Samenvatting: inleiding groepsdynamica

Inleiding groepsdynamica – Alblas en Vos



Hoofdstuk 1. Mensen in groepen
1.1 Groepsdynamica
De sociale psychologie en de groepsdynamica, een deelgebied van de sociale
psychologie, bieden wetenschappelijke inzichten in het gedrag van mensen in
groepen.
De sociale psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de manier
waarop de gedragingen, gevoelens, wensen en opvattingen van mensen wordt
beïnvloed door de sociale omgeving waarin ze verkeren. Het centrale thema van
de sociale psychologie is wederzijdse sociale beïnvloeding.
Kurt Lewin ontwikkelde de veldtheorie waarin hij stelde dat het gedrag (G) van
een persoon een functie (f) is van zijn persoonskenmerken (P) en van de
kenmerken van de sociale omgeving.
G = f(P,S)
Sherif stelde vast dat wanneer mensen in een groep te maken krijgen met een
onduidelijk probleem of een onduidelijke situatie, ze hun inschattingen en
opvattingen met elkaar in overeenstemming brengen, totdat een bepaalde mate
van groepsconsensus is bereikt. (Groep = K)
G = f(P,K)
Al in 1895 publiceerde LeBon de opvatting dat het lijkt alsof mensen zich in een
groep als collectief gaan gedragen. Het lijkt alsof ze bewogen worden door een
gemeenschappelijke wens of gedachte (collective mind) en daardoor de controle
over hun gedrag verliezen.
De volgende factoren werken deze mechanismen volgens LeBon in de hand:

 Anonimiteit
 Besmetting
 Suggestibiliteit: vatbaar voor de meningen van anderen

De groepsdynamica is de wetenschappelijke discipline die processen in groepen
en het groepsgedrag bestudeert.
1.2 Bestaat de groep?
Kan ‘de groep’ haar leden beïnvloeden, of zijn het groepsleden die elkaar
beïnvloeden?
Individualistische benadering: de groep bestaat slechts uit individuele
personen. Verklaringen voor gedrag wordt gezocht in de opvattingen, motieven
en persoonskenmerken van de persoon. Groepen hebben geen eigenschappen
van zichzelf. Groepen zijn slechts de optelsom van individuele gedragingen.

, Groepsgerichte benadering: de groep heeft een eigen identiteit en het gedrag
van de groepsleden wordt daardoor beïnvloed. Je kan het groepsgedrag
omschrijven/
Interactionele benadering: het gedrag van de groepsleden wordt zowel
bepaald door hun persoonseigenschappen als door de kenmerken van de groep
waarvan ze deel uitmaken. Deze benadering sluit het meest aan bij de
veldtheorie van Lewin.
1.3 Leven in groepen
Over het algemeen zijn mensen lid van vijf of meer groepen.
1.4 Wat is een groep?
In dit boek spreken we van een groep als aan een aantal van de volgende
kenmerken is voldaan:

 Interactie: er moet sprake zijn van een regelmatige interactie tussen
twee of meer personen
 Identiteit: de personen die regelmatig met elkaar omgaan moeten het
gevoel hebben een groep te zijn.
 Doelen: de personen die met elkaar omgaan hebben gemeenschappelijke
doelen
 Afhankelijkheid: de personen die met elkaar omgaan hebben elkaar
nodig om die gemeenschappelijke doelen te kunnen bereiken
Hoe meer groepskenmerken aanwezig zijn, hoe meer er sprake is van een
echte groep.
1.5 Soorten groepen

1.5.1 Indeling naar functie

- Overleggen, beoordelen en besluiten (bijvoorbeeld overleggroepen in
een scholengemeenschap)
- Produceren (bijvoorbeeld het produceren van een projectverslag,
goederen en diensten, een film, een sportprestatie, muziekuitvoeringen of
een onderzoek)
- Vrije tijd en recreatie (bijvoorbeeld een muziekschool of kaarten met
een aantal vrienden)
- Politiek, geloof, opvattingen (gezamenlijk uiting geven aan een
bepaald geloof of een opvattting)
- Therapie (bijvoorbeeld bij de behandeling van verslaving)

1.5.2 Formele en informele groepen
Er is sprake van een formele groep als de leden van een groep zijn aangesteld.
In formele groepen is meestal sprake van een bepaalde, van tevoren
vastgestelde rolverdeling
Er is sprake van een informele groep als deze spontaan en zonder druk van
buitenaf tot stand is gekomen.
1.5.3 Reële en virtuele groepen