SD DOELEN P5
vSD 05-100 – Deterministische effecten
Inleiding radiobiologie
Een beschrijving te geven van de bouw van een cel.
Een cel is de kleinst mogelijke eenheid van leven, mits in een geschikte omgeving waarbij
er:
Uitwisseling is van bestanddelen met de omgeving
Energieleverantie uit organische voedingsstoffen
Complexe moleculen worden gevormd
Celdeling wordt uitgevoerd
Een cel bestaat uit een celkern, cytoplasma, ER (granulair en glad), Golgi systeem,
ribosomen, lysosomen, mitochondriën, peroxisomen, filamenten.
Te beschrijven hoe de mitose en meiose verlopen.
Mitose:
o Chromatiden van één chromosoom uit elkaar.
o Van elk chromosoom gaat er één chromatide naar dochter cel; Geen verlies van
informatie.
Meiose 1:
o Chromosomen van elk paar gaat uit Meiose 2:
elkaar. o Chromatiden van één chromosoom
o Eén chromosoom van elk paar naar uit elkaar.
dochtercel. o Van elk chromosoom gaat er één
o Verlies van informatie. chromatide naar dochtercel.
1
, Onderscheidt te maken tussen stochastische en deterministische effecten.
Ernst Ernst neemt
onafhankelijk toe met
van dosis Deterministi Drempeldos dosis
Elke dosis
Stochastisch
heeft risico sh is
Beschadiding
van één cel is Celdood
voldoende
Aan te geven welke effecten vroeg en welke effecten laat na een blootstelling
optreden.
Acuut Binnen zes maanden VB: erytheem, xerostomia, radiatie
pneumonitis
Laat Na zes maanden VB: alle stochastische effecten
Een relatie te leggen tussen de diverse stralingssoorten en het effect ervan op
cellen/ weefsels.
Fotonen: (ioniseren indirect) De wisselwerkingsprocessen zijn kans processen met niet
zo’n hoge waarschijnlijkheid (hele lage wss), fotonen hebben af en toe een interactie.
Zodoende neemt de PF van een fotonenbundel geleidelijk (exponentieel) af en wordt ook
nooit nul. Het is als een dartbord. Je gooit een pijltje en je hebt een kans dat je de
bullseye raakt. Maar je moet het zien als de aarde met een erwtje in de kern, en de kans
dat een foton dat erwtje raakt. Bij fotonen neemt het aantal af, bij een interactie zal hij
waarschijnlijk geabsorbeerd worden. Hierbij spreek je van verzwakking. Ze worden niet
zwakker maar het aantal neemt af!
Elektronen: (ioniseren direct) Door de lading van elektronen kunnen de elektronen geen
materie passeren zonder energie af te staan. De coulomb krachten werken namelijk altijd.
Dit zijn kans processen met een hele hoge waarschijnlijkheid. zodoende hebben geladen
deeltjes en dus ook elektronen een maximale dracht.
Je moet het zien als een bowlingbal: die gaat naar de kegels en botst ze om. Elke keer dat
hij een kegel raakt, raakt hij energie kwijt en zal op een gegeven moment stil liggen. Bij
elektronen spreek je van stopping power.
Aan te geven welk type effecten bij lage dosis optreden en welke bij hoge
dosis.
Laag: stochastisch. Hoog: stochastisch en deterministisch.
Een beschrijving te geven van de factoren die het bestralingseffect kunnen
beïnvloeden.
Zuurstof concentratie, grote van het volume dat wordt aangestraald (volume effect).
Soort straling en de dosis.
De gebruikte grootheden en eenheden van de radiobiologie toe te kunnen
passen.
Te beschrijven hoe de energieafgifte in de cel leidt tot biologische schade.
Deterministische effecten Veroorzaakt door celdood, die zijn weer
veroorzaakt door dubbelstrengsbreuken.
Celoverlevingscurve
Cellen die normaal ongelimiteerd kunnen delen, kunnen dit vermogen verliezen wanneer
ze worden bestraald. De cellen die dit vermogen wel behouden zijn de overlevende
cellen. In de RT zijn de overlevende cellen van groter belang dan de fractie dat wordt
gedood omdat:
vSD 05-100 – Deterministische effecten
Inleiding radiobiologie
Een beschrijving te geven van de bouw van een cel.
Een cel is de kleinst mogelijke eenheid van leven, mits in een geschikte omgeving waarbij
er:
Uitwisseling is van bestanddelen met de omgeving
Energieleverantie uit organische voedingsstoffen
Complexe moleculen worden gevormd
Celdeling wordt uitgevoerd
Een cel bestaat uit een celkern, cytoplasma, ER (granulair en glad), Golgi systeem,
ribosomen, lysosomen, mitochondriën, peroxisomen, filamenten.
Te beschrijven hoe de mitose en meiose verlopen.
Mitose:
o Chromatiden van één chromosoom uit elkaar.
o Van elk chromosoom gaat er één chromatide naar dochter cel; Geen verlies van
informatie.
Meiose 1:
o Chromosomen van elk paar gaat uit Meiose 2:
elkaar. o Chromatiden van één chromosoom
o Eén chromosoom van elk paar naar uit elkaar.
dochtercel. o Van elk chromosoom gaat er één
o Verlies van informatie. chromatide naar dochtercel.
1
, Onderscheidt te maken tussen stochastische en deterministische effecten.
Ernst Ernst neemt
onafhankelijk toe met
van dosis Deterministi Drempeldos dosis
Elke dosis
Stochastisch
heeft risico sh is
Beschadiding
van één cel is Celdood
voldoende
Aan te geven welke effecten vroeg en welke effecten laat na een blootstelling
optreden.
Acuut Binnen zes maanden VB: erytheem, xerostomia, radiatie
pneumonitis
Laat Na zes maanden VB: alle stochastische effecten
Een relatie te leggen tussen de diverse stralingssoorten en het effect ervan op
cellen/ weefsels.
Fotonen: (ioniseren indirect) De wisselwerkingsprocessen zijn kans processen met niet
zo’n hoge waarschijnlijkheid (hele lage wss), fotonen hebben af en toe een interactie.
Zodoende neemt de PF van een fotonenbundel geleidelijk (exponentieel) af en wordt ook
nooit nul. Het is als een dartbord. Je gooit een pijltje en je hebt een kans dat je de
bullseye raakt. Maar je moet het zien als de aarde met een erwtje in de kern, en de kans
dat een foton dat erwtje raakt. Bij fotonen neemt het aantal af, bij een interactie zal hij
waarschijnlijk geabsorbeerd worden. Hierbij spreek je van verzwakking. Ze worden niet
zwakker maar het aantal neemt af!
Elektronen: (ioniseren direct) Door de lading van elektronen kunnen de elektronen geen
materie passeren zonder energie af te staan. De coulomb krachten werken namelijk altijd.
Dit zijn kans processen met een hele hoge waarschijnlijkheid. zodoende hebben geladen
deeltjes en dus ook elektronen een maximale dracht.
Je moet het zien als een bowlingbal: die gaat naar de kegels en botst ze om. Elke keer dat
hij een kegel raakt, raakt hij energie kwijt en zal op een gegeven moment stil liggen. Bij
elektronen spreek je van stopping power.
Aan te geven welk type effecten bij lage dosis optreden en welke bij hoge
dosis.
Laag: stochastisch. Hoog: stochastisch en deterministisch.
Een beschrijving te geven van de factoren die het bestralingseffect kunnen
beïnvloeden.
Zuurstof concentratie, grote van het volume dat wordt aangestraald (volume effect).
Soort straling en de dosis.
De gebruikte grootheden en eenheden van de radiobiologie toe te kunnen
passen.
Te beschrijven hoe de energieafgifte in de cel leidt tot biologische schade.
Deterministische effecten Veroorzaakt door celdood, die zijn weer
veroorzaakt door dubbelstrengsbreuken.
Celoverlevingscurve
Cellen die normaal ongelimiteerd kunnen delen, kunnen dit vermogen verliezen wanneer
ze worden bestraald. De cellen die dit vermogen wel behouden zijn de overlevende
cellen. In de RT zijn de overlevende cellen van groter belang dan de fractie dat wordt
gedood omdat:
