MENS EN GEZONDHEID 1:
LEERDOELEN
LD 1: DE BELANGRIJKSTE THEORETISCHE MODELLEN OVER PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN
(ROUW, STRESS, ...) EN GEZONDHEIDSPROBLEMEN AAN DE HAND VAN EEN VOORBEELD
ILLUSTREREN
BIO-PSYCHO-SOCIAAL MODEL
bv. iemand begint hevig te sporten
biologisch: nood aan dopamine en heeft veel zuurstof
psychologisch: stress, wie ben ik, verdriet,..
sociale factoren: vrienden die veel sporten
Bv. Dwayne The Rock Johnson. Zou hij ook zo
gespierd zijn moest hij in een bos wonen?
In het midden zit eigenlijk de oplossing
,ICF
Medisch model dat ook gebruikt wordt in het klinische werkveld. Er zijn 3 zaken waarnaar je moet
kijken als iemand met iets ziet.
hier gaan we kijken naar het concept gezondheid. Bv. iemand breekt een been, wat kan
die niet meer etc.
DSM (= DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS)
International classificatiesysteem voor psychische stoornissen
kritisch over zijn, homoseksualiteit stond er vroeger in als “psychische stoornis”
MMM-MODEL: MENS-MIDDEL-MILIEU-MODEL ZINBERG ( VERSLAVINGEN)
toepasbaar bij situatie van rokers
Hoe kunnen we mensen begeleiden die met deze problemen te
maken krijgen?
• Zelfhulp (AA, SOS Nuchterheid, Al-Anon)
• Mantelzorg
• Professioneel
• Outreach (straathoekwerk, …)
• Straathoekwerk (Mechelen):
https://youtu.be/ookXMcCzTZc
• Eerstelijn (CAW, JAC, Huisarts, …)
• Ambulant (CGG, MSOC, …)
• Online (www.alcoholhulp.be, www.drughulp.be, www.gokhulp.be,
www.cannabishulp.be )
• Residentieel (opname, ontwenning, therapeutische gemeenschappen)
• Motiverende gespreksvoering:
• een gidsende gespreksstijl, tussen sturen en volgen, waarmee je verandering in
gedrag vanuit interne motivatie en verantwoordelijkheid kunt bevorderen
, • een grondhouding waarmee mensen benaderd worden, met 4
componenten: samenwerking, aanvaarding, evocatie en mededogen (compassion)
= Meest effectieve stijl voor gesprekken over verandering
MOTIVATIECIRCEL VAN PROCHSKA EN DICLEMENTE
6 Stadia in het veranderingsproces
Dit model geeft inzicht in het veranderingsproces en
de ontwikkeling die een persoon doormaakt, voordat hij
daadwerkelijk bereid is te veranderen.
MODEL VAN SPIELMAN (VOOR SLAAPPROBLEMEN)
1. Premorbide factoren:
• Bio: genetica, hyperarousal,…
• Psy: perfectionisme, piekeren, controlegerichtheid, snel zorgen maken, ...
2. Uitlokkende factoren:
• Familiale moeilijkheden, problemen op werk/school, mentale of somatische ziekten,
verlieservaring, stresssituatie, ...
3. Instandhoudende factoren:
• Inadequate strategieën en gedachtenpatronen:
• Negatieve conditionering (veel wakker liggen in bed, dutjes overdag,
piekeren, gedrag in bed, enz.).
• Negatieve gedachtenpatronen bv 'als ik nu niet in slaap val ga ik niet kunnen
opletten in de les en buizen op het examen'; 'als ik binnen 15 minuten niet in
slaap val zal het deze nacht niet meer gebeuren'.
Hoe kunnen we preventief omgaan met slaapproblemen?
• Een goede slaaphygiëne bevorderen.
• Psycho-educatie:
• Secundaire/ tertaire preventie
• Elementen:
• Informatie
• Vaardigheden en/of hulpmiddelen en strategieën aanleren.
, • Wat verstaan we onder slaapproblemen?
• Een slechte slaapkwaliteit en/of kwantiteit:
• Inslaapproblemen
• Doorslaapproblemen
• Niet-restauratieve slaap
• Ondanks voldoende opportuniteit om te slapen.
Welke factoren beïnvloeden het ontstaan en het verloop van slaapproblemen?
Hoe kunnen we mensen begeleiden die met slaapproblemen te maken krijgen?
• Slaaptraining:
• Gebaseerd op de principes van de cognitieve gedragstherapie.
• Combinatie van:
1. Restrictie van tijd in bed.
• Slaapbevorderend systeem
• Opbouwen van slaapdruk
• Slaapvenster
2. Stimuluscontrole:
• Waakbevorderend systeem, circardiaanse klok
• Elimineren van gedrag die slaapwaakritme ontregelen:
regelmaat en associatie tussen bed en slaap bevorderen
• Alleen naar bed bij slaperig gevoel
• Slaapkamer enkel gebruiken voor slapen en seks
• Na 30 minuten 'wakker liggen' kamer verlaten
• Elke morgen op hetzelfde uur opstaan
• Geen dutjes
• Bij slaapefficiëntie van 85% (tijd slapend in bed/tijd in bed) slaapvenster verder
uitbreiden bv kwartier vroeger gaan slapen.
LEERDOELEN
LD 1: DE BELANGRIJKSTE THEORETISCHE MODELLEN OVER PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN
(ROUW, STRESS, ...) EN GEZONDHEIDSPROBLEMEN AAN DE HAND VAN EEN VOORBEELD
ILLUSTREREN
BIO-PSYCHO-SOCIAAL MODEL
bv. iemand begint hevig te sporten
biologisch: nood aan dopamine en heeft veel zuurstof
psychologisch: stress, wie ben ik, verdriet,..
sociale factoren: vrienden die veel sporten
Bv. Dwayne The Rock Johnson. Zou hij ook zo
gespierd zijn moest hij in een bos wonen?
In het midden zit eigenlijk de oplossing
,ICF
Medisch model dat ook gebruikt wordt in het klinische werkveld. Er zijn 3 zaken waarnaar je moet
kijken als iemand met iets ziet.
hier gaan we kijken naar het concept gezondheid. Bv. iemand breekt een been, wat kan
die niet meer etc.
DSM (= DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS)
International classificatiesysteem voor psychische stoornissen
kritisch over zijn, homoseksualiteit stond er vroeger in als “psychische stoornis”
MMM-MODEL: MENS-MIDDEL-MILIEU-MODEL ZINBERG ( VERSLAVINGEN)
toepasbaar bij situatie van rokers
Hoe kunnen we mensen begeleiden die met deze problemen te
maken krijgen?
• Zelfhulp (AA, SOS Nuchterheid, Al-Anon)
• Mantelzorg
• Professioneel
• Outreach (straathoekwerk, …)
• Straathoekwerk (Mechelen):
https://youtu.be/ookXMcCzTZc
• Eerstelijn (CAW, JAC, Huisarts, …)
• Ambulant (CGG, MSOC, …)
• Online (www.alcoholhulp.be, www.drughulp.be, www.gokhulp.be,
www.cannabishulp.be )
• Residentieel (opname, ontwenning, therapeutische gemeenschappen)
• Motiverende gespreksvoering:
• een gidsende gespreksstijl, tussen sturen en volgen, waarmee je verandering in
gedrag vanuit interne motivatie en verantwoordelijkheid kunt bevorderen
, • een grondhouding waarmee mensen benaderd worden, met 4
componenten: samenwerking, aanvaarding, evocatie en mededogen (compassion)
= Meest effectieve stijl voor gesprekken over verandering
MOTIVATIECIRCEL VAN PROCHSKA EN DICLEMENTE
6 Stadia in het veranderingsproces
Dit model geeft inzicht in het veranderingsproces en
de ontwikkeling die een persoon doormaakt, voordat hij
daadwerkelijk bereid is te veranderen.
MODEL VAN SPIELMAN (VOOR SLAAPPROBLEMEN)
1. Premorbide factoren:
• Bio: genetica, hyperarousal,…
• Psy: perfectionisme, piekeren, controlegerichtheid, snel zorgen maken, ...
2. Uitlokkende factoren:
• Familiale moeilijkheden, problemen op werk/school, mentale of somatische ziekten,
verlieservaring, stresssituatie, ...
3. Instandhoudende factoren:
• Inadequate strategieën en gedachtenpatronen:
• Negatieve conditionering (veel wakker liggen in bed, dutjes overdag,
piekeren, gedrag in bed, enz.).
• Negatieve gedachtenpatronen bv 'als ik nu niet in slaap val ga ik niet kunnen
opletten in de les en buizen op het examen'; 'als ik binnen 15 minuten niet in
slaap val zal het deze nacht niet meer gebeuren'.
Hoe kunnen we preventief omgaan met slaapproblemen?
• Een goede slaaphygiëne bevorderen.
• Psycho-educatie:
• Secundaire/ tertaire preventie
• Elementen:
• Informatie
• Vaardigheden en/of hulpmiddelen en strategieën aanleren.
, • Wat verstaan we onder slaapproblemen?
• Een slechte slaapkwaliteit en/of kwantiteit:
• Inslaapproblemen
• Doorslaapproblemen
• Niet-restauratieve slaap
• Ondanks voldoende opportuniteit om te slapen.
Welke factoren beïnvloeden het ontstaan en het verloop van slaapproblemen?
Hoe kunnen we mensen begeleiden die met slaapproblemen te maken krijgen?
• Slaaptraining:
• Gebaseerd op de principes van de cognitieve gedragstherapie.
• Combinatie van:
1. Restrictie van tijd in bed.
• Slaapbevorderend systeem
• Opbouwen van slaapdruk
• Slaapvenster
2. Stimuluscontrole:
• Waakbevorderend systeem, circardiaanse klok
• Elimineren van gedrag die slaapwaakritme ontregelen:
regelmaat en associatie tussen bed en slaap bevorderen
• Alleen naar bed bij slaperig gevoel
• Slaapkamer enkel gebruiken voor slapen en seks
• Na 30 minuten 'wakker liggen' kamer verlaten
• Elke morgen op hetzelfde uur opstaan
• Geen dutjes
• Bij slaapefficiëntie van 85% (tijd slapend in bed/tijd in bed) slaapvenster verder
uitbreiden bv kwartier vroeger gaan slapen.
