HOOFDSTUK 1A
GESPREKSVAARDIGHEDEN
HOOFDSTUK 1B
MOTIVEREN TOT GEDRAGSVERANDERING
HOOFDSTUK 1C
CONSULTATIES BIJ KINDEREN EN JONGEREN
HOOFDSTUK 2
SCREENING
HOOFDSTUK 3
DIËTISTISCHE ANAMNESSE
HOOFDSTUK 4
VOEDINGSANAMNESE
HOOFDSTUK 8
VOORLICHTINGSMATERIAAL
1
,HOOFDSTUK 1A - GESPREKSVAARDIGHEDEN
1. LEERDOELEN
2. INLEIDING
HET COMMUNICATIEPROCES
Het communicatieproces:
Waarneming en interpretatie in de hulpverlening:
- Cliënt
o Geen interpretatie- en waarnemingsproblemen zorgverlener
o Probleem waarvan hij de oorzaak niet begrijpt
o Voorleggen v/h probleem aan de zorgverlener + gehoord worden + oplossing
- Hulpverlener
o Onbevooroordeeld communiceren
o Uitnodigende houding luisteren naar het probleem
o Goede vragen stellen vanuit een professionele opvattingen + woorden
interpreteren
o Regelmatig aftoetsen of je interpretaties juist zijn + delen met de cliënt
o Moeilijk om zich niet te laten leiden door eigen opvattingen, humeur,
ervaringen, vooroordelen & motivatie
3. LUISTERVAARDIGHEDEN
Luistervaardigheden:
- Horen & begrijpen v/d cliënt
2
, - Cliënt ruimte geven om zijn verhaal te vertellen + probleem rustig verkennen
Verschillende luistervaardigheden:
- Aandachtgevend gedrag
- Vragen stellen
- Doorvragen
- Parafraseren
- Reflecteren van gevoel
- Concretiseren & samenvatten
SELECTIEVE EN NIET-SELECTIEVE LUISTERVAARDIGHEDEN
Selectieve en niet-selectieve luistervaardigheden:
- Selectieve luistervaardigheden
o Meer aandacht besteden aan bepaalde aspecten v/h verhaal
o Bv. Vragen stellen, reflecteren van gevoel etc.
- Niet-selectieve luistervaardigheden
o Zoveel mogelijk ruimte en aandacht geven aan de cliënt
o Zonder veel bijsturing
o Bv. Aandachtgevend gedrag, verbaal volgen, gebruik van stiltes.
LUISTEREN IN DE HULPVERLINGSRELATIE
Luisteren in de hulpverleningsrelatie:
- Cliënten waarderen het gevoel dat er echt naar hen geluisterd wordt
- In de beginfase v/h contact verbale aanmoedigingen verdere exploratie v/h
probleem
o Leiden tot een begin van zelfinzicht
o Geen herhalingen & samenvattingen verstoring v/d opbouw v/h verhaal
- Non-verbaal luistergedrag = belangrijke stimulans opbouw v/d
hulpverleningsrelatie
- Luisteren + open vragen stellen: stimulatie v/h uiten van emoties & geven van
relevante informatie
AANDACHTGEVEND GEDRAG
Aandachtsgevend gedrag:
- Verbaal gedrag
o Voorbeelden verbaal gedrag (inhoudsniveau): ‘hummen’, het gebruik van
kleine aanmoedigen en van stiltes.
- Non-verbaal gedrag
o Voorbeelden non-verbaal gedrag (betrekkingsniveau – hoe): oogcontact,
hoofdknikken en ondersteunende handgebaren
Aandachtgevend luisteren: non verbaal gedrag in een hulpverleningssituatie:
- Speelt een belangrijke rol
3
, - Cliënt ontmoeten, welkom heten & tijd nemen om naar zijn/haar verhaal te luisteren:
glimlachen (mimiek) + hand geven (gebaren)
- Bevestigen v/e beginnend contact: regelmatig aankijken & instemmend knikken
Doel van aandachtgevend luisteren:
- Doel: stimulatie v/d cliënt om vrijuit en rustig te vertellen over zijn problemen
- Criteria:
o Geïnteresseerde lichaamshouding;
o Geïnteresseerde gezichtsuitdrukking;
o Stimulerend oogcontact;
o Kleine non-verbale aanmoedigingen;
o Kleine verbale aanmoedigingen;
o Korte, aandachtige stiltes;
o Is waar nodig gegeven (stimuleren cliënt verder praten);
o Is juist gedoseerd uitgevoerd (stimuleren, niet storend).
VRAGEN STELLEN
Vragen stellen:
- Open en gesloten vragen
- Explorerend
- Selectieve luistervaardigheden
Wat is het verschil tussen een open en een gesloten vraag?
- Open vragen:
o Bij een open vraag kan de cliënt volledig vrij een antwoord invullen
o Bv. Waarmee kan ik je helpen?
o Bv. Wat eet je zoal over een volledige dag?
- Gesloten vragen:
o Op een gesloten vraag antwoord je vaak met ‘ja’ of ‘neen’
o Bv. Ben je al eerder naar een diëtiste geweest
o BV. Heb je het gemakkelijk gevonden?
EXPLORERENDE-IN-VRAAG EN EXPLORENDE-EX-VRAAG
Wat is het verschil tussen explorerende in en explorerende ex vragen?
- Explorerende-in-vragen:
o Aansluiten bij wat de ander zojuist heeft gezegd
o Binnen het referentiekader v/d ander, in de diepte gaan, nieuwsgierig naar
het waarom
o Bv. Wil je dat eens uitleggen?
o Bv. Hoe is dat dan voor jou?
o Bv. Hoe bedoel je dat?
- Explorerende-ex-vragen:
o Stel je een nieuw onderwerp aan de orde
o Nieuw aspect aan de orde stellen, je bepaalt de inhoud v/h gebruik, buiten
het referentiekader
4