PSYCHODIAGNOSTISCH WERKEN 2
De verschillende aspecten van sociale, emotionele, culturele en praktische
intelligentie in eigen woorden uitleggen (I)
Sociale en emotionele intelligentie: EQ volgens Gardner & Goleman = EQ geeft succes in het leven weer
(meer dan IQ).
Goleman: 5 “vaardigheden”
• Zelfbewustzijn = ken jezelf
• Zelfbeheersing en zelfregularisatie = reguleren van gevoelens en in goede banen zetten
• Zelfmotivatie = Aanwenden van emoties ten dienste van een bepaald doel
→Positieve gevoelens: hoop/ flow/ optimisme
• Empathie = Weten hoe een ander zich voelt
• Sociale vaardigheden = vaardigheden i.v.m. goed kunnen functioneren in een groep
→Uiten van gevoelens/ Organiseren van groepen/ Onderhandelen over oplossingen
Meten van en evalueren van emotionele en sociale intelligentie:
→ IQ en EQ : eerder afzonderlijke bekwaamheden= (lichte correlatie tussen beiden)
Emotional Quotient Inventory (EQi) = Niet- cognitieve capaciteit die invloed heeft op succesvol omgaan met
de omgeving
- EQ correleert met academisch succes, maar IQ correleert hier nog meer mee (dus
betere voorspeller)
- EQ kan beter inzicht geven of iemand al dan niet zal excelleren in zijn functie; EQ-test
mogelijk ondersteuning bij beslissing over promotie
Culturele intelligentie: CQ het vermogen zich succesvol aan te passen aan nieuwe culturele settings
CULTUUR = mensen die zich identificeren adhv bepaalde culturele kenmerken
- dynamisch proces, verschuift in verloop van tijd
MULTICULTURALITEIT = mensen van verschillende culturen leven samen in één maatschappij
- eigen (culturele) referentiekader zeer moeilijk om uitspraken te doen over cultuur van iemand anders
Hoog CQ
- repertoire aan vaardigheden om om te gaan met mensen uit andere culturen
- aanpassen aan vreemde omgevingen
- snel doorhebben dat cues uit eigen cultuur niet passen ⍯ emotionele of sociale intelligentie
(steeds binnen eigen cultuur)
4 aspecten in CQ
1. Metacognitieve CQ 2. Cognitieve CQ
3. Motivationele CQ 4. Gedragsmatige CQ
,Praktische intelligentie
→Kritiek op klassieke intelligentietesten: groot verschil met dagelijks leven
→Veel praktische kennis is impliciet, moeilijk te verwoorden = “Praktische slimheid/vindingrijkheid om zich
aan de omgeving aan te passen”
Traditionele intelligentie Dagelijks leven
Gestructureerde vragen Problemen in het dagelijks leven zijn weinig
gestructureerd
Geformuleerd door iemand anders Mensen moeten het probleem zelf
herkennen
Slechts 1 juist antwoord Verschillende aanvaardbare oplossingen
Staan los van alledaagse ervaringen Oplossing baseert zich op vroegere eigen
ervaringen
Voorbeelden:
- Paardenrennen: Mensen die vaak juist wedden: ingewikkelde set aan variabelen (Geen verband IQ)
- Rekenen in de winkel = vlotter dan op een test (situatie)
Praktische intelligentie – testen
- Activiteit uitvoeren die van belang is voor de situatie waarin men later zal moeten functioneren
(muzikant speelt muziekstuk) = iets oefenen
- Praktische test bij een toegangsexamen hoger onderwijs
Mensen verschillen in praktische intelligentie
Theorie over de twee denksystemen
- Systeem 1: gecontroleerd proces: werkgeheugen, logica
- Systeem 2: evolutionair oud systeem, verbanden leggen tussen stimuli obv associatief leren (idem
bij dieren)
intelligentie op verschillende wijzen (bv. naïef psychologisch,
wetenschappelijk) definiëren (I)
Intelligentie in de naïeve psychologische theorie
Onderzoek sternberg: Impliciete (eerder onbewust) theorie over intelligentie
= mensen hebben breder en diffuser (verspreider) beeld van intelligentie dan de wetenschap:
Intuïtieve mensenkennis
• Ook alledaags functioneren in rekening genomen
• Common sense idee van intelligentie
Wat denkt een leek over intelligentie?
- Impliciete (eerder onbewust) theorie over intelligentie
- Inschatting van intelligentie bij anderen correleert hoog met resultaten uit intelligentietesten (bij
iemand die je goed kent)
, Taak van de psychologie als wetenschap?
- Vanuit veelheid aan opvattingen: begrip intelligentie afbakenen
- a.d.h.v. onderzoek: definitie formuleren
- Wetenschappelijke opvattingen onderscheiden zich van ‘leken’-opvattingen:
→zo zuiver mogelijk gedefinieerde en meetbare concepten
→theorieën, hypothesen en verwachtingen over psychologische verschijnselen worden getoetst
Wetenschappelijke afbakening van het begrip
Academische intelligentie
- Intelligentie in onderzoek = afgebakend tot ‘academische’ intelligentie
- Definitie van Boring: intelligentie = "Intelligentie is dat wat de test meet"
- Definitie = circulair (twee elementen van de definitie hebben elkaar nodig om een verklaring te geven)
➔ Heel veel definities opgesteld, wetenschappers geraken het gewoon niet eens
Niveaus van intelligentie: A, B en C
Ordenen van definities in niveaus A, B en C (Vernon)
- Intelligentie A = Aangeboren potentieel tot intelligent handelen
• Ligt vast in de hersenen
• Cultuuronafhankelijk en stabiel
• Niet meetbaar (ligt voorbij dat wat meetbaar is) en is daarom een theoretische
veronderstelling
- Intelligentie B = Interactie tussen genetische aanleg en omgevingsinvloeden/leerervaringen
Mede afhankelijk van: opvoeding, leefomstandigheden voor en na de geboorte (voeding,
culturele gewoonten), onderwijs, levenservaringen
• Cultuurgebonden en veranderlijk
• In principe meetbaar
- Intelligentie C = wat een intelligentietest meet
• de gemeten intelligentie van een persoon
→meeste wetenschappelijke definities van intelligentie: op niveau van intelligentie B en intelligentie C
Niet slechts één definitie: wat nu?
Verschillende moderne definities van intelligentie:
- Nadruk op allerlei onderliggende verstandelijke cognitieve processen en vaardigheden
- Belang van “metacognitie” (het meer of minder gericht sturen van de eigen cognitieve processen en
vermogens)
- Probleem oplossen en aanpassen aan nieuwe taken
De verschillende aspecten van sociale, emotionele, culturele en praktische
intelligentie in eigen woorden uitleggen (I)
Sociale en emotionele intelligentie: EQ volgens Gardner & Goleman = EQ geeft succes in het leven weer
(meer dan IQ).
Goleman: 5 “vaardigheden”
• Zelfbewustzijn = ken jezelf
• Zelfbeheersing en zelfregularisatie = reguleren van gevoelens en in goede banen zetten
• Zelfmotivatie = Aanwenden van emoties ten dienste van een bepaald doel
→Positieve gevoelens: hoop/ flow/ optimisme
• Empathie = Weten hoe een ander zich voelt
• Sociale vaardigheden = vaardigheden i.v.m. goed kunnen functioneren in een groep
→Uiten van gevoelens/ Organiseren van groepen/ Onderhandelen over oplossingen
Meten van en evalueren van emotionele en sociale intelligentie:
→ IQ en EQ : eerder afzonderlijke bekwaamheden= (lichte correlatie tussen beiden)
Emotional Quotient Inventory (EQi) = Niet- cognitieve capaciteit die invloed heeft op succesvol omgaan met
de omgeving
- EQ correleert met academisch succes, maar IQ correleert hier nog meer mee (dus
betere voorspeller)
- EQ kan beter inzicht geven of iemand al dan niet zal excelleren in zijn functie; EQ-test
mogelijk ondersteuning bij beslissing over promotie
Culturele intelligentie: CQ het vermogen zich succesvol aan te passen aan nieuwe culturele settings
CULTUUR = mensen die zich identificeren adhv bepaalde culturele kenmerken
- dynamisch proces, verschuift in verloop van tijd
MULTICULTURALITEIT = mensen van verschillende culturen leven samen in één maatschappij
- eigen (culturele) referentiekader zeer moeilijk om uitspraken te doen over cultuur van iemand anders
Hoog CQ
- repertoire aan vaardigheden om om te gaan met mensen uit andere culturen
- aanpassen aan vreemde omgevingen
- snel doorhebben dat cues uit eigen cultuur niet passen ⍯ emotionele of sociale intelligentie
(steeds binnen eigen cultuur)
4 aspecten in CQ
1. Metacognitieve CQ 2. Cognitieve CQ
3. Motivationele CQ 4. Gedragsmatige CQ
,Praktische intelligentie
→Kritiek op klassieke intelligentietesten: groot verschil met dagelijks leven
→Veel praktische kennis is impliciet, moeilijk te verwoorden = “Praktische slimheid/vindingrijkheid om zich
aan de omgeving aan te passen”
Traditionele intelligentie Dagelijks leven
Gestructureerde vragen Problemen in het dagelijks leven zijn weinig
gestructureerd
Geformuleerd door iemand anders Mensen moeten het probleem zelf
herkennen
Slechts 1 juist antwoord Verschillende aanvaardbare oplossingen
Staan los van alledaagse ervaringen Oplossing baseert zich op vroegere eigen
ervaringen
Voorbeelden:
- Paardenrennen: Mensen die vaak juist wedden: ingewikkelde set aan variabelen (Geen verband IQ)
- Rekenen in de winkel = vlotter dan op een test (situatie)
Praktische intelligentie – testen
- Activiteit uitvoeren die van belang is voor de situatie waarin men later zal moeten functioneren
(muzikant speelt muziekstuk) = iets oefenen
- Praktische test bij een toegangsexamen hoger onderwijs
Mensen verschillen in praktische intelligentie
Theorie over de twee denksystemen
- Systeem 1: gecontroleerd proces: werkgeheugen, logica
- Systeem 2: evolutionair oud systeem, verbanden leggen tussen stimuli obv associatief leren (idem
bij dieren)
intelligentie op verschillende wijzen (bv. naïef psychologisch,
wetenschappelijk) definiëren (I)
Intelligentie in de naïeve psychologische theorie
Onderzoek sternberg: Impliciete (eerder onbewust) theorie over intelligentie
= mensen hebben breder en diffuser (verspreider) beeld van intelligentie dan de wetenschap:
Intuïtieve mensenkennis
• Ook alledaags functioneren in rekening genomen
• Common sense idee van intelligentie
Wat denkt een leek over intelligentie?
- Impliciete (eerder onbewust) theorie over intelligentie
- Inschatting van intelligentie bij anderen correleert hoog met resultaten uit intelligentietesten (bij
iemand die je goed kent)
, Taak van de psychologie als wetenschap?
- Vanuit veelheid aan opvattingen: begrip intelligentie afbakenen
- a.d.h.v. onderzoek: definitie formuleren
- Wetenschappelijke opvattingen onderscheiden zich van ‘leken’-opvattingen:
→zo zuiver mogelijk gedefinieerde en meetbare concepten
→theorieën, hypothesen en verwachtingen over psychologische verschijnselen worden getoetst
Wetenschappelijke afbakening van het begrip
Academische intelligentie
- Intelligentie in onderzoek = afgebakend tot ‘academische’ intelligentie
- Definitie van Boring: intelligentie = "Intelligentie is dat wat de test meet"
- Definitie = circulair (twee elementen van de definitie hebben elkaar nodig om een verklaring te geven)
➔ Heel veel definities opgesteld, wetenschappers geraken het gewoon niet eens
Niveaus van intelligentie: A, B en C
Ordenen van definities in niveaus A, B en C (Vernon)
- Intelligentie A = Aangeboren potentieel tot intelligent handelen
• Ligt vast in de hersenen
• Cultuuronafhankelijk en stabiel
• Niet meetbaar (ligt voorbij dat wat meetbaar is) en is daarom een theoretische
veronderstelling
- Intelligentie B = Interactie tussen genetische aanleg en omgevingsinvloeden/leerervaringen
Mede afhankelijk van: opvoeding, leefomstandigheden voor en na de geboorte (voeding,
culturele gewoonten), onderwijs, levenservaringen
• Cultuurgebonden en veranderlijk
• In principe meetbaar
- Intelligentie C = wat een intelligentietest meet
• de gemeten intelligentie van een persoon
→meeste wetenschappelijke definities van intelligentie: op niveau van intelligentie B en intelligentie C
Niet slechts één definitie: wat nu?
Verschillende moderne definities van intelligentie:
- Nadruk op allerlei onderliggende verstandelijke cognitieve processen en vaardigheden
- Belang van “metacognitie” (het meer of minder gericht sturen van de eigen cognitieve processen en
vermogens)
- Probleem oplossen en aanpassen aan nieuwe taken
