1 BASISBEGRIPPEN MEUBELCONSTRUCTIE
1.1. Definitie
Meubelconstructie bespreekt hoe een meubel is opgebouwd. De werkwijze en de
onderdelen zijn typerend.
1.1.1. De verbinding:
Verbinding: als twee of meer onderdelen aan elkaar worden bevestigd. Hoe meer
elementen worden verbonden, hoe moeilijker de constructie. De elementen kunnen
uit hetzelfde materiaal bestaan of niet. Elementen met identiek materiaal verbinden
over het algemeen gemakkelijker.
1.1.2. De tekening:
Stap 1. Tekening van meubel: aanzichten, doorsneden en details.
Specifieke tekening is een werktekening op ware grootte met de
verschillende aanzichten in en over elkaar getekend.
Stap 2. Analyse van alle bewerkingen die moeten gebeuren om tot
de juiste constructie te komen. Op het niveau van de verbindingen
zullen specifieke schetsen de bewegingsvolgorde ondersteunen. Het
productieproces, ambachtelijk, machinaal of een combinatie → leidt
tot specifieke bewerkingsvolgorde en tekeningen.
Opbouw tekening: (kleuren geven duidelijkheid)
- Horizontale snede = rood - Frontale snede = groen
- Verticale snede = blauw - Kops hout = gearceerd
1.2. Courante constructiemethoden
Massief hout en plaatmateriaal kunnen verbonden worden dankzij afzonderlijke
verbindingselementen. → de drevel, de lamel, de losse pen, losse veer en het losse
zwaluwstaartelement.
Lijmsoorten en persmethode zijn bepalend voor de kwaliteit van verbinding. Naast de
houten verbindingselementen zijn ook nagels, schroeven en bouten veel gebruikt.
1.2.1. Verbindingsmiddelen
Uit HOUT Uit METAAL Uit KUNSTSTOF LIJM
Drevel Nagel Losse Houtlijm
Lamel Schroef zwaluwstaartelement (polyvinylacetaat)
Losse pen Bout + moer
Losse veer Blindklinknagel
1
, • Koud tegen elkaar: Is geen eigenlijke verbinding
daar de planken niet in elkaar gewerkt zijn. Voor
deze verbinding is het belangrijk dat de vlakken
perfect haaks en recht zijn.
HOUT:
• Drevel: (deugel of deuvel) ronde houten pen gemaakt uit massief
hardhout. De houtvezelrichting loopt in de lengte van de drevel. Heeft
aan beide uiteinden een zoekrand (afschuining). De groeven verhogen
de weerstand bij draaiing, zorgen dat de overtollige lijm kan
wegvloeien en dat het lijmoppervlak groter wordt.
Standaardmaten: 6x30, 8x40, 10x50, ook als stok van 1000mm
• Lamel: verbindingsplaatje of koekje is een platte, ovale schijf uit massief
beukenhout. Voor de hoge breukvastheid vormt de houtdraad een hoek van 45°
met de lengteas (rode lijn). De afgeronde kanten zijn er voor het gemakkelijker
inschuiven en de wafelstructuur voor een betere verlijming. Plaatsing: 2
corresponderende groeven gefreesd. Eenvoudig en snel gemaakt.
- Werkstuk 8-12mm dik, lamel 3mm
- Werkstuk 12-15mm dik, lamel 4mm
- Werkstuk dikker dan 15mm, lamel m
• Losse pen: rechthoekige pen uit massief beukenhout of sipo (buitentoepassing).
De houtvezelrichting loopt in de lengte van de pen. De
losse pen is afgerond aan beide langszijde en het
oppervlak is van een structuur voorzien. Plaatsing: 2
corresponderende gaten gefreesd in de werkstukken.
Standaardafmeting: 4x20 tot 10x50mm
• Losse veer: (wordt door meubelmaker op maat gemaakt) vervaardigd uit
massief hout of een kwaliteitsvolle tri- of multi- plexplaat (berk of beuk). Om het
plaatsen te vergemakkelijken worden de hoeken van
de veer afgeschuind. In elke plank wordt een groef
gefreesd in het midden van de houtdikte. In de groef
wordt een losse veer gelijmd.
KUNSTSTOF:
• Losse zwaluwstaartelement: Uit kunststof of
gelamineerd hout? In de te verbinden vlakken van beide
werkstukken wordt een zwaluwstaartvormige groef
gefreesd, daarin wordt het zwaluwstaartelement gelijmd
dat zorgt voor de connectie. Is achteraan zichtbaar.
Verkrijgbaar in verschillende afmetingen.
2
,METAAL:
• Nagel: Nagels zijn gemaakt van staaldraad. Werkstukken zijn eenvoudig te
verbinden omdat de nagels rechtstreeks in het materiaal gedreven worden. De
uitgevoerde verbinding is een vaste constructie.
- Draadnagel met platte kop (toegepast bij schrijnwerkerij)
- Draadnagel zonder kop (in hout gedreven te worden,
waarna de gaatjes opgevuld worden met bijv. polyester).
- Nagels voor pneumatisch nagelpistool
• Schroef: Meubelindustrie maakt veel gebruik van houtschroeven. Verkrijgbaar
in verschillend maten en materialen (staal, messing). De kop van de schroef is
het enige zichtbare deel en kan daardoor ook deel uitmaken van het uitzicht.
Afhankelijk van de toepassing en de te verbinden materialen kiest men de
gepaste schroef. De uitgevoerde verbinding is een stevige constructie die ook
demonteerbaar is.
Verzonkenkop houtschroef met kruisgleuf. Voorboren en
soevereinen (maken van een schuine rand aan en gat of
metaal) zodat de kop van de schroef verzonken is (niet boven
het oppervlak uitsteekt).
Bol verzonken- of lenskop houtschroef met zaaggleuf.
Toegepast wanneer de kop van de schroef deel uitmaakt
van het uitzicht vb. afdekplaatjes of demonteerbare delen.
- Lenskop (boven) - Bolkop (onder)
Verzonkenkop spaanplaatschroef met kruisgleuf.
Specifiek voor spaan- en MDF platen omdat ze een diepe
en scherpe schroefdraad hebben die doorloopt tot aan de
kop.
De systeemschroef wordt gebruikt voor het monteren van meubelbeslag in
bestaande rijboringen met boorgatdiameter 5mm. De boringen zijn
geënt op het 32mm -systeem. De systeemschroef heeft een
speciale vorm: wel houtschroefdraad maar geen punt. Verkrijgbaar
in vernikkeld staal en in verschillende lengtes.
Het principe van het 32mm-systeem. Voor een rijboring
worden er op voorhand gaten geboord op een afstand van
32mm of een veelvoud ervan in de verticale richting. In de
horizontale richting is de afstand 37mm gemeten vanaf
voorzijde. De afstand = gemeten van center tot center,
diameter voorgat is 5mm.
3
, • Bout: Bouten kunnen we indelen in 3 groepen: constructie-, slot- en
cilinderbouten. Bij een bout hebben we altijd 2 delen, namelijk een cilindrische
staaf en moer, beide zijn voorzien van een metrische schroefdraad en een
bepaalde diameter. Voorboren in beide werkstukken is noodzakelijk voor de
plaatsing van de bout. Deze verbinding is een zeer stevige constructie die ook
meermaals demonteerbaar is.
CONSTRUCTIE bout met zeskantmoer. Deze bout kent een
ruim toepassingsgebied voor verschillende materialen. Om
esthetische redenen of praktische kan de moer vervangen worde
door een dop- of vleugelmoer.
SLOT bout met zeskantmoer. Wordt toegepast voor het
bevestigen van hout op hout. Het vierkant gedeelte onder de
kop belet het meedraaien. Een vlakke sluitring voor de moer
verhindert het indringen in het hout.
CILINDER bout met binnenzeskant. Laat toe de kop diep in het
hout te draaien zodat de voorzijde van de kop het enige
zichtbare deel. De moer kan vervangen worden door een insert.
• Inserts voor hout:
- Kunststof mof: Heeft aan de buitenzijde weerhaken voor de
verankering in het boorgat. Aan de binnenzijde een metrische
schroefdraad voor de bevestiging van de bout bijv. M6
- Indraaimoer: (rampa moer) is vervaardigd uit metaal.
Ze heeft aan de buitenzijde een scherpe
houtschroefdraad om in het hout te draaien. Aan de
binnenzijde een metrische schroefdraad voor de bevestiging van
de bout. Verkrijgbaar in staal en messing in verschillende
afmetingen bijv. D=10, L=15, d=M5
- Inslagmoer: vervaardigd uit staal en voorzien van een metrische
schroefdraad. Ze heeft weerhaken die in het hout gedreven worden.
• Blindklinknagel: Vervaardigd uit aluminium. Bestaat uit nagelbus (holle
klinknagel) die gemonteerd is op een stift welke voorzien is van een inkeping.
Kan toegepast worden om 2 verschillende materialen met elkaar te verbinden
(staal & multiplex). De verbindingsmethode is bijzonder geschikt wanneer de
achterzijde van een constructie niet of
moeilijk bereikbaar is. Vaste constructie
die eenvoudig uit te voeren is.
4
1.1. Definitie
Meubelconstructie bespreekt hoe een meubel is opgebouwd. De werkwijze en de
onderdelen zijn typerend.
1.1.1. De verbinding:
Verbinding: als twee of meer onderdelen aan elkaar worden bevestigd. Hoe meer
elementen worden verbonden, hoe moeilijker de constructie. De elementen kunnen
uit hetzelfde materiaal bestaan of niet. Elementen met identiek materiaal verbinden
over het algemeen gemakkelijker.
1.1.2. De tekening:
Stap 1. Tekening van meubel: aanzichten, doorsneden en details.
Specifieke tekening is een werktekening op ware grootte met de
verschillende aanzichten in en over elkaar getekend.
Stap 2. Analyse van alle bewerkingen die moeten gebeuren om tot
de juiste constructie te komen. Op het niveau van de verbindingen
zullen specifieke schetsen de bewegingsvolgorde ondersteunen. Het
productieproces, ambachtelijk, machinaal of een combinatie → leidt
tot specifieke bewerkingsvolgorde en tekeningen.
Opbouw tekening: (kleuren geven duidelijkheid)
- Horizontale snede = rood - Frontale snede = groen
- Verticale snede = blauw - Kops hout = gearceerd
1.2. Courante constructiemethoden
Massief hout en plaatmateriaal kunnen verbonden worden dankzij afzonderlijke
verbindingselementen. → de drevel, de lamel, de losse pen, losse veer en het losse
zwaluwstaartelement.
Lijmsoorten en persmethode zijn bepalend voor de kwaliteit van verbinding. Naast de
houten verbindingselementen zijn ook nagels, schroeven en bouten veel gebruikt.
1.2.1. Verbindingsmiddelen
Uit HOUT Uit METAAL Uit KUNSTSTOF LIJM
Drevel Nagel Losse Houtlijm
Lamel Schroef zwaluwstaartelement (polyvinylacetaat)
Losse pen Bout + moer
Losse veer Blindklinknagel
1
, • Koud tegen elkaar: Is geen eigenlijke verbinding
daar de planken niet in elkaar gewerkt zijn. Voor
deze verbinding is het belangrijk dat de vlakken
perfect haaks en recht zijn.
HOUT:
• Drevel: (deugel of deuvel) ronde houten pen gemaakt uit massief
hardhout. De houtvezelrichting loopt in de lengte van de drevel. Heeft
aan beide uiteinden een zoekrand (afschuining). De groeven verhogen
de weerstand bij draaiing, zorgen dat de overtollige lijm kan
wegvloeien en dat het lijmoppervlak groter wordt.
Standaardmaten: 6x30, 8x40, 10x50, ook als stok van 1000mm
• Lamel: verbindingsplaatje of koekje is een platte, ovale schijf uit massief
beukenhout. Voor de hoge breukvastheid vormt de houtdraad een hoek van 45°
met de lengteas (rode lijn). De afgeronde kanten zijn er voor het gemakkelijker
inschuiven en de wafelstructuur voor een betere verlijming. Plaatsing: 2
corresponderende groeven gefreesd. Eenvoudig en snel gemaakt.
- Werkstuk 8-12mm dik, lamel 3mm
- Werkstuk 12-15mm dik, lamel 4mm
- Werkstuk dikker dan 15mm, lamel m
• Losse pen: rechthoekige pen uit massief beukenhout of sipo (buitentoepassing).
De houtvezelrichting loopt in de lengte van de pen. De
losse pen is afgerond aan beide langszijde en het
oppervlak is van een structuur voorzien. Plaatsing: 2
corresponderende gaten gefreesd in de werkstukken.
Standaardafmeting: 4x20 tot 10x50mm
• Losse veer: (wordt door meubelmaker op maat gemaakt) vervaardigd uit
massief hout of een kwaliteitsvolle tri- of multi- plexplaat (berk of beuk). Om het
plaatsen te vergemakkelijken worden de hoeken van
de veer afgeschuind. In elke plank wordt een groef
gefreesd in het midden van de houtdikte. In de groef
wordt een losse veer gelijmd.
KUNSTSTOF:
• Losse zwaluwstaartelement: Uit kunststof of
gelamineerd hout? In de te verbinden vlakken van beide
werkstukken wordt een zwaluwstaartvormige groef
gefreesd, daarin wordt het zwaluwstaartelement gelijmd
dat zorgt voor de connectie. Is achteraan zichtbaar.
Verkrijgbaar in verschillende afmetingen.
2
,METAAL:
• Nagel: Nagels zijn gemaakt van staaldraad. Werkstukken zijn eenvoudig te
verbinden omdat de nagels rechtstreeks in het materiaal gedreven worden. De
uitgevoerde verbinding is een vaste constructie.
- Draadnagel met platte kop (toegepast bij schrijnwerkerij)
- Draadnagel zonder kop (in hout gedreven te worden,
waarna de gaatjes opgevuld worden met bijv. polyester).
- Nagels voor pneumatisch nagelpistool
• Schroef: Meubelindustrie maakt veel gebruik van houtschroeven. Verkrijgbaar
in verschillend maten en materialen (staal, messing). De kop van de schroef is
het enige zichtbare deel en kan daardoor ook deel uitmaken van het uitzicht.
Afhankelijk van de toepassing en de te verbinden materialen kiest men de
gepaste schroef. De uitgevoerde verbinding is een stevige constructie die ook
demonteerbaar is.
Verzonkenkop houtschroef met kruisgleuf. Voorboren en
soevereinen (maken van een schuine rand aan en gat of
metaal) zodat de kop van de schroef verzonken is (niet boven
het oppervlak uitsteekt).
Bol verzonken- of lenskop houtschroef met zaaggleuf.
Toegepast wanneer de kop van de schroef deel uitmaakt
van het uitzicht vb. afdekplaatjes of demonteerbare delen.
- Lenskop (boven) - Bolkop (onder)
Verzonkenkop spaanplaatschroef met kruisgleuf.
Specifiek voor spaan- en MDF platen omdat ze een diepe
en scherpe schroefdraad hebben die doorloopt tot aan de
kop.
De systeemschroef wordt gebruikt voor het monteren van meubelbeslag in
bestaande rijboringen met boorgatdiameter 5mm. De boringen zijn
geënt op het 32mm -systeem. De systeemschroef heeft een
speciale vorm: wel houtschroefdraad maar geen punt. Verkrijgbaar
in vernikkeld staal en in verschillende lengtes.
Het principe van het 32mm-systeem. Voor een rijboring
worden er op voorhand gaten geboord op een afstand van
32mm of een veelvoud ervan in de verticale richting. In de
horizontale richting is de afstand 37mm gemeten vanaf
voorzijde. De afstand = gemeten van center tot center,
diameter voorgat is 5mm.
3
, • Bout: Bouten kunnen we indelen in 3 groepen: constructie-, slot- en
cilinderbouten. Bij een bout hebben we altijd 2 delen, namelijk een cilindrische
staaf en moer, beide zijn voorzien van een metrische schroefdraad en een
bepaalde diameter. Voorboren in beide werkstukken is noodzakelijk voor de
plaatsing van de bout. Deze verbinding is een zeer stevige constructie die ook
meermaals demonteerbaar is.
CONSTRUCTIE bout met zeskantmoer. Deze bout kent een
ruim toepassingsgebied voor verschillende materialen. Om
esthetische redenen of praktische kan de moer vervangen worde
door een dop- of vleugelmoer.
SLOT bout met zeskantmoer. Wordt toegepast voor het
bevestigen van hout op hout. Het vierkant gedeelte onder de
kop belet het meedraaien. Een vlakke sluitring voor de moer
verhindert het indringen in het hout.
CILINDER bout met binnenzeskant. Laat toe de kop diep in het
hout te draaien zodat de voorzijde van de kop het enige
zichtbare deel. De moer kan vervangen worden door een insert.
• Inserts voor hout:
- Kunststof mof: Heeft aan de buitenzijde weerhaken voor de
verankering in het boorgat. Aan de binnenzijde een metrische
schroefdraad voor de bevestiging van de bout bijv. M6
- Indraaimoer: (rampa moer) is vervaardigd uit metaal.
Ze heeft aan de buitenzijde een scherpe
houtschroefdraad om in het hout te draaien. Aan de
binnenzijde een metrische schroefdraad voor de bevestiging van
de bout. Verkrijgbaar in staal en messing in verschillende
afmetingen bijv. D=10, L=15, d=M5
- Inslagmoer: vervaardigd uit staal en voorzien van een metrische
schroefdraad. Ze heeft weerhaken die in het hout gedreven worden.
• Blindklinknagel: Vervaardigd uit aluminium. Bestaat uit nagelbus (holle
klinknagel) die gemonteerd is op een stift welke voorzien is van een inkeping.
Kan toegepast worden om 2 verschillende materialen met elkaar te verbinden
(staal & multiplex). De verbindingsmethode is bijzonder geschikt wanneer de
achterzijde van een constructie niet of
moeilijk bereikbaar is. Vaste constructie
die eenvoudig uit te voeren is.
4
