt verplicht, dus 47!
3) Is sprake van een benadeling voor schuldeisers door de rechtshandeling?
→ JA, zonder handeling was meer in boedel geweest = vraag 4.
→ NEE = stop hier, curator kan geen beroep doen op de pauliana!
Vaststelling benadeling door vergelijking rechtshandeling wel/niet plaatsgevonden:
o Benadeling = als schuldeisers zonder handeling meer verhaalsmogelijkheden
hadden!
o Benadeling = als er voor verkochte niet een reële prijs is betaald, maar… ook al
is wel een reële prijs betaald, dan nog kan sprake zijn van benadeling:
‘Montana/Caravan-arrest’→ ic was één schuldeiser voldaan (bank), tov overige
gelijke schuldeisers die echt niks hadden is dit zeer nadelig, dus benadeling!
4) Heeft de schuldenaar (verkoper) wetenschap van de benadeling (lastig)?
→ JA = dan voor rechtshandeling om niet stap 6 (zie namelijk art. 42 lid 2) & dan
voor rechtshandeling om baat stap 5! Zie hieronder.
→ NEE = stop hier, curator kan geen beroep doen op de pauliana!
o Zie arrest Van Dooren q.q./ABN AMRO III→ schuldenaar moet weten of
behoren te weten dat benadeling het gevolg zal zijn van de rechtshandeling, dus:
was het faillissement met een redelijke mate van waarschijnlijkheid te voorzien +
het ‘tekort’ erin ook?! Curator moet met bewijsvermoedens werken:
- Sprake van rechtshandeling om baat, bewijsvermoedens art. 43 lid 1 Fw:
Onder 1= binnen 1jr voor faillietverklaring ovk gesloten met aanmerkelijk
prijsverschil.
Onder 2 = binnen 1jr voor faillietverklaring is een niet-opeisbare schuld
voldaan (dus betalingstermijn was nog niet verlopen).
- Sprake van rechtshandeling om niet, bewijsvermoedens art. 45 Fw:
Er is een bewijsvermoeden als sprake is van 1. Een rechtshandeling om
niet, 2. Een benadeling (vergelijk situaties), 3. Binnen 1jr voor faillietverkl.
Sprake van een bewijsvermoeden, dan kan (weder)partij altijd nog tegenbewijs
leveren en aantonen dat hij niet wist van de benadeling. Slaagt niet snel!
1
Rijksuniversiteit Groningen Jaar 2021-2022 Tamara v. O
