Microbiologie
1. inleiding:
Microbiologie is “overal” als verpleegkundige:
> Bloednamen, staalnamen, besmette patiënten, isolatiemaatregelen, handhygiëne, enz.
“Microbiologie”:
> Bestudeert organismen die uitsluitend met een microscoop te zien zijn
> Klassieke” microbiologie:
– Voorkomen micro-organismen (m.o.) in de natuur, fysiologie en voortplanting van
m.o., invloed m.o. op mensen, enz.
> Medische microbiologie:
– Studie van m.o. die de mens kunnen ziek maken en die voor de mens van direct
belang zijn
Micro-organismen bestuderen
> Bacteriën > Fysiologie
> Protozoa > Voortplanting
> Schimmels > Invloed op mensen
> Virussen
> Wormen
Indeling van de micro-organismen:
> Alle wezens bestaan uit 1 of meerdere cellen
> Cel = kleinste onafhankelijk functionerende eenheid van het leven
> Grofweg twee soorten cellen
– Eukaryote cellen (menselijkecel)
– Prokaryote cellen ( bacteriële cel)
,Eukaryoten cel (menselijke cel) Prokaryoten cel
[eu = echt; karyon = kern] [pro = voor / karyon = cel]
> Alle cellen die een celkern bevatten
– Bevat erfelijk materiaal (DNA, Oudste vorm van leven op aarde
RNA) Relatief eenvoudige/primitieve celstructuur
> Bevatten celorganellen (ER, > Geen Celorganellen
mitochondriën, lysosomen, Golgi- > Geen kern DNA ligt vrij in cytoplasma
apparaat) van de cel
Voorbeelden van organismen opgebouwd uit 1 Wel aanwezig:
of meer eukaryote cellen:
> Rigide celwand en eenvoudige
> Plantencellen celstructuur
> Dierlijke cellen (en dus ook de mens)
> Schimmels Voorbeeld:
> Protozoa (eencelligen)
> bacteriën
Eukaryoten cellen Prokaryoten cellen
voorbeeld Menselijke cel Bacterie
Grootte Enkele micrometers Kleine afmeting (kleiner dan
eukaryoten cel)
Kernstructuur Celkern met kernmembraan Geen celkern
Locatie erfelijk materiaal In celkern Los in cytoplasma
Aantal erfelijk materiaal Meerdere chromosomen 1 (opgerold of supercoiled)
chromosoom +
extrachromosomale DNA-
elementen
Organisatie van het Celorganellen: Geen celorganellen zoals bij
cytoplasma endoplasmatisch reticulum eukaryote cellen
(ER), Golgi-apparaat,
mitochondriën,…
Opbouw van cytoplasma Beperktere verscheidenheid Bevat verscheidene eiwitten
aan eiwitten met verscheidene functies
(ademhaling, transport)
Bouw van celwand eenvoudig complex
, 2. bacteriën:
Meest succesvolle groep organismen op aarde – tot nog toe bijna alles overleefd: dinosaurussen,
ijstijden, overstromingen, enz.
> Bepaalde bacteriesoorten bestaan al > 3 miljard jaar
> Komen voor in de meest extreme omstandigheden
Hebben een groot aanpassingsvermogen
> Omwille van wisselende beschikbaarheid van voedingstoffen in omgeving
– veranderende omstandigheden
Structuren ontwikkeld aangepast aan omgeving zodat ze ter plaatsen kunnen blijven
> Voorbeeld van deze structuur = Pili
Hoog metabool ritme= sneller dan die van de eukaryto-cellen
> Bacterie heeft een korte levensduur
> Celdeling snel en exponentieel (elke bacterie deelt in zich 2 bacteriën)
-> dit verklaard ook waarom het gevaarlijk is om gekookt voedsel een dag of langer uit de koeling te
bewaren de paar 100 bacteriën vermenigvuldigen zich snel
Bouw:
Tussen 1 micrometer en 2 micrometer
Kern cytoplasma
Geen aparte kern zoals in eukaryote cellen! 70% water
Wel nucleoïd = regio in cytoplasma waar DNA
zich bevindt: Bevat :
> Bacterieel chromosoom = dubbeldradig > Enzymen afbraak voedingsstoffenin
circulair gewonden (circulair de cel , opbouw celstructuren,…
supercoiled) > Ionen, allerhande moleculen
cellulaire huishouding
Bacteriële plasmiden of episomen =(losse > Ribosomen aanmaak eiwitten
fragmenten dna) – Doelwit van antibiotica
> In cytoplasma
> Losse fragmenten circulair dubbeldradig
DNA= plasmide
> Genen om beter te overleven in
ongunstige omstandigheden
– penicillinase (antibiotica
resistentie)
– productie van toxinen
1. inleiding:
Microbiologie is “overal” als verpleegkundige:
> Bloednamen, staalnamen, besmette patiënten, isolatiemaatregelen, handhygiëne, enz.
“Microbiologie”:
> Bestudeert organismen die uitsluitend met een microscoop te zien zijn
> Klassieke” microbiologie:
– Voorkomen micro-organismen (m.o.) in de natuur, fysiologie en voortplanting van
m.o., invloed m.o. op mensen, enz.
> Medische microbiologie:
– Studie van m.o. die de mens kunnen ziek maken en die voor de mens van direct
belang zijn
Micro-organismen bestuderen
> Bacteriën > Fysiologie
> Protozoa > Voortplanting
> Schimmels > Invloed op mensen
> Virussen
> Wormen
Indeling van de micro-organismen:
> Alle wezens bestaan uit 1 of meerdere cellen
> Cel = kleinste onafhankelijk functionerende eenheid van het leven
> Grofweg twee soorten cellen
– Eukaryote cellen (menselijkecel)
– Prokaryote cellen ( bacteriële cel)
,Eukaryoten cel (menselijke cel) Prokaryoten cel
[eu = echt; karyon = kern] [pro = voor / karyon = cel]
> Alle cellen die een celkern bevatten
– Bevat erfelijk materiaal (DNA, Oudste vorm van leven op aarde
RNA) Relatief eenvoudige/primitieve celstructuur
> Bevatten celorganellen (ER, > Geen Celorganellen
mitochondriën, lysosomen, Golgi- > Geen kern DNA ligt vrij in cytoplasma
apparaat) van de cel
Voorbeelden van organismen opgebouwd uit 1 Wel aanwezig:
of meer eukaryote cellen:
> Rigide celwand en eenvoudige
> Plantencellen celstructuur
> Dierlijke cellen (en dus ook de mens)
> Schimmels Voorbeeld:
> Protozoa (eencelligen)
> bacteriën
Eukaryoten cellen Prokaryoten cellen
voorbeeld Menselijke cel Bacterie
Grootte Enkele micrometers Kleine afmeting (kleiner dan
eukaryoten cel)
Kernstructuur Celkern met kernmembraan Geen celkern
Locatie erfelijk materiaal In celkern Los in cytoplasma
Aantal erfelijk materiaal Meerdere chromosomen 1 (opgerold of supercoiled)
chromosoom +
extrachromosomale DNA-
elementen
Organisatie van het Celorganellen: Geen celorganellen zoals bij
cytoplasma endoplasmatisch reticulum eukaryote cellen
(ER), Golgi-apparaat,
mitochondriën,…
Opbouw van cytoplasma Beperktere verscheidenheid Bevat verscheidene eiwitten
aan eiwitten met verscheidene functies
(ademhaling, transport)
Bouw van celwand eenvoudig complex
, 2. bacteriën:
Meest succesvolle groep organismen op aarde – tot nog toe bijna alles overleefd: dinosaurussen,
ijstijden, overstromingen, enz.
> Bepaalde bacteriesoorten bestaan al > 3 miljard jaar
> Komen voor in de meest extreme omstandigheden
Hebben een groot aanpassingsvermogen
> Omwille van wisselende beschikbaarheid van voedingstoffen in omgeving
– veranderende omstandigheden
Structuren ontwikkeld aangepast aan omgeving zodat ze ter plaatsen kunnen blijven
> Voorbeeld van deze structuur = Pili
Hoog metabool ritme= sneller dan die van de eukaryto-cellen
> Bacterie heeft een korte levensduur
> Celdeling snel en exponentieel (elke bacterie deelt in zich 2 bacteriën)
-> dit verklaard ook waarom het gevaarlijk is om gekookt voedsel een dag of langer uit de koeling te
bewaren de paar 100 bacteriën vermenigvuldigen zich snel
Bouw:
Tussen 1 micrometer en 2 micrometer
Kern cytoplasma
Geen aparte kern zoals in eukaryote cellen! 70% water
Wel nucleoïd = regio in cytoplasma waar DNA
zich bevindt: Bevat :
> Bacterieel chromosoom = dubbeldradig > Enzymen afbraak voedingsstoffenin
circulair gewonden (circulair de cel , opbouw celstructuren,…
supercoiled) > Ionen, allerhande moleculen
cellulaire huishouding
Bacteriële plasmiden of episomen =(losse > Ribosomen aanmaak eiwitten
fragmenten dna) – Doelwit van antibiotica
> In cytoplasma
> Losse fragmenten circulair dubbeldradig
DNA= plasmide
> Genen om beter te overleven in
ongunstige omstandigheden
– penicillinase (antibiotica
resistentie)
– productie van toxinen
