, KABV
e t enska ppe
est u u r s w
Ekonom iese en B
L eerd e rboek
Graad 7
J. Bantjes • D. Kerdachi • A. Kriel • K. Mzolo
Dit is onwettig om enige bladsye uit hierdie boek te fotokopieer
sonder skriftelike verlof van die kopiereghouer.
9780636140202_tdy_eam_g07_lb_afr_tp.indd 1 2013/05/22 10:35 AM
, EBW Vandag Graad 7
Leerderboek
Maskew Miller Longman (Edms.) Bpk.
Forestrylaan, Pinelands, Kaapstad
Webwerf: www.mml.co.za
© Maskew Miller Longman (Edms.) Bpk. 2013
Alle regte voorbehou. Geen gedeelte van hierdie boek mag sonder skriftelike verlof van
die uitgewer gereproduseer of in enige vorm of deur enige elektroniese of meganiese
middel weergegee word nie, hetsy deur fotokopiëring, plaat- of bandopname,
vermikrofilming of enige ander stelsel vir inligtingsbewaring.
Alle redelike pogings is aangewend om wettige kopiereghouers op te spoor. Die
uitgewer verneem graag van kopiereghouers indien enige regstellings of byvoegings
gedoen moet word.
Eerste uitgawe 2013
ISBN 978-0-636-14020-2
Redakteur: Riekie Harm
Vertaler: Ute Houlsby
Omslagfoto: Sean Wilson
Omslagontwerp: MML-Ateljee
Illustrasies deur Annelise Meyer
Erkenning vir foto’s
bl. 1 MFfoto/bigstock; bl. 3 & 4 Cape Archive; bl. 6 Mushakesa/bigstock; bl. 7 & 10
iStock; bl. 11 rbird/bigstock; bl. 13 a) Guy Stubbs/Independent Contributor/Africa
Media Online, b) marmion/bigstock, c) elenthewise/bigstock , d) nrhuboc/bigstock;
bl. 21 iStock; bl. 24 a) Jan van der Poll, b) nruboc/bigstock, c) mocker/bigstock, d) Guy
Stubbs/Independent Contributors/Africa Med; bl. 30 jtinjaca/bigstock; bl.32 Hroe/
iStock; bl. 35 Hans Lenherr/PictureNet Africa; bl. 41 africa11/bigstock; bl. 47 iStock;
bl. 54 Gallo Images – LKIS; bl. 57 Yastremska/Bigstock; bl. 59 Cecilia L/Bigstock; bl. 65
Andres/Big Stock Photo; bl. 68 Ken Hurst/bigstock; bl. 74 Baloncici/bigstock; bl. 77
Danie Nel/Big Stock Photo; bl. 84 George Fairbairn/bigstock; bl. 88 a)aasimon/bigstock,
b) Viktorus/bigstock, c) Elzbieta Sekowska/bigstock; bl. 90 Micky Wiswedel/iStock; bl.
94 Jan van der Poll; bl. 95 Mano Africa/iStock; bl. 97 buketbariskan/bigstock; bl. 100
Gallo Images/Stuart Fox; bl. 115 Gallo Images/Stuart Fox; bl. 118 a) Jan van der Poll, b)
sonaye/iStock, c) Kakhimullin/iStock, d) David Pickett/DIS; bl. 125 a) GREATSTOCK/
CORBIS, b) Crowman/iStock, c) Rapid Eye/iStock, d) Izusek/iStock bl. 128 Pryzmat/
bigstock; bl. 130 a) GREATSTOCK/CORBIS, b) Kbrowne41/bigstock, c) Meunierd/
bigstock; bl. 131 Mattattak/bigstock; bl. 132 & 134 iStock; bl. 136 a) Michael Jung/
bigstock, b) Gallo Images/Getty Images; bl. 137 a)Nikky Tok/bigstock , b) Jim Glab/
bigstock; bl. 139 a) Gallo, b) iStock; bl. 145 a) Chic Type/iStock , b) Shutter Worx/
iStock, c) Izaokas Sapiro/iStock, d) Shkurd/bigstock; bl. 153 a) & b) AFP PHOTO/Anna
Zieminski , c) Danie Nel Photography CC/iStock; bl. 155 Gallo Images; bl. 159 Olga
Miltsova/bigstock; bl. 160 Ricardo Azoury/iStock; bl. 165 David Pickett/DIS; bl. 169 a)
nruboc/bigstock, b) Kurhan/bigstock, c) nruboc/bigstock
EMS Afrikaans LB.indb 2 2013/05/27 10:46 AM
, Inhoud
Kwartaal 1
Onderwerp 1 Die geskiedenis van geld . 1 Eenheid 4 Doelgerigte en doeltreffende gebruik
Eenheid 1 Tradisionele samelewings en van goedere en dienste . . . . . . . . 30
ruilhandel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 Eenheid 5 Herwin en herbenut van goedere om in
Eenheid 2 Geld en elektroniese banksake . . . . 5 behoeftes en begeertes te voorsien . 32
Eenheid 3 Die rol van geld . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
Onderwerp 4 Besighede . . . . . . . . . . . . . 35
Onderwerp 2 Behoeftes en begeertes . 13 Eenheid 1 Formle en informele besighede . . 36
Eenheid 1 Soorte behoeftes . . . . . . . . . . . . . . 14 Eenheid 2 Soorte besighede in die formele en
Eenheid 2 Primêre en sekondêre behoeftes . 18 informele sektor . . . . . . . . . . . . . . 40
Eenheid 3 Beperkte hulpbronne om behoeftes Eenheid 3 Voor- en nadele van formele en
en begeertes te bevredig . . . . . . . 21 informele besighede . . . . . . . . . . . 42
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Eenheid 4 Formele en informele besighede as
produsente en verbruikers . . . . . . 45
Onderwerp 3 Goedere en dienste . . . . . 24 Eenheid 5 Hoe natuurrampe en siekte-
Eenheid 1 Goedere en dienste . . . . . . . . . . . 25 epidemies formele en informele
Eenheid 2 Produsente en besighede raak . . . . . . . . . . . . . . . 47
verbruikers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
Eenheid 3 Die rol van huishoudings as
produsente en verbruikers . . . . . . 28
Kwartaal 2
Kwartaal 1 Hersiening . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Eenheid 3 Besigheidsinkomste en -uitgawes 72
Eenheid 4 Spaar en belegging in besighede . 74
Onderwerp 5 Rekeningkunde-begrippe . . 54 Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
Eenheid 1 Rekeningkunde-begrippe: kapitaal,
bates en laste . . . . . . . . . . . . . . . . . .55 Onderwerp 7 Begrotings . . . . . . . . . . . . . . 77
Eenheid 2 Inkomste en uitgawes . . . . . . . . . 57 Eenheid 1 Definisie van begroting, inkomste
Eenheid 3 Wins en verlies . . . . . . . . . . . . . . . . 58 en uitgawe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
Eenheid 4 Banksake, spaargeld en begrotings . 60 Eenheid 2 Persoonlike begrotings . . . . . . . . . . . . 81
Eenheid 5 Finansiële rekords en transaksies . 62 Eenheid 3 Besigheidsbegrotings . . . . . . . . . . 84
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Eenheid 4 Spaar, aankope en beplanning . . . 86
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
Onderwerp 6 Inkomste en uitgawes . . . 65
Eenheid 1 Persoonlike inkomste en uitgawes . 66
Eenheid 2 Persoonlike Nettowaardestaat . . . 71
EMS Afrikaans LB.indb 3 2013/05/27 10:46 AM
e t enska ppe
est u u r s w
Ekonom iese en B
L eerd e rboek
Graad 7
J. Bantjes • D. Kerdachi • A. Kriel • K. Mzolo
Dit is onwettig om enige bladsye uit hierdie boek te fotokopieer
sonder skriftelike verlof van die kopiereghouer.
9780636140202_tdy_eam_g07_lb_afr_tp.indd 1 2013/05/22 10:35 AM
, EBW Vandag Graad 7
Leerderboek
Maskew Miller Longman (Edms.) Bpk.
Forestrylaan, Pinelands, Kaapstad
Webwerf: www.mml.co.za
© Maskew Miller Longman (Edms.) Bpk. 2013
Alle regte voorbehou. Geen gedeelte van hierdie boek mag sonder skriftelike verlof van
die uitgewer gereproduseer of in enige vorm of deur enige elektroniese of meganiese
middel weergegee word nie, hetsy deur fotokopiëring, plaat- of bandopname,
vermikrofilming of enige ander stelsel vir inligtingsbewaring.
Alle redelike pogings is aangewend om wettige kopiereghouers op te spoor. Die
uitgewer verneem graag van kopiereghouers indien enige regstellings of byvoegings
gedoen moet word.
Eerste uitgawe 2013
ISBN 978-0-636-14020-2
Redakteur: Riekie Harm
Vertaler: Ute Houlsby
Omslagfoto: Sean Wilson
Omslagontwerp: MML-Ateljee
Illustrasies deur Annelise Meyer
Erkenning vir foto’s
bl. 1 MFfoto/bigstock; bl. 3 & 4 Cape Archive; bl. 6 Mushakesa/bigstock; bl. 7 & 10
iStock; bl. 11 rbird/bigstock; bl. 13 a) Guy Stubbs/Independent Contributor/Africa
Media Online, b) marmion/bigstock, c) elenthewise/bigstock , d) nrhuboc/bigstock;
bl. 21 iStock; bl. 24 a) Jan van der Poll, b) nruboc/bigstock, c) mocker/bigstock, d) Guy
Stubbs/Independent Contributors/Africa Med; bl. 30 jtinjaca/bigstock; bl.32 Hroe/
iStock; bl. 35 Hans Lenherr/PictureNet Africa; bl. 41 africa11/bigstock; bl. 47 iStock;
bl. 54 Gallo Images – LKIS; bl. 57 Yastremska/Bigstock; bl. 59 Cecilia L/Bigstock; bl. 65
Andres/Big Stock Photo; bl. 68 Ken Hurst/bigstock; bl. 74 Baloncici/bigstock; bl. 77
Danie Nel/Big Stock Photo; bl. 84 George Fairbairn/bigstock; bl. 88 a)aasimon/bigstock,
b) Viktorus/bigstock, c) Elzbieta Sekowska/bigstock; bl. 90 Micky Wiswedel/iStock; bl.
94 Jan van der Poll; bl. 95 Mano Africa/iStock; bl. 97 buketbariskan/bigstock; bl. 100
Gallo Images/Stuart Fox; bl. 115 Gallo Images/Stuart Fox; bl. 118 a) Jan van der Poll, b)
sonaye/iStock, c) Kakhimullin/iStock, d) David Pickett/DIS; bl. 125 a) GREATSTOCK/
CORBIS, b) Crowman/iStock, c) Rapid Eye/iStock, d) Izusek/iStock bl. 128 Pryzmat/
bigstock; bl. 130 a) GREATSTOCK/CORBIS, b) Kbrowne41/bigstock, c) Meunierd/
bigstock; bl. 131 Mattattak/bigstock; bl. 132 & 134 iStock; bl. 136 a) Michael Jung/
bigstock, b) Gallo Images/Getty Images; bl. 137 a)Nikky Tok/bigstock , b) Jim Glab/
bigstock; bl. 139 a) Gallo, b) iStock; bl. 145 a) Chic Type/iStock , b) Shutter Worx/
iStock, c) Izaokas Sapiro/iStock, d) Shkurd/bigstock; bl. 153 a) & b) AFP PHOTO/Anna
Zieminski , c) Danie Nel Photography CC/iStock; bl. 155 Gallo Images; bl. 159 Olga
Miltsova/bigstock; bl. 160 Ricardo Azoury/iStock; bl. 165 David Pickett/DIS; bl. 169 a)
nruboc/bigstock, b) Kurhan/bigstock, c) nruboc/bigstock
EMS Afrikaans LB.indb 2 2013/05/27 10:46 AM
, Inhoud
Kwartaal 1
Onderwerp 1 Die geskiedenis van geld . 1 Eenheid 4 Doelgerigte en doeltreffende gebruik
Eenheid 1 Tradisionele samelewings en van goedere en dienste . . . . . . . . 30
ruilhandel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 Eenheid 5 Herwin en herbenut van goedere om in
Eenheid 2 Geld en elektroniese banksake . . . . 5 behoeftes en begeertes te voorsien . 32
Eenheid 3 Die rol van geld . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
Onderwerp 4 Besighede . . . . . . . . . . . . . 35
Onderwerp 2 Behoeftes en begeertes . 13 Eenheid 1 Formle en informele besighede . . 36
Eenheid 1 Soorte behoeftes . . . . . . . . . . . . . . 14 Eenheid 2 Soorte besighede in die formele en
Eenheid 2 Primêre en sekondêre behoeftes . 18 informele sektor . . . . . . . . . . . . . . 40
Eenheid 3 Beperkte hulpbronne om behoeftes Eenheid 3 Voor- en nadele van formele en
en begeertes te bevredig . . . . . . . 21 informele besighede . . . . . . . . . . . 42
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Eenheid 4 Formele en informele besighede as
produsente en verbruikers . . . . . . 45
Onderwerp 3 Goedere en dienste . . . . . 24 Eenheid 5 Hoe natuurrampe en siekte-
Eenheid 1 Goedere en dienste . . . . . . . . . . . 25 epidemies formele en informele
Eenheid 2 Produsente en besighede raak . . . . . . . . . . . . . . . 47
verbruikers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
Eenheid 3 Die rol van huishoudings as
produsente en verbruikers . . . . . . 28
Kwartaal 2
Kwartaal 1 Hersiening . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Eenheid 3 Besigheidsinkomste en -uitgawes 72
Eenheid 4 Spaar en belegging in besighede . 74
Onderwerp 5 Rekeningkunde-begrippe . . 54 Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
Eenheid 1 Rekeningkunde-begrippe: kapitaal,
bates en laste . . . . . . . . . . . . . . . . . .55 Onderwerp 7 Begrotings . . . . . . . . . . . . . . 77
Eenheid 2 Inkomste en uitgawes . . . . . . . . . 57 Eenheid 1 Definisie van begroting, inkomste
Eenheid 3 Wins en verlies . . . . . . . . . . . . . . . . 58 en uitgawe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
Eenheid 4 Banksake, spaargeld en begrotings . 60 Eenheid 2 Persoonlike begrotings . . . . . . . . . . . . 81
Eenheid 5 Finansiële rekords en transaksies . 62 Eenheid 3 Besigheidsbegrotings . . . . . . . . . . 84
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Eenheid 4 Spaar, aankope en beplanning . . . 86
Opsomming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
Onderwerp 6 Inkomste en uitgawes . . . 65
Eenheid 1 Persoonlike inkomste en uitgawes . 66
Eenheid 2 Persoonlike Nettowaardestaat . . . 71
EMS Afrikaans LB.indb 3 2013/05/27 10:46 AM
