samenvatting neurologische ontwikkeling

Ontwikkelingstheorieën


 Inleiding
o Belang van kennis van de typische ontwikkeling
 detectie van afwijkend motorisch gedrag
 behandeling van kinderen met afwijkend motorisch gedrag
o Neurologische ontwikkeling:
 Beïnvloedende factoren? → Ontwikkelingstheorieën
 Wat? Motorische ontwikkeling en andere ontwikkelingsdomeinen
 Wanneer en hoe?

o Wat is motorische ontwikkeling?
 Motorische ontwikkeling
- = voortdurende wijziging in motorisch gedrag die doorheen de
levenscyclus tot stand komt op basis van de interactie tussen de
biologie van het individu, de taakvereisten en de
omgevingscondities (Gallahue & Isaacs 1997)

 Neurale maturatie theorie
o Gesell & McGraw
o Motor van de motorische ontwikkeling:
 biologische rijping van het centrale zenuwstelsel,
 autonoom proces van aflezen van genetisch bepaalde
ontwikkelingsprogramma’s
o Algemeen geldende regels van motorische ontwikkeling:
 motorische mijlpalen
 principes van ontwikkelingsrichting
- craniocaudaal en proximodistaal
 principes van differentiatie (grof naar fijne motoriek) en integratie
(motorisch en sensorisch systeem)
o Ontwikkeling komt tot stand doordat de invloed van de cerebrale cortex op de lagere
reflexen steeds groter wordt.
 ~ hiërarchische model over motorische controle
 ‘reflexen’ → willekeurige bewegingen

, o Belang van de theorie
 Ontwikkelingstests
 Diagnosestelling
 Behandelingsconcepten: Bobath of NDT concept (Neurodevelopmental
Treatment)

 Cognitieve ontwikkelingstheorie van Piaget
o Theorie over cognitieve ontwikkeling, eerder dan over de motorische ontwikkeling
o Sensorimotor fase (0-2 jaar): reflexief-instinctief gedrag → symbolische
gedachtegang
o Basisveronderstelling: het opdoen van bewegingservaring is een conditionele
voorwaarde voor de latere cognitieve ontwikkeling
o Motorische ontwikkeling
 “Zelfregulerend proces met ontwikkeling van cognitieve structuren uit
wederkerige interactie van individu en omgeving, met een
aanpassingsproces aan de verandering in de omgeving”


 Aanpassingsproces gebeurt door
- Assimilatie
Interpreteren en vastleggen van nieuwe informatie in
bestaande schema’s
- Accommodatie
Proces waarbij bestaande cognitieve structuren of schema’s
en het daaruit voortvloeiend motorisch gedrag worden
aangepast aan nieuwe taak- of omgevingsvereisten

- Accommodatie en assimilatie
→ vorming van hogere cognitieve structuren
Bewegingsexploratie/-ervaring is belangrijk om
veranderingen in cognitieve ontwikkeling te bekomen
Het opdoen van bewegingservaring is vooral in de
sensorimotorische ontwikkelingsfase (0-2 jaar) van belang in
de vorming van sensomotoriekschema’s

, o Kritiekpunten
 motoriek: basis voor cognitieve ontwikkeling
 transities van ontwikkelingsfasen ?
o Beïnvloeding behandelingsprogramma’s voor kinderen:
vb. sensorisch integratieprogramma van Ayres

 Dynamische ontwikkelingstheorie
o Jaren ‘80-90 - Esther Thelen
 variatie in ontwikkeling
 rol van de omgeving en andere factoren,
bijvoorbeeld ‘stapreflex’
o ~ Dynamische systeem theorie:
 Algemene theorie
 Gedrag van complexe systemen komt tot stand door de interactie van vele
factoren
 Zoeken naar energetische meest voordelige situatie, die zich steeds wijzigt

 Motorisch gedrag: bepaald door participerende structuren, omgeving en
taakvereisten


o Motorische ontwikkeling
 Motorische vaardigheden ontstaan uit complexe interactie van individu,
omgeving en taak
 Vb. Bal vangen
- Individu:
- Omgeving:
- Taak:

, o Motorische ontwikkeling is zelf organiserend
 nieuwe motorische vaardigheden ontstaan spontaan uit de interactie van dit
complexe systeem en zijn niet van tevoren aanwezig
o Motorisch gedrag:
 ‘dynamisch handelingslandschap’
- Stabiele en minder stabiele coördinatiepatronen in bepaalde
context/leeftijd
- Bijvoorbeeld het handelingslandschap van voortbewegen



Een handelingslandschap van
voortbewegen waarbij de
afzonderlijke dalen een
handelingsmogelijkheid (aantrekker)
representeren.

De diepte van ieder dal geeft de
mate van aantrekking (stabiliteit)
van de aantrekker aan. Het

balletje geeft aan welke handeling
op dit moment wordt uitgevoerd.



o Motorische mijlpalen
 Periodes die zich kenmerken door de aanwezigheid van een meer stabiele
motorische vaardigheid
o Transities in motorische vaardigheden
 Door continue veranderingen in de participerende structuren van het
individu (spierkracht, zenuwstelsel …) of veranderingen in externe factoren

o NMT versus DOT
 Onderscheid neurale maturatie theorie en dynamische ontwikkelingstheorie:
- rol van het centrale zenuwstelsel (czs)
 NMT: rijpingsgraad van czs is cruciaal => nature
 DOT: rijpingsgraad van czs is beperkt => nurture

 Neurale groep selectie theorie
o Neurowetenschappelijk raamwerk: Edelman Ideeën van Prechtl, Touwen, Hadders-
Algra:
 spontane activiteit
 variatie in de typische ontwikkeling

o Motorische ontwikkeling:
 basisprogramma’s zijn vastgelegd in genetische informatie maar niet precies
of maw met veel variatie, variabiliteit op basis van spontane activiteit en
omgevingsfactoren