H2: transport via vesikels
Vervolg van secretorische weg.
1 TRANSPORT ER-GOLGI-ER
1. Eiwitten verlaten ER door opgenomen te worden in vesikels
2. Vesikels fusioneren tot ERGIC ( ER Golgi intermediary
compartment)
3. Eiwitten worden naar cis Golgi getransporteerd
Verschillende eiwitten (bv. PDI en chaperones) moeten voor hun
functie in ER blijven
o Toch getransporteerd naar Golgi teruggebracht via
andere vesikels
o Meestal een C-terminale sequentie KDEL of variant
wordt herkend door KDEL receptor op kleine
transportvesikels die bewegen tussen Golgi en ER
2 HET GOLGI
Eiwitten worden
Verder gemodificeerd
o N-glycosylatie suikerboom verder afgewerkt
o O-glycosylatie
Suikerketens op hydroxylgroep van serine, threonine of hydroxylysine (in
collageen)
Kan ook gebeuren in cytosol of kern
Toepassing: ABO bloedgroepantigenen (glycoproteïnen en glycolipiden op het
oppervlak van erythrocyten en andere cellen)
Gesorteerd naar lysosomen of plasmamembraan
Structuur:
Bestaat uit afgeplatte cisternen
Vaak vesikels mee geassocieerd
Eiwitten bewegen van cis- naar trans-golgi (cisternal progression)
o Eiwitten blijven in cisternen (matureren van cis naar trans zijde)
Eiwitten die in ER of Golgi moeten blijven worden voortdurend teruggestuurd in cis-richting
door afsplitsing van vesikels (retrograad transport)
, 3 TRANSPORT VAN TRANS-GOLGI NAAR LYSOSOMEN
Mannose-6-fosfaat (M6F): koolhydraatresidu, signaal dat oplosbare lysosomale enzymen van trans-Golgi
naar late endosomen leidt, wordt aangehecht in cis-Golgi
RER: initiële N-glycosylatie zelfde voor lysosomale en gesecreteerde enzymen (mannose8-
GlcNAc2 keten)
Cis-Golgi: lysosomale enzymen ondergaan 2-staps reactie M6F residus
Trans-Glogi: scheiding tussen M6P en de andere enzymen
1. Transmembraan M6P receptoren binden de M6P residus op
specifieke wijze
2. Clathrin gecoate vesikels die M6P receptor en lysosomale
enzymen bevatten splitsen af
3. Receptor-substraat binding enkel in licht-zure pH van trans-
Golgi, niet in zure pH van late endosomen (door proton
pompen en Cl- pompen) enzymes worden vrijgesteld
4. Fosfatase in late endosomen verwijdert fosfaat groep van
M6P enzyme gaat niet opnieuw binden aan receptor
5. M6P receptor wordt gerecycleerd naar trans-Golgi door
vesikels afgesplitst van late endosomen
6. Late endosomen fusioneren met lysosomen (eindbestemming
enzymen)
Pathologie: lysosomale stapelingsziekten (bv. ziekte van Gaucher). Veroorzaakt door afwezigheid van 1
of meerdere lysosomale enzymen glycolipiden en extracellulaire componenten die normaal
afgebroken worden door lysosomale enzymen accumuleren in de lysosomen
4 TRANSPORT VAN TRANS-GOLGI NAAR PLASMAMEMBRAAN
2 soorten vesikels:
Constitutieve secretie (bv. albumine)
Geregelde secretie: eiwitten aanwezig als aggregaten
o Vrijzetting hormonen (bv. insuline)
o Vrijzetting neurotransmittors uit neuronen
o Vrijzetting verteringsenzymen (bv. uit de pancreas)
4.1 PROPROTEÏNEN
Inactieve precursoren van enzymen, worden meestal omgezet tot mature eiwitten door proteolytische
omzetting (bv. insuline en glucagon). Gebeurt meestal na sortering in vesikels.
Vervolg van secretorische weg.
1 TRANSPORT ER-GOLGI-ER
1. Eiwitten verlaten ER door opgenomen te worden in vesikels
2. Vesikels fusioneren tot ERGIC ( ER Golgi intermediary
compartment)
3. Eiwitten worden naar cis Golgi getransporteerd
Verschillende eiwitten (bv. PDI en chaperones) moeten voor hun
functie in ER blijven
o Toch getransporteerd naar Golgi teruggebracht via
andere vesikels
o Meestal een C-terminale sequentie KDEL of variant
wordt herkend door KDEL receptor op kleine
transportvesikels die bewegen tussen Golgi en ER
2 HET GOLGI
Eiwitten worden
Verder gemodificeerd
o N-glycosylatie suikerboom verder afgewerkt
o O-glycosylatie
Suikerketens op hydroxylgroep van serine, threonine of hydroxylysine (in
collageen)
Kan ook gebeuren in cytosol of kern
Toepassing: ABO bloedgroepantigenen (glycoproteïnen en glycolipiden op het
oppervlak van erythrocyten en andere cellen)
Gesorteerd naar lysosomen of plasmamembraan
Structuur:
Bestaat uit afgeplatte cisternen
Vaak vesikels mee geassocieerd
Eiwitten bewegen van cis- naar trans-golgi (cisternal progression)
o Eiwitten blijven in cisternen (matureren van cis naar trans zijde)
Eiwitten die in ER of Golgi moeten blijven worden voortdurend teruggestuurd in cis-richting
door afsplitsing van vesikels (retrograad transport)
, 3 TRANSPORT VAN TRANS-GOLGI NAAR LYSOSOMEN
Mannose-6-fosfaat (M6F): koolhydraatresidu, signaal dat oplosbare lysosomale enzymen van trans-Golgi
naar late endosomen leidt, wordt aangehecht in cis-Golgi
RER: initiële N-glycosylatie zelfde voor lysosomale en gesecreteerde enzymen (mannose8-
GlcNAc2 keten)
Cis-Golgi: lysosomale enzymen ondergaan 2-staps reactie M6F residus
Trans-Glogi: scheiding tussen M6P en de andere enzymen
1. Transmembraan M6P receptoren binden de M6P residus op
specifieke wijze
2. Clathrin gecoate vesikels die M6P receptor en lysosomale
enzymen bevatten splitsen af
3. Receptor-substraat binding enkel in licht-zure pH van trans-
Golgi, niet in zure pH van late endosomen (door proton
pompen en Cl- pompen) enzymes worden vrijgesteld
4. Fosfatase in late endosomen verwijdert fosfaat groep van
M6P enzyme gaat niet opnieuw binden aan receptor
5. M6P receptor wordt gerecycleerd naar trans-Golgi door
vesikels afgesplitst van late endosomen
6. Late endosomen fusioneren met lysosomen (eindbestemming
enzymen)
Pathologie: lysosomale stapelingsziekten (bv. ziekte van Gaucher). Veroorzaakt door afwezigheid van 1
of meerdere lysosomale enzymen glycolipiden en extracellulaire componenten die normaal
afgebroken worden door lysosomale enzymen accumuleren in de lysosomen
4 TRANSPORT VAN TRANS-GOLGI NAAR PLASMAMEMBRAAN
2 soorten vesikels:
Constitutieve secretie (bv. albumine)
Geregelde secretie: eiwitten aanwezig als aggregaten
o Vrijzetting hormonen (bv. insuline)
o Vrijzetting neurotransmittors uit neuronen
o Vrijzetting verteringsenzymen (bv. uit de pancreas)
4.1 PROPROTEÏNEN
Inactieve precursoren van enzymen, worden meestal omgezet tot mature eiwitten door proteolytische
omzetting (bv. insuline en glucagon). Gebeurt meestal na sortering in vesikels.
