SOCIALE
WETENSCHAPPEN
Boot, Louelle
,1. Sociologie:
Sociologie: De wetenschap van de manieren waarop mensen met elkaar samenleven.
De focus ligt hierbij bij het zoeken naar verschillen en samenhangen tussen vormen van menselijk samenleven.
De relatie tussen individuele belevingswereld en grotere verbanden waar mensen deel van uitmaken
(economie, politiek, gezin en onderwijs)
Theorievorming en empirisch onderzoek: sociologisch verklaren = uitspraken over samenhangen
tussen sociale processen.
Maatschappij: Het sociale leven in het algemeen, de manier waarop mensen met elkaar samenleven.
“Een maatschappij” wordt gedoeld op de grootste sociale eenheid waartoe mensen behoren.
Groep: wordt in dit verband omschreven als een verzameling van onderling verbonden mensen die
een besef van een gemeenschappelijke identiteit, een ‘’wij’ gevoel kennen.
Sociaal:
Sociaal: alles wat zich tussen mensen afspeelt en alles wat mensen met elkaar verbindt (hulpvaardig,
ondersteunend, samenwerkend. Conflicten, vijandschap, dwang)
- Geen tegenstelling tussen individu & samenleving.
Sociale netwerken: een sociaal netwerk is een te onderscheiden geheel van relaties tussen actoren
(individuen op groepen). Netwerken variëren onder meer naar omvang, dichtheid (het feitelijke
aantal directe relaties) en openheid (de mate waarin het netwerkverbindingen heeft met ander
netwerken.
Sociale posities: binnen een netwerk kunnen verschillende posities worden onderscheiden:
- Een actor kan een centrale positie innemen: veel directe relaties met andere actoren hebben.
- Een groep is een bepaald soort netwerk: een waarvan de individuele deelnemers een besef van
een gemeenschappelijke identiteit hebben en op basis daarvan leden en net-leden
onderscheiden.
Individu: vrij en ongebonden
Autonomie sociale processen:
- Norbert Elias:
Norbert Elias drukt zich uit over relatieve autonomie van sociale processen ten opzichte van
individuele bedoelingen.
Vele verbonden individuele brengen sociale processen voort.
Zoals vb) de stijging van prijzen, het groter worden van steden, een politieke verandering of een
oorlog. Dit gebeurt allemaal door verbonden individuelen.
, Interactie:
Interactie: het reageren van mensen op elkaar in nabijheid, zodat het handelen van de een de
directe aanleiding is voor het handelen van de ander. Zoals praten, elkaar aanraken (of juist dat
vermijden), blikken uitwisselen, elkaar opbellen of schrijven.
Interactie kan verbaal of niet verbaal zijn óf beide. Het kan ook tussen 2 mensen plaatsvinden of
tussen 1000de tegelijkertijd.
Als mensen in elkaar nabijheid zijn kunnen ze niet anders dan op elkaar reageren, dus interageren*,
al is dat soms heel minimaal zoals een bepaalde blik uitwisselen.
Directe interactie: als interactie zich afspeelt tussen 2 mensen die in elkaar fysieke nabijheid zijn.
Directe face to face interactie.
Indirecte interactie: interactie op grotere afstand via materiële hulpmiddelen of tussenpersonen.
*Interageren: deelnemen aan een interactie bron.
Vormen van interactie:
1. Samenwerking: tijdens een voetbalwedstrijs werken spelers samen om doel te bereiken.
2. Conflict: bijvoorbeeld tijdens debatten in de tweede kamer
3. Verbaal: een discussie tijdens een werkgroep
4. Non-verbaal: niet te dicht bij elkaar in de metro
5. Instrumenteel: bijvoorbeeld in het verkeer
Sociaal handelen:
Sociaal handelen: georiënteerd handelen op het gedrag van andere mensen (Max Weber*)
*Max weber: definieerde sociaal handelen als handelen dat georiënteerd is op het gedrag van andere
mensen. Volgens deze definitie is vrijwel al het menselijk handelen sociaal te noemen; het is althans
bijzonder moeilijk, zo niet onmogelijk om een lijn te trekken tussen sociaal en niet sociaal
Verklaring sociaal gedrag lastig aangezien het gedrag van een individu alleen te begrijpen is in relatie
gedrag andere individuen. Ook is het lastig om handelingen aan te wijzen die totaal niet sociaal zijn.
Ook de manier waarop we fysiologisch handelen, houden we met andere mensen rekening. Bewust
of niet bewust.
Vb) eetgewoontes, of dat alleen bepaalde mensen je mogen zien in slapende toestand, dat is in elke
cultuur anders, maar dat wordt wel van elkaar gerespecteerd.
Interactie bevat ook elementen die voorspelbaar zijn:
Wanneer mensen geregeld met elkaar omgaan, gaan hun interacties herkenbare patronen vertonen
waarin bepaalde elementen steeds terugkomen.
Ze vormen een….
Gewoontevorming: wanneer mensen leren wat ze van elkaar kunnen verwachten. Mensen hangen
de voorspelbaarheid van interactie ook af van formulering, handhaving van normen of gedragsregels.
WETENSCHAPPEN
Boot, Louelle
,1. Sociologie:
Sociologie: De wetenschap van de manieren waarop mensen met elkaar samenleven.
De focus ligt hierbij bij het zoeken naar verschillen en samenhangen tussen vormen van menselijk samenleven.
De relatie tussen individuele belevingswereld en grotere verbanden waar mensen deel van uitmaken
(economie, politiek, gezin en onderwijs)
Theorievorming en empirisch onderzoek: sociologisch verklaren = uitspraken over samenhangen
tussen sociale processen.
Maatschappij: Het sociale leven in het algemeen, de manier waarop mensen met elkaar samenleven.
“Een maatschappij” wordt gedoeld op de grootste sociale eenheid waartoe mensen behoren.
Groep: wordt in dit verband omschreven als een verzameling van onderling verbonden mensen die
een besef van een gemeenschappelijke identiteit, een ‘’wij’ gevoel kennen.
Sociaal:
Sociaal: alles wat zich tussen mensen afspeelt en alles wat mensen met elkaar verbindt (hulpvaardig,
ondersteunend, samenwerkend. Conflicten, vijandschap, dwang)
- Geen tegenstelling tussen individu & samenleving.
Sociale netwerken: een sociaal netwerk is een te onderscheiden geheel van relaties tussen actoren
(individuen op groepen). Netwerken variëren onder meer naar omvang, dichtheid (het feitelijke
aantal directe relaties) en openheid (de mate waarin het netwerkverbindingen heeft met ander
netwerken.
Sociale posities: binnen een netwerk kunnen verschillende posities worden onderscheiden:
- Een actor kan een centrale positie innemen: veel directe relaties met andere actoren hebben.
- Een groep is een bepaald soort netwerk: een waarvan de individuele deelnemers een besef van
een gemeenschappelijke identiteit hebben en op basis daarvan leden en net-leden
onderscheiden.
Individu: vrij en ongebonden
Autonomie sociale processen:
- Norbert Elias:
Norbert Elias drukt zich uit over relatieve autonomie van sociale processen ten opzichte van
individuele bedoelingen.
Vele verbonden individuele brengen sociale processen voort.
Zoals vb) de stijging van prijzen, het groter worden van steden, een politieke verandering of een
oorlog. Dit gebeurt allemaal door verbonden individuelen.
, Interactie:
Interactie: het reageren van mensen op elkaar in nabijheid, zodat het handelen van de een de
directe aanleiding is voor het handelen van de ander. Zoals praten, elkaar aanraken (of juist dat
vermijden), blikken uitwisselen, elkaar opbellen of schrijven.
Interactie kan verbaal of niet verbaal zijn óf beide. Het kan ook tussen 2 mensen plaatsvinden of
tussen 1000de tegelijkertijd.
Als mensen in elkaar nabijheid zijn kunnen ze niet anders dan op elkaar reageren, dus interageren*,
al is dat soms heel minimaal zoals een bepaalde blik uitwisselen.
Directe interactie: als interactie zich afspeelt tussen 2 mensen die in elkaar fysieke nabijheid zijn.
Directe face to face interactie.
Indirecte interactie: interactie op grotere afstand via materiële hulpmiddelen of tussenpersonen.
*Interageren: deelnemen aan een interactie bron.
Vormen van interactie:
1. Samenwerking: tijdens een voetbalwedstrijs werken spelers samen om doel te bereiken.
2. Conflict: bijvoorbeeld tijdens debatten in de tweede kamer
3. Verbaal: een discussie tijdens een werkgroep
4. Non-verbaal: niet te dicht bij elkaar in de metro
5. Instrumenteel: bijvoorbeeld in het verkeer
Sociaal handelen:
Sociaal handelen: georiënteerd handelen op het gedrag van andere mensen (Max Weber*)
*Max weber: definieerde sociaal handelen als handelen dat georiënteerd is op het gedrag van andere
mensen. Volgens deze definitie is vrijwel al het menselijk handelen sociaal te noemen; het is althans
bijzonder moeilijk, zo niet onmogelijk om een lijn te trekken tussen sociaal en niet sociaal
Verklaring sociaal gedrag lastig aangezien het gedrag van een individu alleen te begrijpen is in relatie
gedrag andere individuen. Ook is het lastig om handelingen aan te wijzen die totaal niet sociaal zijn.
Ook de manier waarop we fysiologisch handelen, houden we met andere mensen rekening. Bewust
of niet bewust.
Vb) eetgewoontes, of dat alleen bepaalde mensen je mogen zien in slapende toestand, dat is in elke
cultuur anders, maar dat wordt wel van elkaar gerespecteerd.
Interactie bevat ook elementen die voorspelbaar zijn:
Wanneer mensen geregeld met elkaar omgaan, gaan hun interacties herkenbare patronen vertonen
waarin bepaalde elementen steeds terugkomen.
Ze vormen een….
Gewoontevorming: wanneer mensen leren wat ze van elkaar kunnen verwachten. Mensen hangen
de voorspelbaarheid van interactie ook af van formulering, handhaving van normen of gedragsregels.
