Methodologie
1. Een concept van klinisch onderzoek
Inleiding
• Belang van noodzaak voor klinisch wetenschappelijk onderzoek (clinical research) voor het
beroep van de kinesitherapeut
• Waarom ‘Revalidatiewetenschappen’ ?
Je moet aan de hand van wettenschappelijk onderzoek de juiste behandeling
voorschrijven
• Begrip : ‘Evidence Based Practice’: vormt kader voor kwaliteitsvol en gefundeerd handelen
als kinesitherapeut
Definitie: ‘Clinical Research’
• = gestructureerd proces:
o feiten en theorieën onderzoeken
o relaties tussen feiten exploreren
o systematisch onderzoek van klinische condities (vb. spierblessure) en ‘outcomes’ (vb.
spierkracht)
o om ‘evidentie’ te vinden voor onderzoek- en behandelmethodes in de praktijk
Clinical Research
• Kenmerken van klinisch wetenschappelijk onderzoek: “empirisch en kritisch”
o = “observeerbaar” = meetbaar, “gedocumenteerd”
bv: spierkracht, lichaamsgewicht, mobiliteit, lenigheid,….
=> We kunnen dit documenteren
o = dit doen we door gebruik te maken van meetinstrumenten
Bv: enquêtes , tests van lichaamsgewicht door een weegschaal
o De meetinstrumenten moeten objectief en “betrouwbaar” zijn
o Maar moeten ook “valied” zijn = geldig zijn
• “Wetenschappelijke praktijkvoering”
= de wetenschappelijke en theoretische basis testen van kine behandelingen en
kinesitherapeutisch onderzoek
Pagina 1 van 35
,Huidige perspectieven: evolutie in de gezondheidszorg
Evolutie in de gezondheidszorg:
• Op het vlak van diagnose
• Op het vlak van behandeling
• Op het vlak van preventie
o doeltreffende preventie
=> streven naar de meest doeltreffende behandeling
o kostenbesparende preventie
=> In 6 sessies is dit kostenbesparend, in 12 sessies al minder
• ‘Measurement outcomes’
• ‘Disablement Model’ en ‘ICF model’
• ‘Outcomes’ of ‘resultaten’ van behandeling te documenteren
o Fysieke outcomes
Bv: Je hebt een patiënt behandeld en komt terug binnen met minder pijn
o Sociale outcomes
Bv: iemand die geblesseerd is kan zijn hobby nier meer doen.
o Psychologische outcomes
Bv: patiënt is depressief
VB: Effecten van een behandeling: patiënt tevredenheid, kwaliteit van leven, functionele
capaciteit zoals terug kunnen stappen, fietsen,…
Meten vormt de basis van weten
Kinematica/kinetica en EMG(= electro meografie => meet de beweeglijkheid van de gewrichten)
Pagina 2 van 35
,Measeurement outcomes
Belangrijk hierbij:
• Om de outcomes of resultaten van een behandeling te kunnen meten moeten we valide
meetinstrumenten ontwikkelen om functies (kracht, mobiliteit,…) te meten.
Voorbeelden
- Handgrip: Jamar dynamometer
( spierkracht in de hand wordt gemeten)
- Hand held dynamometer: shoulder
Bv: met welke weerstand kan de patiënt haar arm opheffen
- Biodex dynamometer: knee
De duurdere versie dan die erboven, dus zeer betrouwbaar
( met eenzelfde snelheid de knie bewegen)
Pain assessment
1) Visual analogue scale (VAS) => geeft Info over pijnintensiteit
2) McGill Pain Questionniare => geeft Info over pijnperceptie
( we bepalen hier de kwaliteit van de pijn. Bv: stekkende,… pijn)
Modellen van gezondheid en ‘disability’
Model of Disablement (fig. 1A)
- Ouder model
- Beperkte visie
International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) (fig. 1B)
- Ieder onderdeel kan positief of negatief worden uitgedrukt
- Meer bruikbaar model
- Laat toe om resultaten van een behandeling beter te
begrijpen
- Model kijkt verder dan stoornis en ziekte
- Model toont aan hoe mensen kunnen ‘leven’ met een
gezondheidstoestand
ICF- model bied een mooi kader voor wetenschappelijk onderzoek
Pagina 3 van 35
, Evidence Besed Practice (EBP)
EBP steunt op 4 componenten om tot een gefundeerde klinische beslissing te komen
( hoe de patiënt het meest doeltreffend behandeld kan worden)
1. Evidentie uit wetenschappelijk onderzoek
2. Evidentie uit de klinische ervaring
3. Klinische omstandigheden en ‘setting’
( welke middelen(apparatuur) heb je ter beschikking)
4. Verwachtingen van de patiënt
Bronnen van kennis (ways of knowing)
= methodes om kennis te verwerven
• Traditie = mondelinge overdracht
o Kennisoverdracht via traditie
Bv: mondeling via collega’s
o Niet wetenschappelijk
o Informatie werd niet getest op waarheid en geldigheid
• Autoriteit = wat een expert zegt
o Kennis verwerven via experts en een autoriteit in vakgebied
Vb: gekend persoon uit de media
=> is dat betrouwbare informatie ???
=> Succes is geen reden tot waarheid !
=> altijd kritisch blijven !
Bv: president ( niet alles wat hij vertelt is correct)
• Trial and error
o Weinig wetenschappelijk, onbetrouwbaar
o Toevallig
o Tijdroverd
o Wordt niet gedeeld
Bv: een keer iets uitproberen, en als het niet werkt gebruiken we het niet meer
Pagina 4 van 35
1. Een concept van klinisch onderzoek
Inleiding
• Belang van noodzaak voor klinisch wetenschappelijk onderzoek (clinical research) voor het
beroep van de kinesitherapeut
• Waarom ‘Revalidatiewetenschappen’ ?
Je moet aan de hand van wettenschappelijk onderzoek de juiste behandeling
voorschrijven
• Begrip : ‘Evidence Based Practice’: vormt kader voor kwaliteitsvol en gefundeerd handelen
als kinesitherapeut
Definitie: ‘Clinical Research’
• = gestructureerd proces:
o feiten en theorieën onderzoeken
o relaties tussen feiten exploreren
o systematisch onderzoek van klinische condities (vb. spierblessure) en ‘outcomes’ (vb.
spierkracht)
o om ‘evidentie’ te vinden voor onderzoek- en behandelmethodes in de praktijk
Clinical Research
• Kenmerken van klinisch wetenschappelijk onderzoek: “empirisch en kritisch”
o = “observeerbaar” = meetbaar, “gedocumenteerd”
bv: spierkracht, lichaamsgewicht, mobiliteit, lenigheid,….
=> We kunnen dit documenteren
o = dit doen we door gebruik te maken van meetinstrumenten
Bv: enquêtes , tests van lichaamsgewicht door een weegschaal
o De meetinstrumenten moeten objectief en “betrouwbaar” zijn
o Maar moeten ook “valied” zijn = geldig zijn
• “Wetenschappelijke praktijkvoering”
= de wetenschappelijke en theoretische basis testen van kine behandelingen en
kinesitherapeutisch onderzoek
Pagina 1 van 35
,Huidige perspectieven: evolutie in de gezondheidszorg
Evolutie in de gezondheidszorg:
• Op het vlak van diagnose
• Op het vlak van behandeling
• Op het vlak van preventie
o doeltreffende preventie
=> streven naar de meest doeltreffende behandeling
o kostenbesparende preventie
=> In 6 sessies is dit kostenbesparend, in 12 sessies al minder
• ‘Measurement outcomes’
• ‘Disablement Model’ en ‘ICF model’
• ‘Outcomes’ of ‘resultaten’ van behandeling te documenteren
o Fysieke outcomes
Bv: Je hebt een patiënt behandeld en komt terug binnen met minder pijn
o Sociale outcomes
Bv: iemand die geblesseerd is kan zijn hobby nier meer doen.
o Psychologische outcomes
Bv: patiënt is depressief
VB: Effecten van een behandeling: patiënt tevredenheid, kwaliteit van leven, functionele
capaciteit zoals terug kunnen stappen, fietsen,…
Meten vormt de basis van weten
Kinematica/kinetica en EMG(= electro meografie => meet de beweeglijkheid van de gewrichten)
Pagina 2 van 35
,Measeurement outcomes
Belangrijk hierbij:
• Om de outcomes of resultaten van een behandeling te kunnen meten moeten we valide
meetinstrumenten ontwikkelen om functies (kracht, mobiliteit,…) te meten.
Voorbeelden
- Handgrip: Jamar dynamometer
( spierkracht in de hand wordt gemeten)
- Hand held dynamometer: shoulder
Bv: met welke weerstand kan de patiënt haar arm opheffen
- Biodex dynamometer: knee
De duurdere versie dan die erboven, dus zeer betrouwbaar
( met eenzelfde snelheid de knie bewegen)
Pain assessment
1) Visual analogue scale (VAS) => geeft Info over pijnintensiteit
2) McGill Pain Questionniare => geeft Info over pijnperceptie
( we bepalen hier de kwaliteit van de pijn. Bv: stekkende,… pijn)
Modellen van gezondheid en ‘disability’
Model of Disablement (fig. 1A)
- Ouder model
- Beperkte visie
International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) (fig. 1B)
- Ieder onderdeel kan positief of negatief worden uitgedrukt
- Meer bruikbaar model
- Laat toe om resultaten van een behandeling beter te
begrijpen
- Model kijkt verder dan stoornis en ziekte
- Model toont aan hoe mensen kunnen ‘leven’ met een
gezondheidstoestand
ICF- model bied een mooi kader voor wetenschappelijk onderzoek
Pagina 3 van 35
, Evidence Besed Practice (EBP)
EBP steunt op 4 componenten om tot een gefundeerde klinische beslissing te komen
( hoe de patiënt het meest doeltreffend behandeld kan worden)
1. Evidentie uit wetenschappelijk onderzoek
2. Evidentie uit de klinische ervaring
3. Klinische omstandigheden en ‘setting’
( welke middelen(apparatuur) heb je ter beschikking)
4. Verwachtingen van de patiënt
Bronnen van kennis (ways of knowing)
= methodes om kennis te verwerven
• Traditie = mondelinge overdracht
o Kennisoverdracht via traditie
Bv: mondeling via collega’s
o Niet wetenschappelijk
o Informatie werd niet getest op waarheid en geldigheid
• Autoriteit = wat een expert zegt
o Kennis verwerven via experts en een autoriteit in vakgebied
Vb: gekend persoon uit de media
=> is dat betrouwbare informatie ???
=> Succes is geen reden tot waarheid !
=> altijd kritisch blijven !
Bv: president ( niet alles wat hij vertelt is correct)
• Trial and error
o Weinig wetenschappelijk, onbetrouwbaar
o Toevallig
o Tijdroverd
o Wordt niet gedeeld
Bv: een keer iets uitproberen, en als het niet werkt gebruiken we het niet meer
Pagina 4 van 35
