Hoorcollege 1 – Economie van de publieke sector
Economic perspective
Economic problem Scarcity You have to choose.
Economic wants in principle unlimited.
Resources limited.
Defining the field of study
Public finance = The field of economics that analyses government taxation and spending
policies.
o Synonyms: ‘Public sector economics’ and ‘Public economics.
Public finance and ideology
Economen brengen instrumenten in kaart, en de keuze is vervolgens aan de minister en het kabinet.
Organic view of government.
Mechanistic view of government.
The legal framework
State governments.
o Federal constitutional provisions.
o The state constitutions.
Local governments.
o Derive power to tax and spend from the states.
o Fiscal independence of local governments.
Ook te projecteren op Nederland. Nederland heeft een Rijksoverheid, maar wij zijn ook onderdeel
van de Europese Unie. Sommige taken en bevoegdheden liggen boven het landelijk niveau en andere
liggen bij het Rijk. En er liggen ook bevoegdheden bij provincies en waterschappen.
In de economie van de publieke sector is er eigenlijk maar één gouden regel: ‘The power to tax’ (wie
heeft de bevoegdheid om belasting te heffen?). In Nederland is de rijksoverheid in bijna alle situaties
de heffingsbevoegde instantie (heffing op arbeid, loonheffing etc.), maar op onderdelen leggen we
dat neer bij de gemeente. Dus in het legal framework kijken we naar waar de bevoegdheid ligt om
bepaalde zaken te regelen.
In Nederland is het wel lastig omdat de gemeente het regelen terwijl de verantwoordelijkheid bij het
Rijk ligt, en gemeenten bovendien ook niet genoeg geld krijgen van het Rijk om hun taken te kunnen
uitvoeren.
The size of government
How to measure the size of the government:
o Number of workers.
Hoeveel mensen staan er op de loonlijst van de overheid.
o Annual expenditures.
Meestal wordt gezegd dat het de helft van onze hele economie is, want als je kijkt
naar de rijke landen, dan zie je dat hun nationale economie voor ongeveer de helft
van de nationale economie loopt via overheidsbudget.
, Types of government expenditure:
o Purchases of goods and services.
o Transfers of income.
o Interest payments.
Budget documents.
Als je onderzoek doet waarbij je landen vergelijkt, moet je opletten dat de gebruikte data ook
echt vergeleken kan worden. In Nederland worden uitkeringen bijvoorbeeld bruto uitbetaald
en wordt daar belasting over betaald, terwijl in Duitsland de belasting eerder al wordt
verrekend en de uitkeringen netto worden uitbetaald. De bedragen aan uitkeringen van deze
landen kunnen dus niet zomaar worden vergeleken.
Doing research in public finance
Public finance journals:
o International tax and public finance.
o Journal of public economics.
o National tax journal.
General interest journals:
o Journal of economic perspectives.
o Journal of political economy.
Other sources:
o Government printing office publications.
CBS, CPB, SCP
The role of theory
Economic models:
o Virtue of simplicity.
o Judging a model.
o Limitations of models.
Empirical analysis.
Meten en onderzoeken welke effecten bepaalde maatregelen hebben.
Causations vs. Correlation
Goed het verschil tussen causatie en correlatie in de gaten houden. Bij causatie leidt het ene tot het
andere. Bij correlatie is er wel een verband tussen het ene en het andere, maar komt dit bijvoorbeeld
door een derde variabele.
Statistical analysis.
o Correlation
o Control group
o Treatment group
Bij sociale wetenschappen is zuiver onderzoek heel moeilijk, omdat mensen en hun gedrag
vrijwel niet zijn te isoleren van externe factoren en mogelijke derde variabelen.
Conditions required for government action X to cause societal effect Y:
o X must precede Y.
o X and Y most be correlated.
o Other explanations for any observed correlation must be eliminated.
,Experimental studies
Biased estimates.
Counterfactual.
Experimental (or randomized) study.
Random assignment to control and treatment groups.
Pitfalls of experimental studies
Ethical issues.
Technical problems.
Response bias.
Impact of limited duration of experiment.
Generalization of results to other populations, settings, and related treatments.
Black box aspect of experiments.
Observational studies
Observational study = Emperical study relying on observed data.
Sources of observational data:
o Surveys.
o Administrative records.
o Governmental data.
Econometrics:
o Regression analysis.
Conducting an observational study
L = a 0+(a ¿ ¿ 1∗w n)+(a ¿ ¿ 2∗X n )+…+(a ¿ ¿ n∗X n )+Ɛ ¿ ¿ ¿
o Dependent variable
o Independent variable
o Parameters
o Stochastic error term
Regression analysis.
o Regression line
o Standard error
Types of data
Cross- sectional data.
Time- series data.
Over langere tijd kijken hoe een bepaalde situatie zich heeft ontwikkeld, om te kunnen
bepalen of er beleidsveranderingen nodig zijn.
Panel data.
Een groep van dezelfde mensen over langere tijd blijven volgen.
Pitfalls of observational studies
Data collected in non-experimental setting.
Specification issues.
, Quasi- experimental studies
Quasi- experimental study (= Natural experiment) = Observational study relying on circumstances
outside researcher’s control mimic random assignment.
Denk bijvoorbeeld aan de coronacrisis. Niemand zag dit aankomen, maar het is simpelweg geluk dat
er onderzoek kan worden gedaan naar zo’n soort situatie. Vanwege de coronacrisis zijn er
steunpakketten gekomen vanuit de overheid, scholen en universiteiten hebben maatregelen moeten
nemen betreft het onderwijs etc. Achteraf kan nu onderzoek worden gedaan wat de effecten van alle
maatregelen zijn geweest.
Conducting a quasi- experimental study
Difference- in- difference quasi- experiments.
Verschillende landen/ staten met elkaar vergelijken. Denk aan al dan niet genomen
coronamaatregelen. Je kunt bijvoorbeeld kijken wat het verschil is tussen landen binnen
Europa die bepaalde maatregelen wel of niet hebben genomen. Je maakt aparte observaties
voor de verschillende landen en die vergelijk je vervolgens met elkaar.
Instrumental variables quasi- experiments.
Regression- discontinuity quasi- experiments.
Pitfalls of quasi- experimental studies
Assignment to control and treatment groups may not be random.
Not applicable to all research questions.
Generalization of results to other settings and treatments.
Economic perspective
Economic problem Scarcity You have to choose.
Economic wants in principle unlimited.
Resources limited.
Defining the field of study
Public finance = The field of economics that analyses government taxation and spending
policies.
o Synonyms: ‘Public sector economics’ and ‘Public economics.
Public finance and ideology
Economen brengen instrumenten in kaart, en de keuze is vervolgens aan de minister en het kabinet.
Organic view of government.
Mechanistic view of government.
The legal framework
State governments.
o Federal constitutional provisions.
o The state constitutions.
Local governments.
o Derive power to tax and spend from the states.
o Fiscal independence of local governments.
Ook te projecteren op Nederland. Nederland heeft een Rijksoverheid, maar wij zijn ook onderdeel
van de Europese Unie. Sommige taken en bevoegdheden liggen boven het landelijk niveau en andere
liggen bij het Rijk. En er liggen ook bevoegdheden bij provincies en waterschappen.
In de economie van de publieke sector is er eigenlijk maar één gouden regel: ‘The power to tax’ (wie
heeft de bevoegdheid om belasting te heffen?). In Nederland is de rijksoverheid in bijna alle situaties
de heffingsbevoegde instantie (heffing op arbeid, loonheffing etc.), maar op onderdelen leggen we
dat neer bij de gemeente. Dus in het legal framework kijken we naar waar de bevoegdheid ligt om
bepaalde zaken te regelen.
In Nederland is het wel lastig omdat de gemeente het regelen terwijl de verantwoordelijkheid bij het
Rijk ligt, en gemeenten bovendien ook niet genoeg geld krijgen van het Rijk om hun taken te kunnen
uitvoeren.
The size of government
How to measure the size of the government:
o Number of workers.
Hoeveel mensen staan er op de loonlijst van de overheid.
o Annual expenditures.
Meestal wordt gezegd dat het de helft van onze hele economie is, want als je kijkt
naar de rijke landen, dan zie je dat hun nationale economie voor ongeveer de helft
van de nationale economie loopt via overheidsbudget.
, Types of government expenditure:
o Purchases of goods and services.
o Transfers of income.
o Interest payments.
Budget documents.
Als je onderzoek doet waarbij je landen vergelijkt, moet je opletten dat de gebruikte data ook
echt vergeleken kan worden. In Nederland worden uitkeringen bijvoorbeeld bruto uitbetaald
en wordt daar belasting over betaald, terwijl in Duitsland de belasting eerder al wordt
verrekend en de uitkeringen netto worden uitbetaald. De bedragen aan uitkeringen van deze
landen kunnen dus niet zomaar worden vergeleken.
Doing research in public finance
Public finance journals:
o International tax and public finance.
o Journal of public economics.
o National tax journal.
General interest journals:
o Journal of economic perspectives.
o Journal of political economy.
Other sources:
o Government printing office publications.
CBS, CPB, SCP
The role of theory
Economic models:
o Virtue of simplicity.
o Judging a model.
o Limitations of models.
Empirical analysis.
Meten en onderzoeken welke effecten bepaalde maatregelen hebben.
Causations vs. Correlation
Goed het verschil tussen causatie en correlatie in de gaten houden. Bij causatie leidt het ene tot het
andere. Bij correlatie is er wel een verband tussen het ene en het andere, maar komt dit bijvoorbeeld
door een derde variabele.
Statistical analysis.
o Correlation
o Control group
o Treatment group
Bij sociale wetenschappen is zuiver onderzoek heel moeilijk, omdat mensen en hun gedrag
vrijwel niet zijn te isoleren van externe factoren en mogelijke derde variabelen.
Conditions required for government action X to cause societal effect Y:
o X must precede Y.
o X and Y most be correlated.
o Other explanations for any observed correlation must be eliminated.
,Experimental studies
Biased estimates.
Counterfactual.
Experimental (or randomized) study.
Random assignment to control and treatment groups.
Pitfalls of experimental studies
Ethical issues.
Technical problems.
Response bias.
Impact of limited duration of experiment.
Generalization of results to other populations, settings, and related treatments.
Black box aspect of experiments.
Observational studies
Observational study = Emperical study relying on observed data.
Sources of observational data:
o Surveys.
o Administrative records.
o Governmental data.
Econometrics:
o Regression analysis.
Conducting an observational study
L = a 0+(a ¿ ¿ 1∗w n)+(a ¿ ¿ 2∗X n )+…+(a ¿ ¿ n∗X n )+Ɛ ¿ ¿ ¿
o Dependent variable
o Independent variable
o Parameters
o Stochastic error term
Regression analysis.
o Regression line
o Standard error
Types of data
Cross- sectional data.
Time- series data.
Over langere tijd kijken hoe een bepaalde situatie zich heeft ontwikkeld, om te kunnen
bepalen of er beleidsveranderingen nodig zijn.
Panel data.
Een groep van dezelfde mensen over langere tijd blijven volgen.
Pitfalls of observational studies
Data collected in non-experimental setting.
Specification issues.
, Quasi- experimental studies
Quasi- experimental study (= Natural experiment) = Observational study relying on circumstances
outside researcher’s control mimic random assignment.
Denk bijvoorbeeld aan de coronacrisis. Niemand zag dit aankomen, maar het is simpelweg geluk dat
er onderzoek kan worden gedaan naar zo’n soort situatie. Vanwege de coronacrisis zijn er
steunpakketten gekomen vanuit de overheid, scholen en universiteiten hebben maatregelen moeten
nemen betreft het onderwijs etc. Achteraf kan nu onderzoek worden gedaan wat de effecten van alle
maatregelen zijn geweest.
Conducting a quasi- experimental study
Difference- in- difference quasi- experiments.
Verschillende landen/ staten met elkaar vergelijken. Denk aan al dan niet genomen
coronamaatregelen. Je kunt bijvoorbeeld kijken wat het verschil is tussen landen binnen
Europa die bepaalde maatregelen wel of niet hebben genomen. Je maakt aparte observaties
voor de verschillende landen en die vergelijk je vervolgens met elkaar.
Instrumental variables quasi- experiments.
Regression- discontinuity quasi- experiments.
Pitfalls of quasi- experimental studies
Assignment to control and treatment groups may not be random.
Not applicable to all research questions.
Generalization of results to other settings and treatments.
