Samenvatting Kunstzinnige Oriëntatie

Samenvatting kunst
Kunstzinnige Oriëntatie Algemeen


Het leergebied kunstzinnige oriëntatie • ze leren de beeldende mogelijkheden van
diverse materialen onderzoeken, aan de hand
Karakteristiek van de aspecten kleur, vorm, ruimte, textuur en
Door middel van een kunstzinnige oriëntatie compositie;
maken kinderen kennis met kunstzinnige en • ze maken tekeningen en ruimtelijke
culturele aspecten in hun leefwereld. Het gaat werkstukken;
bij dit domein om kennismaking met die • ze leren liedjes en leren ritme-instrumenten te
aspecten van cultureel erfgoed waarmee gebruiken als ondersteuning bij het zingen;
mensen in de loop van de tijd vorm en • ze spelen en bewegen.
betekenis hebben gegeven aan hun bestaan.
Het gaat bij kunstzinnige oriëntatie ook om het Waar mogelijk worden daarbij onderwerpen
verwerven van enige kennis van de gebruikt die samenhangen met die uit andere
hedendaagse kunstzinnige en culturele leergebieden. Het onderwijs wordt daardoor meer
diversiteit. Dit vindt zowel op school plaats, als samenhangend en mede daardoor
via regelmatige interactie met de (buiten)wereld. betekenisvoller voor leerlingen. Maar voorop staat
Kinderen leren zich aan de hand van natuurlijk de authentieke bijdrage van
kunstzinnige oriëntatie open te stellen: ze kijken kunstzinnige oriëntatie aan de ontwikkeling van
naar schilderijen en beelden, ze luisteren naar kinderen.
muziek, ze genieten van taal en beweging.
Kunstzinnige oriëntatie is er ook op gericht bij te Kerndoelen
dragen aan de waardering van leerlingen voor 54 De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel
culturele en kunstzinnige uitingen in hun en beweging te gebruiken om er gevoelens en
leefomgeving. ervaringen mee uit te drukken en om er mee te
communiceren.
Ze leren daarnaast zichzelf uiten met aan het 55 De leerlingen leren op eigen werk en dat van
kunstzinnige domein ontleende middelen: anderen te reflecteren.
56 De leerlingen verwerven enige kennis over en
krijgen waardering voor aspecten van cultureel
erfgoed.



Beeldende vorming

Hoofdstuk 1
Beeldonderwijs

1.1 Introductie
Drie opvattingen centraal:
- Beeldonderwijs gaat over beelden en vormen
- Het leren omgaan met beelden en vormen is leren beeldtaal te gebruiken.
- Ontwikkeling is de leidraad voor leerprogramma’s.

1.2 Beeldonderwijs gaat over beelden en vormen.
Beeld: al die vormgevingen die door mensen gemaakt zijn en die ergens naar verwijzen. Van alles wat
een mens ziet, maakt hij zich een innerlijk beeld, een innerlijke voorstelling.
Dit noem je een mentaal beeld  het ontstaat in je geest. Een materiële weergave daarvan noemen
we ook een beeld. (tekening/klei)
Vorm: een vormgeving zonder verwijsfunctie. Een beeldende vormgeving.


1

, Je hebt twee soorten vormgeving:
Toegepaste vormgeving: als vormen gemaakt zijn om ze ergens voor te gebruik (vaas voor
bloemen/armband voor versiering)
Autonome vormgeving: vormgeving die is gemaakt zonder direct aanwijsbaar gebruiksdoel. Ze zijn er
gewoon voor zichzelf, vanwege zichzelf. Een schilderij of iets in een beeldentuin.

Je hebt twee soorten beelden:
Mentale of innerlijke beelden: verbeeldingen, fantasiebeelden, innerlijke voorstellingen.
Reële of werkelijke, of materiële beelden: afbeeldingen, voorstellingen, beelden op papier of ergens
anders op.

(Naturalistische) voorstelling: altijd als er in een beeld iets te zien is dat in werkelijkheid bestaat.
Beeldje van een honden is een voorstelling van een groepje honden.
Inhoud: je hebt het werk gemaakt om te zien hoe blij je bent. Dat is de inhoud die je aan dat
schilderij mee geeft. De vraag is of andere mensen dat zien.

Betekenis: iets wat niet aan het beeld vast zit. Dat krijgt het pas als de beschouwer het verleent aan
een beeld.
Reflectie: het kritisch beschouwen van wat ontstaan is en hoe het ontstaan is.
Receptie: iets opnemen, ondergaan of consumeren. Bijvoorbeeld tentoonstellingbezoek.


Inhoud en betekenis Beeldaspecten Materialen en technieken
Maken (Productie)
Beschouwen Visuele beelden en vormen
(Reflectie)

1.3 Leren beeldtaal gebruiken
Maatschappij maakt veelvuldig gebruik van beelden om beeldanalfabetisme te voorkomen.
Een beeld is een communicatiemiddel. De beelden hebben inhoud, de beschouwer denkt die te
ontdekken en geeft er een betekenis aan. Maar dan komen er problemen:
- niet begrijpen wat maker bedoeld, je kent zijn taal niet.
- maker is niet van bewust dat hij iets kan uitbeelden.
- maker wil iets helemaal niet uitbeelden, hij wil het zelfs verborgen houden.
- met beelden kan men ook voor jou volkomen onbegrijpelijke talen spreken

Door te tekenen of door ruimtelijke beelden te maken, kun je iemand dus iets mededelen. Je spreekt
van beeldtaal.
Beeldonderwijs is erop gericht inhoudsrijke beeldtaal te leren gebruiken (productief) en te leren
verstaan, te leren er betekenis aan te hechten (reflectie).

Fenomenologie: een stroming in de kennistheorie die ervan uitgaat dat de dingen die wij
waarnemen, eigenlijk niet onafhankelijk van de waarnemer bestaan. Iets bestaat voor ons pas omdat
en doordat wij het waarnemen. Leren waarnemen is daarom bij beeldonderwijs belangrijk, omdat
daardoor kennis ontstaat.


2