Samenvatting Techniek en uitrusting:
Doelstellingen:
1. Basisbegrippen en elektrische grootheden kunnen uitleggen.
2. Gevaren van elektriciteit kunnen toelichten en kunnen voorkomen.
3. Kabelsecties kunnen selecteren.
4. Voor een gegeven ontwerpsituatie een armatuur en lamp kunnen selecteren die voldoet aan
de comfortnoden.
5. Elektrische schema’s kunnen nakijken en eenvoudige aanpassingen uitvoeren.
6. Beargumenteerd elektriciteits- en lichtontwerp (incl. regeling) kunnen opstellen voor een
gebouw.
H1: De waarneming van licht
inleiding:
Belang energie-efficiënt gebruik van licht:
• Verlichting vertegenwoordigt binnen de EU 14% van het totale elektrisch verbruik
• Verlichting vertegenwoordigt wereldwijd 19% van het totale elektrisch verbruik
o 35-45% in kantoren en horeca
o 70% in scholen
o 30% industrie
o 16% woningen
• EPB (Energie Prestatie en Binnenklimaat)
o Verlichting beïnvloed E-peil (energieprestatie) van alle niet-residentiële nieuwbouw
en grondige renovaties
• Elektriciteitsprijzen
o Laag proberen houden
o MAAR Blijven stijgen
Daglicht:
• Eerste prioriteit als ontwerper = gebruik van daglicht
o Stuurt fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
o Bevordert de productiviteit en gezondheid van mensen
o Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
o Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen (bv. werken in shiften)
• Mensen zijn gewend de hele dag door ander licht te zien
o (smorgens blauw licht => savonds warm licht)
o In gebouwen is vaak enkel warm licht
Hierdoor worden we slaperig
• Optimaal: verlichting die doorheen de dag veranderd => blauw naar geel
,Algemeen:
• Oriëntatie: richting van licht dat binnenvalt, bepalend voor soort daglicht.
o Licht aan de noordkant is het meest optimaal (constant licht)
• Verblinding: rekening houden met schermen.
• Beplanting: te veel bomen rondom kunnen zorgen voor te veel schaduw
• Eisen: sommige steden leggen eisen op over de hoeveelheid licht die moet binnenvallen in
een gebouw/ woning
• Schade: bepaalde lichtvormen/bronnen kunnen schade toebrengen (UV & IR)
bv. schilderijen
• Vorm: we gaan sneller over ronden vormen kijken en worden meer aangetrokken door
hoeken
• Textuur: beïnvloed beleving op vlak van licht en geluid
Diffuus licht = zonlicht dat verspreid wordt over de aarde door de wolken
Wat is licht?
a. Partikel-theorie (Newton)
• Licht zijn kleine partikels die zich verplaatsen Reflectie Refractie
o Weerkaatsing (zoals een bal botsen)
o Of refractie (onder een hoek breken en doorgaan)
b. Golftheorie
• Licht plant zich voort in een golfbeweging
o Er ontstaan geen twee perfecte lijnen als licht door twee kieren schijnt
• Het lichtsprectrum:
o Golven (met verschillende golflengten) weerkaatsen, elks op een andere manier,
waardoor we bepaalde kleuren kunnen waarnemen
, c. Elektromagnetisch spectrum (fotonen)
• Licht is de energie die elektronen kwijt willen om terug te keren naar hun
evenwichtstoestand (fotonen=licht)
• De lichtdeeltjes bewegen op een bepaalde golflengte/frequentie binnen het spectrum
o Hiervan kunnen wij slechts een beperkt deel zien
o Afhankelijk van de frequentie, zien we een andere kleur
380 – 780 nm => blauw(hoge freq) => rood (lage freq)
o Het vermogen per golflengte bepaald de kleur
Enkel de zon dekt het volledige spectrum, andere lichtbronnen niet.
De gloeilamp kwam hier wel dicht bij in de buurt (mag niet meer verkocht worden)
Werking van het menselijk oog
Vergelijkbaar met een fototoestel
• Harde oogvlies (sclera): Stevig, wit en geeft bescherming
• Cornea/ hoornvlies: Doorzichtig, Licht valt binnen in het oog
• Fovea centralis/ centrale groef/ De gele vlek: plaats waar ons oog het gevoeligste is, daar
kunnen we het beste waarnemen
• Blinde vlek: de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat (en waar geen netvlies zit).
• Retina/ netvlies: Zintuigcellen, staafjes en kegeltjes; impulsen naar het zenuwstelsel
o Staafjes (100miljoen): zeer gevoelig, slechts één soort
Scotopisch zicht: contrasten waarnemen tussen licht en donker, geen
kleurwaarneming
• Gebruikt voor waarneming bij weinig licht
o Kegeltjes (6miljoen): minder gevoelig, 3 soorten (rood, blauw en groen)
Fotopisch zicht: kleurwaarneming
• Wanneer er minder licht is, wijzigt het contrast
, Harde oogvlies (sclera)
Purkinje-effect
• Verschijnsel waarbij de maximale lichtgevoeligheid bij lage verlichtingssterkte naar de
blauwe kant van het spectrum verschuift. => verschil in kleurcontrast
o Wanneer er minder licht is krijgen objecten een blauwe kleurtoon
Ooggevoeligheidscurve:
• Combinatie van gevoeligheid van de staafjes en kegeltjes
• vlambda-curve = Ooggevoeligheidscurve
o onze ogen zijn het gevoeligst voor groene kleurtonen
• Kunnen we omzetten in cijfers
• Een lichtbron met een hoog vermogen, verteld niets over hoe fel we iets waarnemen
o Wel over hoeveel elektriciteit de lichtbron verbruikt
o Wordt bepaald door de gevoeligheid van het oog
o Bij een groene en blauwe lamp, met hetzelfde vermogen, zullen we de groene lamp
het felste zien
o WANT grotere ooggevoeligheid voor groen
Doelstellingen:
1. Basisbegrippen en elektrische grootheden kunnen uitleggen.
2. Gevaren van elektriciteit kunnen toelichten en kunnen voorkomen.
3. Kabelsecties kunnen selecteren.
4. Voor een gegeven ontwerpsituatie een armatuur en lamp kunnen selecteren die voldoet aan
de comfortnoden.
5. Elektrische schema’s kunnen nakijken en eenvoudige aanpassingen uitvoeren.
6. Beargumenteerd elektriciteits- en lichtontwerp (incl. regeling) kunnen opstellen voor een
gebouw.
H1: De waarneming van licht
inleiding:
Belang energie-efficiënt gebruik van licht:
• Verlichting vertegenwoordigt binnen de EU 14% van het totale elektrisch verbruik
• Verlichting vertegenwoordigt wereldwijd 19% van het totale elektrisch verbruik
o 35-45% in kantoren en horeca
o 70% in scholen
o 30% industrie
o 16% woningen
• EPB (Energie Prestatie en Binnenklimaat)
o Verlichting beïnvloed E-peil (energieprestatie) van alle niet-residentiële nieuwbouw
en grondige renovaties
• Elektriciteitsprijzen
o Laag proberen houden
o MAAR Blijven stijgen
Daglicht:
• Eerste prioriteit als ontwerper = gebruik van daglicht
o Stuurt fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
o Bevordert de productiviteit en gezondheid van mensen
o Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
o Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen (bv. werken in shiften)
• Mensen zijn gewend de hele dag door ander licht te zien
o (smorgens blauw licht => savonds warm licht)
o In gebouwen is vaak enkel warm licht
Hierdoor worden we slaperig
• Optimaal: verlichting die doorheen de dag veranderd => blauw naar geel
,Algemeen:
• Oriëntatie: richting van licht dat binnenvalt, bepalend voor soort daglicht.
o Licht aan de noordkant is het meest optimaal (constant licht)
• Verblinding: rekening houden met schermen.
• Beplanting: te veel bomen rondom kunnen zorgen voor te veel schaduw
• Eisen: sommige steden leggen eisen op over de hoeveelheid licht die moet binnenvallen in
een gebouw/ woning
• Schade: bepaalde lichtvormen/bronnen kunnen schade toebrengen (UV & IR)
bv. schilderijen
• Vorm: we gaan sneller over ronden vormen kijken en worden meer aangetrokken door
hoeken
• Textuur: beïnvloed beleving op vlak van licht en geluid
Diffuus licht = zonlicht dat verspreid wordt over de aarde door de wolken
Wat is licht?
a. Partikel-theorie (Newton)
• Licht zijn kleine partikels die zich verplaatsen Reflectie Refractie
o Weerkaatsing (zoals een bal botsen)
o Of refractie (onder een hoek breken en doorgaan)
b. Golftheorie
• Licht plant zich voort in een golfbeweging
o Er ontstaan geen twee perfecte lijnen als licht door twee kieren schijnt
• Het lichtsprectrum:
o Golven (met verschillende golflengten) weerkaatsen, elks op een andere manier,
waardoor we bepaalde kleuren kunnen waarnemen
, c. Elektromagnetisch spectrum (fotonen)
• Licht is de energie die elektronen kwijt willen om terug te keren naar hun
evenwichtstoestand (fotonen=licht)
• De lichtdeeltjes bewegen op een bepaalde golflengte/frequentie binnen het spectrum
o Hiervan kunnen wij slechts een beperkt deel zien
o Afhankelijk van de frequentie, zien we een andere kleur
380 – 780 nm => blauw(hoge freq) => rood (lage freq)
o Het vermogen per golflengte bepaald de kleur
Enkel de zon dekt het volledige spectrum, andere lichtbronnen niet.
De gloeilamp kwam hier wel dicht bij in de buurt (mag niet meer verkocht worden)
Werking van het menselijk oog
Vergelijkbaar met een fototoestel
• Harde oogvlies (sclera): Stevig, wit en geeft bescherming
• Cornea/ hoornvlies: Doorzichtig, Licht valt binnen in het oog
• Fovea centralis/ centrale groef/ De gele vlek: plaats waar ons oog het gevoeligste is, daar
kunnen we het beste waarnemen
• Blinde vlek: de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat (en waar geen netvlies zit).
• Retina/ netvlies: Zintuigcellen, staafjes en kegeltjes; impulsen naar het zenuwstelsel
o Staafjes (100miljoen): zeer gevoelig, slechts één soort
Scotopisch zicht: contrasten waarnemen tussen licht en donker, geen
kleurwaarneming
• Gebruikt voor waarneming bij weinig licht
o Kegeltjes (6miljoen): minder gevoelig, 3 soorten (rood, blauw en groen)
Fotopisch zicht: kleurwaarneming
• Wanneer er minder licht is, wijzigt het contrast
, Harde oogvlies (sclera)
Purkinje-effect
• Verschijnsel waarbij de maximale lichtgevoeligheid bij lage verlichtingssterkte naar de
blauwe kant van het spectrum verschuift. => verschil in kleurcontrast
o Wanneer er minder licht is krijgen objecten een blauwe kleurtoon
Ooggevoeligheidscurve:
• Combinatie van gevoeligheid van de staafjes en kegeltjes
• vlambda-curve = Ooggevoeligheidscurve
o onze ogen zijn het gevoeligst voor groene kleurtonen
• Kunnen we omzetten in cijfers
• Een lichtbron met een hoog vermogen, verteld niets over hoe fel we iets waarnemen
o Wel over hoeveel elektriciteit de lichtbron verbruikt
o Wordt bepaald door de gevoeligheid van het oog
o Bij een groene en blauwe lamp, met hetzelfde vermogen, zullen we de groene lamp
het felste zien
o WANT grotere ooggevoeligheid voor groen
