Gypsy Rotsaert
2022-2023
BASIS VAN GEDRAGSBEÏNVLOEDING
HOOFDSTUK 1: BASISTERMINOLOGIE EN STRUCTUUR VAN DE WERKVELDEN
1. BIO-MEDISCH MODEL VERSUS BIO-PSYCHOSOCIAAL MODEL IN DE GEZONDHEIDS- EN
WELZIJNSZORG
Biomedisch model: ziekte wordt gereduceerd tot een probleem id biologische processen
Onstaan in 16e-17e eeuw
Klassiek wetenschappelijk met veel objectieve waarnemingen en falsifieerbare hypotheses
Arts moet de verstoorde processen terugbrengen tot hun oorspronkelijk evenwicht
Bio-psychosociaal model: uitbreiding van een medisch model over het menselijk
functioneren
Aandacht voor biomedische aspecten én psychologische en sociale factoren
bepalend voor de ziekte en het genezingsproces
Holistische kijk
Gedrag en omgeving zijn van invloed op het ontstaan, het verloop en de
beleving van ziekte
Ziekte beïnvloedt ook het psychologisch welzijn en de sociale relaties
Gaat uit van systeemdenken, een geheel van interacterende processen
2. BASISTERMINOLOGIE: AMBULANT – RESIDENTIEEL
Ambulante hulp: mobiele ondersteuning
De cliënt verblijft in het thuismilieu, de hulpverlener komt aan huis
In andere situaties gaat de ondersteuning door in een centrum maar de cliënt verblijft er niet
Residentiële hulp: de patiënt/cliënt tijdens zijn behandeling wel in het ziekenhuis of de verpleeginstelling verblijft
Stap van residentieel naar ambulant drempel voor armoede verkleinen, de stap terug naar huis is te groot, er is schaarste
(de zorg moet op een kosten efficiënte manier opgesteld worden), wachtlijsten te groot
De zorg zo dicht mogelijk houden zodat een opname vermeden kan worden
3. BASISTERMINOLOGIE: PREVENTIE – CURATIE
,Preventieve behandeling: gericht om problemen te voorkomen door een vroegtijdige interventie
Bv.: preventieve maatregelen bij een depressie
- Zorg voor een gezonde levenswijze
- Beweeg voldoende
- Zoek afleiding in ontspannende componenten
Curatieve behandeling: gericht op genezing en behandeling van acute en chronische aandoeningen
Bv.: curatieve maatregelen bij een depressie
- Langdurige psychotherapie
- Medicatie
- Opname in psychiatrisch ziekenhuis
4. EERSTE LIJN – TWEEDE LIJN – DERDE LIJNSZORG IN GGZ
In België is de gezondheidszorg geregeld volgens verschillende ‘lijnen’
zorgverlening wordt versrekt op verschillende niveaus van specialisatie
1. Nulde lijn: heel laagdrempelige ondersteuning – soms door vrijwilligers of familieleden – vaak gratis
2. Eerste lijn: basiszorg GGZ – kortdurend – ofwel doorverwijzen
3. Tweede lijn: gespecialiseerde hulp – na doorverwijzing
4. Derde lijn: sterk gespecialiseerde hulp – langdurig
5. Vierde lijn: zorg voor chronische patiënten – palliatieve zorg
,5. GEDRAG ONDERZOEKEN – GEDRAG BEÏNVLOEDEN
5.1 OBSERVATIE
Bewust en doelgericht waarnemen:
Wie wordt geobserveerd? Waarom? Wanneer? Hoe lang? Op welke gedragingen wordt er gelet?
Er is bepaald op welke manier geobserveerd gaat worden
Deze gegevens gaan vervolgens in een bepaald systeem gezet worden waarbij geturfd of gemeten kan worden
Bv.: het turven van het aantal keren dat een jongen met ADHDproblematiek van tafel loopt bij het avondeten
5.2 ANAMNESE
Anamnese: wat een patiënt met betrekking tot de voorgeschiedenis en relevante omstandigheden van zijn ziekte of
aandoening aan een zorgverlener kan vertellen
Zorgverlener stelt gerichte vragen aan de patiënt
Bv.:
- Afkomst, leeftijd, gewicht en lengte vd patiënt
- Systematische vragen over verschillende organen
- Ziektegeschiedenis van familie
5.3 DIAGNOSTISCHE SCREENING
Screening: selectiemethode om te beslissen wie doorverwezen wordt voor verder onderzoek gedrag in kaart
brengen
Adhv een eenvoudig instrument wordt getracht de kinderen met risico op een mogelijke stoornis voldoende selectief
en sensitief te kunnen aanduiden
Screeningsvragenlijsten op zich volstaan niet om een diagnose te stellen, enkel vermoedens om verder te gaan zoeken!
Bv.: Child Behavior Checklist (CBCL)
Diagnostisch instrument om probleemgedrag en vaardigheden van kinderen en jeugdigen op gestandaardiseerde
wijze te kwantificeren
5.4 DIAGNOSTISCHE TESTING
Een psychologische test of vragenlijst is een systematische procedure om gedragingen te classificeren of te meten
gebaseerd op een wetenschappelijke methode test uniform afnemen
Resultaat gaat afgetoetst worden op een normaalverdeling
Bv.: Wechsler Scale for Children
, 5.5 PSYCHO-EDUCATIE
• Grondige voorlichting over de problematiek
Met de cliënt de stoornis gaan duiden en zoveel mogelijk proberen te kaderen
• Noodzakelijke stap id aanpak nadat de diagnose gesteld is
• Belangrijk voor alle betrokkenen (kind, ouders, leerkrachten…)
5.6 TRAINEN
• Aanleren van specifieke kennis, vaardigheden en attitudes voor een onmiddelijke toepassing in een specifieke
functie
• Kan aan 1 persoon of een groep gegeven worden
• Doelstellingen vd training zijn heel specifiek en vooraf vastgelegd
• 1 vaardigheid intensief inoefenen
5.7 COACHEN
Coaching: proces dat mensen voorwaarts helpt doordat zij worden ondersteund in:
- Het onderzoeken van hun huidige situatie
- Het onderzoeken van nieuwe mogelijkheden (keuzevrijheid)
- Het stellen van doelen
- Het nemen van actie om deze doelen te bereiken
- Het wegnemen van weerstand
De vaardigheid ligt niet vast bij de start vh traject
5.8 CONTEXTBEGELEIDING
• Ondersteunen vd ouders id opvoeding van hun kind
• Samen met ouders en personen rondom het gezin (familie, vrienden…)
• Vaste contextbegeleider heeft gesprekken met gezinsleden
• Frequentie van deze gesprekken hangt af vd situatie en vd afdeling die hulp biedt
6. DE WERKVELDEN IN DE TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE
6.1 KLINISCHE PSYCHOLOGIE
• Psychologische inzichten en vaardigheden worden toegepast om psychische spanningen en relationele problemen
vd cliënt te verlichten
• Psychologisch consulent probeert de geestelijke gezondheid te bevorderen
• Ambulant als residentieel
Psychiatrische ziekenhuizen, centra voor geestelijke gezondheidszorg, slachtofferhulp…
2022-2023
BASIS VAN GEDRAGSBEÏNVLOEDING
HOOFDSTUK 1: BASISTERMINOLOGIE EN STRUCTUUR VAN DE WERKVELDEN
1. BIO-MEDISCH MODEL VERSUS BIO-PSYCHOSOCIAAL MODEL IN DE GEZONDHEIDS- EN
WELZIJNSZORG
Biomedisch model: ziekte wordt gereduceerd tot een probleem id biologische processen
Onstaan in 16e-17e eeuw
Klassiek wetenschappelijk met veel objectieve waarnemingen en falsifieerbare hypotheses
Arts moet de verstoorde processen terugbrengen tot hun oorspronkelijk evenwicht
Bio-psychosociaal model: uitbreiding van een medisch model over het menselijk
functioneren
Aandacht voor biomedische aspecten én psychologische en sociale factoren
bepalend voor de ziekte en het genezingsproces
Holistische kijk
Gedrag en omgeving zijn van invloed op het ontstaan, het verloop en de
beleving van ziekte
Ziekte beïnvloedt ook het psychologisch welzijn en de sociale relaties
Gaat uit van systeemdenken, een geheel van interacterende processen
2. BASISTERMINOLOGIE: AMBULANT – RESIDENTIEEL
Ambulante hulp: mobiele ondersteuning
De cliënt verblijft in het thuismilieu, de hulpverlener komt aan huis
In andere situaties gaat de ondersteuning door in een centrum maar de cliënt verblijft er niet
Residentiële hulp: de patiënt/cliënt tijdens zijn behandeling wel in het ziekenhuis of de verpleeginstelling verblijft
Stap van residentieel naar ambulant drempel voor armoede verkleinen, de stap terug naar huis is te groot, er is schaarste
(de zorg moet op een kosten efficiënte manier opgesteld worden), wachtlijsten te groot
De zorg zo dicht mogelijk houden zodat een opname vermeden kan worden
3. BASISTERMINOLOGIE: PREVENTIE – CURATIE
,Preventieve behandeling: gericht om problemen te voorkomen door een vroegtijdige interventie
Bv.: preventieve maatregelen bij een depressie
- Zorg voor een gezonde levenswijze
- Beweeg voldoende
- Zoek afleiding in ontspannende componenten
Curatieve behandeling: gericht op genezing en behandeling van acute en chronische aandoeningen
Bv.: curatieve maatregelen bij een depressie
- Langdurige psychotherapie
- Medicatie
- Opname in psychiatrisch ziekenhuis
4. EERSTE LIJN – TWEEDE LIJN – DERDE LIJNSZORG IN GGZ
In België is de gezondheidszorg geregeld volgens verschillende ‘lijnen’
zorgverlening wordt versrekt op verschillende niveaus van specialisatie
1. Nulde lijn: heel laagdrempelige ondersteuning – soms door vrijwilligers of familieleden – vaak gratis
2. Eerste lijn: basiszorg GGZ – kortdurend – ofwel doorverwijzen
3. Tweede lijn: gespecialiseerde hulp – na doorverwijzing
4. Derde lijn: sterk gespecialiseerde hulp – langdurig
5. Vierde lijn: zorg voor chronische patiënten – palliatieve zorg
,5. GEDRAG ONDERZOEKEN – GEDRAG BEÏNVLOEDEN
5.1 OBSERVATIE
Bewust en doelgericht waarnemen:
Wie wordt geobserveerd? Waarom? Wanneer? Hoe lang? Op welke gedragingen wordt er gelet?
Er is bepaald op welke manier geobserveerd gaat worden
Deze gegevens gaan vervolgens in een bepaald systeem gezet worden waarbij geturfd of gemeten kan worden
Bv.: het turven van het aantal keren dat een jongen met ADHDproblematiek van tafel loopt bij het avondeten
5.2 ANAMNESE
Anamnese: wat een patiënt met betrekking tot de voorgeschiedenis en relevante omstandigheden van zijn ziekte of
aandoening aan een zorgverlener kan vertellen
Zorgverlener stelt gerichte vragen aan de patiënt
Bv.:
- Afkomst, leeftijd, gewicht en lengte vd patiënt
- Systematische vragen over verschillende organen
- Ziektegeschiedenis van familie
5.3 DIAGNOSTISCHE SCREENING
Screening: selectiemethode om te beslissen wie doorverwezen wordt voor verder onderzoek gedrag in kaart
brengen
Adhv een eenvoudig instrument wordt getracht de kinderen met risico op een mogelijke stoornis voldoende selectief
en sensitief te kunnen aanduiden
Screeningsvragenlijsten op zich volstaan niet om een diagnose te stellen, enkel vermoedens om verder te gaan zoeken!
Bv.: Child Behavior Checklist (CBCL)
Diagnostisch instrument om probleemgedrag en vaardigheden van kinderen en jeugdigen op gestandaardiseerde
wijze te kwantificeren
5.4 DIAGNOSTISCHE TESTING
Een psychologische test of vragenlijst is een systematische procedure om gedragingen te classificeren of te meten
gebaseerd op een wetenschappelijke methode test uniform afnemen
Resultaat gaat afgetoetst worden op een normaalverdeling
Bv.: Wechsler Scale for Children
, 5.5 PSYCHO-EDUCATIE
• Grondige voorlichting over de problematiek
Met de cliënt de stoornis gaan duiden en zoveel mogelijk proberen te kaderen
• Noodzakelijke stap id aanpak nadat de diagnose gesteld is
• Belangrijk voor alle betrokkenen (kind, ouders, leerkrachten…)
5.6 TRAINEN
• Aanleren van specifieke kennis, vaardigheden en attitudes voor een onmiddelijke toepassing in een specifieke
functie
• Kan aan 1 persoon of een groep gegeven worden
• Doelstellingen vd training zijn heel specifiek en vooraf vastgelegd
• 1 vaardigheid intensief inoefenen
5.7 COACHEN
Coaching: proces dat mensen voorwaarts helpt doordat zij worden ondersteund in:
- Het onderzoeken van hun huidige situatie
- Het onderzoeken van nieuwe mogelijkheden (keuzevrijheid)
- Het stellen van doelen
- Het nemen van actie om deze doelen te bereiken
- Het wegnemen van weerstand
De vaardigheid ligt niet vast bij de start vh traject
5.8 CONTEXTBEGELEIDING
• Ondersteunen vd ouders id opvoeding van hun kind
• Samen met ouders en personen rondom het gezin (familie, vrienden…)
• Vaste contextbegeleider heeft gesprekken met gezinsleden
• Frequentie van deze gesprekken hangt af vd situatie en vd afdeling die hulp biedt
6. DE WERKVELDEN IN DE TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE
6.1 KLINISCHE PSYCHOLOGIE
• Psychologische inzichten en vaardigheden worden toegepast om psychische spanningen en relationele problemen
vd cliënt te verlichten
• Psychologisch consulent probeert de geestelijke gezondheid te bevorderen
• Ambulant als residentieel
Psychiatrische ziekenhuizen, centra voor geestelijke gezondheidszorg, slachtofferhulp…
