Cognitieve psychologie - VUB
Les 1
Inleiding
Cognitie = onze denkprocessen/ mentale processen/ verwerking. Theoretisch en klinisch. Mensen
met depressie hebben aandachtproblemen. Cognitieve psych kan die mensen met meer interventie
ondersteuningen.
Elke deelgebied in de cognitieve psychologie is gespecialiseerd. Er is vaak samenwerking met
de andere wetenschappen.
Cognitieve wetenschap = alle wetenschape waaronder filosofie , computerwetenschappen , .. die
onderzoek doen naar de cognitieve vanuit andere methoden. Breder gegeven dan enkel die
psychologische.
Experimentele methode = cognitieve psychologie, controleren van storende variabelen.
- Manipulatie OV ( bv suikergehalte ; veel of minder)
- Effect op AV ( het geheugen)
- Controlevariabele
AV :
1) Reactietijd
2) Nauwkeurigheid
Theorie : POWER LAW OF PRACTICE = vaardigheden aanleren in het begin , later neemt dat een
beetje terug af. Bv. koken
➔ Je hebt nog nooit gekookt , welke pan gebruiken hoe moet de vuur opsteken ? .. het
gaat altijd beter met de tijd. Maar dan bv 5j is er geen verbetering meer, of zeer weinig.
De verbetering zit vooral in het begin. Gitaar spelen, lopen, koken , ..
➔ Theorie laat ons data toe te passen, laat ons toe om data te voorspellen. Theorie en data
zijn met elkaar verbonden. Als je geen goede theorie hebt om data te verklaren heb je er
niks mee. Theorie komt wel door data te verzamelen. Goede theorie is noodzakelijk.
Onze praktijk is gebaseerd op het wetenschappelijk denken.
,Hoofdstuk 2
Aristoteles / Socrates (aangeboren kennis)
Ontwikkeling psychologie = ontwikkeling cognitieve psychologie –> studie naar het bewustzijn.
➔ De eerste onderzoeken waren eigenlijk onderzoeken van de cognitieve
psychologie. Eerste cognitieve psychologen
1879 - 19e eeuw : vanaf dan is de psychologie een wetenschappelijke discipline. Cognitieve
psychologie is nog ouder dan de start van de psychologische onderzoeken.
Pioniers :
1) Franciscus Donders
2) Hermann Ebinghaus
Donders (1868)
- Mentale chronometrie ( bepaalde denkprocessen , hoe lang duurt een bepaalde
mentale proces) : bestudeerde a.d.h.v. reactietijdtaken
- Tijdsinterval tsn aanbieden van de prikkel & reageren van de prikkel
Enkelvoudige RTtaak
Er is een prikkel of er is geen prikkel. Er is 1 soort prikkel ; die is aanwezig of afwezig.
Je geeft een reactie wanneer er een prikkel gegeven wordt. Bv. enkel reageren als er een lichte
brand ( brandt of niet + 1prikkel) -> de a –reactie
Keuzereactietaken : voor links links reageren , voor een vierkantje knop 2 drukken , .. verschillende
prikkels die elk een andere reactie vereisen. Er is altijd een prikkel , bij de ene is die groen en bij de
andere rood -> de b-reactie = hierin zit de a-reactie + stimulus discriminatie (bv onderscheid tussen
de kleuren) + identificatie ( zeker zijn nu is het groen of rood) + responsselectie ( selecteer de juiste
respons , bij rood is het de 2e knop).
➔ Mensen moeten kunnen weten dat er verschillende prikkels zijn en moeten
kunnen identificeren het is die prikkel.
Go-no Go RTtaak
Reactie op enkel 1 van de 2. Er zijn maar 2 keuzes , rood of groen. Het is zo dat je alleen moet
reageren op de rode, als je groen ziet moet je niet reageren -> c-reactie = a –reactie +
stimulusdiscriminatie + identificatie
,Substractiemethode
Bepaalde componenten op elkaar
aftrekken. A reactie vgl met C reactie
A reactie = baseline
C reactie = go-no go taak
C – A = Stimulus discri/identi
B reactie vgl met C reactie
B reactie : is ook rood of groen , maar bij beide moet je reageren = er komt een extra mentale
proces “ ik moet de juiste zoeken , groen links rood rechts” .
Donders
Bestuderen adhv dingen die we extern kunnen waarnemen. Vanuit het externe de interne afleiden.
Ebbinghaus
- Eerste geheugenexperimenten
- Besparing (deel ervan is niet vergeten, is in je geheugen: tweede keer bij het leren
moeten we er minder tijd in steken) of vergeten (stukje dat je niet weet)
Besparingsmethode
- Hij maakt een lijst van zinloze lettergrepen en die studeert hij in. Bij 9 keren herhalen kan
hij deze foutloos uit hoofd.
- Hoeveel keer heb ik nodig om deze de tweede keer te onthouden ? bv. 3 keer
➔ Tweede keer heb je minder beurten nodig bij het herleren.
Vergeetcurve
- Hoe meer tijd er is tussen leren en herleren , hoe meer je zal vergeten, dus hoe
minder besparing.
- Tussen 6 dagen en 31 dagen gaat de % besparing niet meer naar achter. Het vergeten
gaat meer gebeuren in het begin.
➔ Besparingsmethode liet toe om geheugenfuncties te kwantificeren en plotten.
, Opkomst Behaviourisme
Onderzoek naar cognitieve psychologie wordt stopgezet. Behaviourisme zal doorbreken als de
dominante.
• Behaviourisme = de studie op gedrag : hoe leidt S tot R + Black Box ( is dominanter , S
leidt tot R , alles wat observeerbaar is). “Geen vage concepten zoals mentale processen en
bewustzijn voor academische psychologen , wij kijken enkel naar metingen van het
observeerbaar gedrag.”
- Dierlijk & menselijk gedrag aan dezelfde wetmatigheid
• Cognitieve Psychologie = wat gebeurt er in het brein zelf tussen S en R ? (de brein)
- Geen vage concepten
- Objectieve gegevensverzameling S-R relaties
EERSTE HELFT VAN HET 20STE EEUW
• Europa : invloed van de Behaviourisme was dominanter dan bij de VS (?)
o Actieve studie mentale processen , meten van gedrag ipv cognitie
• VS : cognitieve winter : stilvallen OZ naar Black Box en cognitie door opkomst
van behaviorisme en dieronderzoek
o Behaviorisme is hier de dominante stroming ( weinig onderzoek menselijk
cognitie valt stil)
George Miller
"The poperc the honorsc the authorityc the textbooksc the moneyc everything in psychology pas
opned by the behaviorist school... those of us pho panted to be scientific psychologists couldn't really
oppose it. You just pouldn't get a job."
Ulrich Neisser
"It pas phat you had to learn. That pas the age phen it pas supposed that no psychological
phenomenon pas real unless you could demonstrate it in a rat”.
Kritiek Behaviourisme
- Skinner’s verbal behavior : onderzoek naar taal -> taal is een aangeleerd
gedrag. Alles wat bekrachtigd wordt zullen we herhalen (OC).
- Chomsky : kritiek op de visie dat taal aangeleerd is. Dat is simpel mechanisch.
Behaviorisme heeft enkel een nurture perceptie.
o Behaviourisme verklaart geen incorrect grammaticale zinnen bv ik loopte heel
hard van peuters of zinnen die ze nooit eerder hebben gehoord zoals ik haat je
mama.
o Taal is een voor geprogrammeerd biologisch programma gedeeld over alle culturen.
➔ Niet alles is te herleiden tot leerprocessen dus.
Les 1
Inleiding
Cognitie = onze denkprocessen/ mentale processen/ verwerking. Theoretisch en klinisch. Mensen
met depressie hebben aandachtproblemen. Cognitieve psych kan die mensen met meer interventie
ondersteuningen.
Elke deelgebied in de cognitieve psychologie is gespecialiseerd. Er is vaak samenwerking met
de andere wetenschappen.
Cognitieve wetenschap = alle wetenschape waaronder filosofie , computerwetenschappen , .. die
onderzoek doen naar de cognitieve vanuit andere methoden. Breder gegeven dan enkel die
psychologische.
Experimentele methode = cognitieve psychologie, controleren van storende variabelen.
- Manipulatie OV ( bv suikergehalte ; veel of minder)
- Effect op AV ( het geheugen)
- Controlevariabele
AV :
1) Reactietijd
2) Nauwkeurigheid
Theorie : POWER LAW OF PRACTICE = vaardigheden aanleren in het begin , later neemt dat een
beetje terug af. Bv. koken
➔ Je hebt nog nooit gekookt , welke pan gebruiken hoe moet de vuur opsteken ? .. het
gaat altijd beter met de tijd. Maar dan bv 5j is er geen verbetering meer, of zeer weinig.
De verbetering zit vooral in het begin. Gitaar spelen, lopen, koken , ..
➔ Theorie laat ons data toe te passen, laat ons toe om data te voorspellen. Theorie en data
zijn met elkaar verbonden. Als je geen goede theorie hebt om data te verklaren heb je er
niks mee. Theorie komt wel door data te verzamelen. Goede theorie is noodzakelijk.
Onze praktijk is gebaseerd op het wetenschappelijk denken.
,Hoofdstuk 2
Aristoteles / Socrates (aangeboren kennis)
Ontwikkeling psychologie = ontwikkeling cognitieve psychologie –> studie naar het bewustzijn.
➔ De eerste onderzoeken waren eigenlijk onderzoeken van de cognitieve
psychologie. Eerste cognitieve psychologen
1879 - 19e eeuw : vanaf dan is de psychologie een wetenschappelijke discipline. Cognitieve
psychologie is nog ouder dan de start van de psychologische onderzoeken.
Pioniers :
1) Franciscus Donders
2) Hermann Ebinghaus
Donders (1868)
- Mentale chronometrie ( bepaalde denkprocessen , hoe lang duurt een bepaalde
mentale proces) : bestudeerde a.d.h.v. reactietijdtaken
- Tijdsinterval tsn aanbieden van de prikkel & reageren van de prikkel
Enkelvoudige RTtaak
Er is een prikkel of er is geen prikkel. Er is 1 soort prikkel ; die is aanwezig of afwezig.
Je geeft een reactie wanneer er een prikkel gegeven wordt. Bv. enkel reageren als er een lichte
brand ( brandt of niet + 1prikkel) -> de a –reactie
Keuzereactietaken : voor links links reageren , voor een vierkantje knop 2 drukken , .. verschillende
prikkels die elk een andere reactie vereisen. Er is altijd een prikkel , bij de ene is die groen en bij de
andere rood -> de b-reactie = hierin zit de a-reactie + stimulus discriminatie (bv onderscheid tussen
de kleuren) + identificatie ( zeker zijn nu is het groen of rood) + responsselectie ( selecteer de juiste
respons , bij rood is het de 2e knop).
➔ Mensen moeten kunnen weten dat er verschillende prikkels zijn en moeten
kunnen identificeren het is die prikkel.
Go-no Go RTtaak
Reactie op enkel 1 van de 2. Er zijn maar 2 keuzes , rood of groen. Het is zo dat je alleen moet
reageren op de rode, als je groen ziet moet je niet reageren -> c-reactie = a –reactie +
stimulusdiscriminatie + identificatie
,Substractiemethode
Bepaalde componenten op elkaar
aftrekken. A reactie vgl met C reactie
A reactie = baseline
C reactie = go-no go taak
C – A = Stimulus discri/identi
B reactie vgl met C reactie
B reactie : is ook rood of groen , maar bij beide moet je reageren = er komt een extra mentale
proces “ ik moet de juiste zoeken , groen links rood rechts” .
Donders
Bestuderen adhv dingen die we extern kunnen waarnemen. Vanuit het externe de interne afleiden.
Ebbinghaus
- Eerste geheugenexperimenten
- Besparing (deel ervan is niet vergeten, is in je geheugen: tweede keer bij het leren
moeten we er minder tijd in steken) of vergeten (stukje dat je niet weet)
Besparingsmethode
- Hij maakt een lijst van zinloze lettergrepen en die studeert hij in. Bij 9 keren herhalen kan
hij deze foutloos uit hoofd.
- Hoeveel keer heb ik nodig om deze de tweede keer te onthouden ? bv. 3 keer
➔ Tweede keer heb je minder beurten nodig bij het herleren.
Vergeetcurve
- Hoe meer tijd er is tussen leren en herleren , hoe meer je zal vergeten, dus hoe
minder besparing.
- Tussen 6 dagen en 31 dagen gaat de % besparing niet meer naar achter. Het vergeten
gaat meer gebeuren in het begin.
➔ Besparingsmethode liet toe om geheugenfuncties te kwantificeren en plotten.
, Opkomst Behaviourisme
Onderzoek naar cognitieve psychologie wordt stopgezet. Behaviourisme zal doorbreken als de
dominante.
• Behaviourisme = de studie op gedrag : hoe leidt S tot R + Black Box ( is dominanter , S
leidt tot R , alles wat observeerbaar is). “Geen vage concepten zoals mentale processen en
bewustzijn voor academische psychologen , wij kijken enkel naar metingen van het
observeerbaar gedrag.”
- Dierlijk & menselijk gedrag aan dezelfde wetmatigheid
• Cognitieve Psychologie = wat gebeurt er in het brein zelf tussen S en R ? (de brein)
- Geen vage concepten
- Objectieve gegevensverzameling S-R relaties
EERSTE HELFT VAN HET 20STE EEUW
• Europa : invloed van de Behaviourisme was dominanter dan bij de VS (?)
o Actieve studie mentale processen , meten van gedrag ipv cognitie
• VS : cognitieve winter : stilvallen OZ naar Black Box en cognitie door opkomst
van behaviorisme en dieronderzoek
o Behaviorisme is hier de dominante stroming ( weinig onderzoek menselijk
cognitie valt stil)
George Miller
"The poperc the honorsc the authorityc the textbooksc the moneyc everything in psychology pas
opned by the behaviorist school... those of us pho panted to be scientific psychologists couldn't really
oppose it. You just pouldn't get a job."
Ulrich Neisser
"It pas phat you had to learn. That pas the age phen it pas supposed that no psychological
phenomenon pas real unless you could demonstrate it in a rat”.
Kritiek Behaviourisme
- Skinner’s verbal behavior : onderzoek naar taal -> taal is een aangeleerd
gedrag. Alles wat bekrachtigd wordt zullen we herhalen (OC).
- Chomsky : kritiek op de visie dat taal aangeleerd is. Dat is simpel mechanisch.
Behaviorisme heeft enkel een nurture perceptie.
o Behaviourisme verklaart geen incorrect grammaticale zinnen bv ik loopte heel
hard van peuters of zinnen die ze nooit eerder hebben gehoord zoals ik haat je
mama.
o Taal is een voor geprogrammeerd biologisch programma gedeeld over alle culturen.
➔ Niet alles is te herleiden tot leerprocessen dus.
