Begrippenlijst & Overzicht Theorieën
Gebaseerd op hoorcolleges
Ilse van Meurs
Begrippen per hoorcollege
Hoorcollege 1 Introductie
Cognitie Waartoe de mentale processen gerekend worden die optreden wanneer
mensen waarnemen, informatie verwerken, leren, denken en problemen
oplossen
Leren Lange termijn verandering in mentale representaties als gevolg van ervaring
Ontwikkelingsperspectief Hoe en wat er geleerd wordt is afhankelijk van de achtergrondkennis en
cognitieve vaardigheden van de persoon die leert
Nature Voorgeprogrammeerd
Nurture Aangeleerd
Vergeetcurve Kennis zakt minder sterk weg wanneer je de kennis (vaker) opnieuw aanbiedt
Retrieval cues Hint of signaal wat helpt bij de recall; het terughalen van informatie
Context onafhankelijke Kennis terug kunnen halen ongeacht de context waar je in zit’je kan de kennis
representatie gebruiken in andere contexten
Hoorcollege 2 Behaviorisme
Equipotentiality Leren van mensen en dieren is grofweg hetzelfde
Objectivity enige manier om iets objectiefs te zeggen over leerprocessen is door stimulus
en respons te analyseren (S-R psychology)
Black box Mentale processen vinden hierin plaats (hersenen) > heeft geen zin om erin te
kijken, je kunt het niet onderzoeken
Tabula rasa / blank state mensen worden geboren als onbeschreven blad; zonder kennis of
vaardigheden, dit doen ze op tijdens het leven door ervaringen
Parsimony Spaarzaamheid; de simpelste theorie is de beste → leren zou beschreven
moeten worden volgens zo min mogelijke en zo simpel mogelijke principes
Reinforcement Beloning / bekrachtiging
● positieve reinforcer: toevoegen van stimulus
● negatieve reinforcer: wegnemen van stimulus (je verbrandt niet meer
als je insmeert)
Punishment ● Straf I (positive punishment): vervelende stimulus volgt na
ongewenst gedrag (je stopt met appen tijdens les als je je appje voor
de klas moet voorlezen)
● Straf II (negative punishment): fijne stimulus wordt ‘afgepakt’ na
ongewenst gedrag (minder vaak brutaal zijn als je game tijd wordt
weggenomen)
, Learning curve Een steeds sterkere link zien tussen stimulus en respons
Law of readiness mensen leren het beste wanneer ze er fysiek en mentaal klaar voor zijn
(Thorndike)
Law of exercise (/use) herhaling maakt link tussen stimulus en respons sterker
(Thorndike)
Law of effect connectie wordt versterkt door belonen en afgezwakt door straffen
(Thorndike)
Klassiek conditioneren 2 stimuli gezamenlijk aanbieden om bepaalde respons te triggeren
Onvrijwillig leren (passief), het leren van nieuwe verbanden (vb honden)
- vb: neutrale S (belletje) + ongeconditioneerde S (vlees) →
ongeconditioneerde respons (kwijlen) → conditionering → belletje
wordt geconditioneerde S en kwijlen wordt geconditioneerde R
Operant conditioneren volgt na bepaalde respons een reinforcer; beloning/straf
Vrijwillig leren (actief), aanleren van (nieuw) gedrag aan de hand van beloning
en straf (reinforcement) (vb ratten)
Ongeconditioneerde Reflexmatig, automatisch, gebeurt gewoon zonder dat je er invloed op hebt
response (pijn, vermoeidheid, honger)
Ongeconditioneerde stimuli Een stimulus wat een niet aangeleerde reactie teweeg brengt; automatisch
(zien van eten = stimulus → speeksel aanmaken = respons)
Contiguity nabijheid; een cS moet vlak voor ucS gepresenteerd worden om effect te
hebben
Contingency afhankelijkheid; cS presenteren wanneer kans op ucS groot is
Extinction als geconditioneerde stimulus vaker wordt aangeboden zonder
ongeconditioneerde stimulus; worden uit elkaar getrokken, effect kan doven
Higher-order / second-order conditioneren met een of meerdere tussenstappen
conditioning
Counterconditioning gedrag afleren vb: fobie → negatieve associatie omzetten in positief
Superstitious behaviour bijgeloof; ongewilde effect van operante conditionering; niet causale
verbanden worden als causaal gezien
Shaping breed beginnen, in detail eindigen (strategie van reinforcement)
Chaining leren in stapjes (strategie van reinforcement)
Ratio beloning/straf na x aantal responses
- fixed ratio: vaste hoeveelheid; bij elke derde huis een snoepje
- variabele ratio: verschillende hoeveelheid; na X huizen een snoepje
Interval beloning/straf op basis van verstreken tijd
- fixed interval: na elke 5 min
- variabele interval: na X min
High differential rate (DRH) iets vaak doen (response) binnen bepaalde tijd → vaak samen leren = tt halen
Gebaseerd op hoorcolleges
Ilse van Meurs
Begrippen per hoorcollege
Hoorcollege 1 Introductie
Cognitie Waartoe de mentale processen gerekend worden die optreden wanneer
mensen waarnemen, informatie verwerken, leren, denken en problemen
oplossen
Leren Lange termijn verandering in mentale representaties als gevolg van ervaring
Ontwikkelingsperspectief Hoe en wat er geleerd wordt is afhankelijk van de achtergrondkennis en
cognitieve vaardigheden van de persoon die leert
Nature Voorgeprogrammeerd
Nurture Aangeleerd
Vergeetcurve Kennis zakt minder sterk weg wanneer je de kennis (vaker) opnieuw aanbiedt
Retrieval cues Hint of signaal wat helpt bij de recall; het terughalen van informatie
Context onafhankelijke Kennis terug kunnen halen ongeacht de context waar je in zit’je kan de kennis
representatie gebruiken in andere contexten
Hoorcollege 2 Behaviorisme
Equipotentiality Leren van mensen en dieren is grofweg hetzelfde
Objectivity enige manier om iets objectiefs te zeggen over leerprocessen is door stimulus
en respons te analyseren (S-R psychology)
Black box Mentale processen vinden hierin plaats (hersenen) > heeft geen zin om erin te
kijken, je kunt het niet onderzoeken
Tabula rasa / blank state mensen worden geboren als onbeschreven blad; zonder kennis of
vaardigheden, dit doen ze op tijdens het leven door ervaringen
Parsimony Spaarzaamheid; de simpelste theorie is de beste → leren zou beschreven
moeten worden volgens zo min mogelijke en zo simpel mogelijke principes
Reinforcement Beloning / bekrachtiging
● positieve reinforcer: toevoegen van stimulus
● negatieve reinforcer: wegnemen van stimulus (je verbrandt niet meer
als je insmeert)
Punishment ● Straf I (positive punishment): vervelende stimulus volgt na
ongewenst gedrag (je stopt met appen tijdens les als je je appje voor
de klas moet voorlezen)
● Straf II (negative punishment): fijne stimulus wordt ‘afgepakt’ na
ongewenst gedrag (minder vaak brutaal zijn als je game tijd wordt
weggenomen)
, Learning curve Een steeds sterkere link zien tussen stimulus en respons
Law of readiness mensen leren het beste wanneer ze er fysiek en mentaal klaar voor zijn
(Thorndike)
Law of exercise (/use) herhaling maakt link tussen stimulus en respons sterker
(Thorndike)
Law of effect connectie wordt versterkt door belonen en afgezwakt door straffen
(Thorndike)
Klassiek conditioneren 2 stimuli gezamenlijk aanbieden om bepaalde respons te triggeren
Onvrijwillig leren (passief), het leren van nieuwe verbanden (vb honden)
- vb: neutrale S (belletje) + ongeconditioneerde S (vlees) →
ongeconditioneerde respons (kwijlen) → conditionering → belletje
wordt geconditioneerde S en kwijlen wordt geconditioneerde R
Operant conditioneren volgt na bepaalde respons een reinforcer; beloning/straf
Vrijwillig leren (actief), aanleren van (nieuw) gedrag aan de hand van beloning
en straf (reinforcement) (vb ratten)
Ongeconditioneerde Reflexmatig, automatisch, gebeurt gewoon zonder dat je er invloed op hebt
response (pijn, vermoeidheid, honger)
Ongeconditioneerde stimuli Een stimulus wat een niet aangeleerde reactie teweeg brengt; automatisch
(zien van eten = stimulus → speeksel aanmaken = respons)
Contiguity nabijheid; een cS moet vlak voor ucS gepresenteerd worden om effect te
hebben
Contingency afhankelijkheid; cS presenteren wanneer kans op ucS groot is
Extinction als geconditioneerde stimulus vaker wordt aangeboden zonder
ongeconditioneerde stimulus; worden uit elkaar getrokken, effect kan doven
Higher-order / second-order conditioneren met een of meerdere tussenstappen
conditioning
Counterconditioning gedrag afleren vb: fobie → negatieve associatie omzetten in positief
Superstitious behaviour bijgeloof; ongewilde effect van operante conditionering; niet causale
verbanden worden als causaal gezien
Shaping breed beginnen, in detail eindigen (strategie van reinforcement)
Chaining leren in stapjes (strategie van reinforcement)
Ratio beloning/straf na x aantal responses
- fixed ratio: vaste hoeveelheid; bij elke derde huis een snoepje
- variabele ratio: verschillende hoeveelheid; na X huizen een snoepje
Interval beloning/straf op basis van verstreken tijd
- fixed interval: na elke 5 min
- variabele interval: na X min
High differential rate (DRH) iets vaak doen (response) binnen bepaalde tijd → vaak samen leren = tt halen
