Wat bepaalt gedrag?
Verschillende perspectieven:
- Biologisch perspectief (genen, zenuwstelsel)
- Cognitief perspectief (mentale processen)
- Behavioristisch perspectief (omgeving)
- Psychodynamisch perspectief (zelfbeeld en persoonlijke groei)
- Sociocultureel perspectief (situatie)
Deze theorieën stellen dat gedrag bepaald wordt door een specifiek aspect
De biologische psychologie heeft zich ontwikkeld in twee richtingen: de neurowetenschap en
de evolutionaire psychologie.
Psychologie van Wundt: structuralisme het begrijpen van geestelijke processen zoals
bewustzijn door de inhoud en de structuur ervan te onderzoeken
Functionalisme geestelijke processen kunnen het beste worden begrepen met betrekking
tot hun adaptieve doel en functies
Conformisme neiging om gedrag en meningen van andere groepsleden over te nemen
- Asch-effect: invloed van de meerderheid van een groep op een individu
Sociale werkelijkheid wordt geconstrueerd door een eigen interpretatie van een situatie.
Reguleert ons gedrag, ook in sociale situaties.
Beloningstheorie van aantrekkingskracht we voelen ons aangetrokken voelen tot relaties
die op de een of andere manier belonend zijn.
Attributietheorie
- We wijten andermans fouten vaak aan karaktereigenschappen
-Fundamentele attributiefout
- Eigen fouten vaak toeschrijven aan de situatie
-Self-serving bias
Wordt bevorderd door omstandigheden (pagina 282 van het boek)
- Unanimiteit van de meerderheid
- Omvang van de groep
- Openbaarheid (kunnen aderen het horen?)
- Ambiguïteit (minder duidelijk, meer twijfel aan waarneming?)
- Samenstelling van de meerderheid (status)
- Gevoel van eigenwaarde (zelfbeeld)
- Macht van een bondgenoot (ben je alleen in een mening)
- Onafhankelijke, altijd wel iemand die er niet gevoelig voor is
Gehoorzaamheid een groep kan en individu beïnvloeden
Individuen (leiders en autoriteiten) kunnen een groep ook dwingen tot gehoorzaamheid
Milgrams experiment (schokken toe dienen tot fatale volt): gezag autoriteit, afstand tot
slachtoffer etc.
Omstandereffect De behulpzaamheid van omstanders
- Hoe meer mensen bij een crisis aanwezig zijn, des te kleiner de kans dat een
omstander zal ingrijpen
1
,Hoe werkt het leren en veranderen van gedrag?
Bij klassieke conditionering worden verbanden aangeleerd tussen gedrag en prikkels die
daaraan voorafgaan. Operant conditioneren is het leren van verbanden tussen gedrag en de
resultaten die daarop volgen. Bij deze leervorm wordt bepaald bewust gedrag bekrachtigd of
juist bestraft.
3 belangrijke inzichten in leren:
Klassieke conditionering:
- Pavlov reactie: onbewuste aangeleerde reactie
- Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij een stimulus
die een aangeboren reflex oproept, wordt geassocieerd met een voorheen
neutrale stimulus, die daardoor het vermogen krijgt om dezelfde respons op te
roepen.
Operante conditionering:
- De consequentie van gedrag (straf of beloning) die beïnvloedt de kans op de
herhaling van het gedrag.
- Stimulus geven
-Positieve bekrachtiging: beloning wordt toegediend (diploma/cijfer/geld)
-Positieve straf: straf wordt toegediend (kritiek/onvoldoende/schok)
- Stimulus wegnemen
-Negatieve bekrachtiging: straf wordt weggenomen/gestopt (piepje in de auto
wordt weggenomen als de gordel omgaat)
-Negatieve straf: positieve stimulus wordt verwijderd (Playstation wordt
ingehouden)
Sociaal leren
- Experiment ‘van Bandura’:
- Experiment door het leren van observeren
- Gedrag van het voorbeeld na doen
Ontwikkelingsperspectief
- Geestelijke en gedragsmatige veranderingen die voorspelbaar gedurende het
gehelen leven plaatsvinden
- Verandering zijn het gevolg van de interactie van erfelijkheid en omgeving
Socioculturele perspectief
- Elk individu wordt beïnvloed door andere mensen
- Gedrag dat wordt beïnvloed door de cultuur waar iemand deel vanuit maakt
Premack-principe en shaping
- Reguleren van gedrag bij gedragstherapie
- Behandeling van angsten en fobieën
2
, Wat is het geheugen?
Het geheugen van de mens is een informatieverwerkingssysteem dat constructief werkt om
informatie te coderen, op te slaan en weer terug te halen
Informatie komt binnen via zintuigen (horen, zien voelen, proeven) en die interpreteren we
Wanneer werkt het geheugen het best
- Informatie waar veel aandacht is besteed (aandachtig gesprek)
- Informatie die ons interesseert
- Informatie die ons emotioneel raakt (fijne/minder fijne gebeurtenissen)
- Informatie die bij eerdere ervaringen aansluit (voorkennis)
- Informatie die we repeteren (tekst bij presentatie)
Hoe maak je herinneringen
1. Coderen
2. Opslaan
3. Terughalen
Soorten geheugen
- Sensorisch geheugen waarnemingen met zintuigen
-Beelden, geluiden, geuren, texturen, smaken en andere sensorische indrukken
die tijdelijk blijven hangen
- Werkgeheugen/kortetermijngeheugen betekenis geven aan de waarneming
-Haalt informatie uit het sensorisch geheugen en verbindt met het lange
termijngeheugen. Info wordt tijdelijk vastgehouden
-Kleinste capaciteit, max 7 dingen tegelijk voor 20/30 seconde
- Langetermijngeheugen belangrijke waarnemingen sla je op
-Verwerkt belangrijke waarnemen uit het werkgeheugen en slaat deze op
Elk geheugenstadia codeert en legt herinneringen op een andere manier vast
Samen zetten ze sensorische ervaringen om in een blijven geheugenspoor met een bepaald
patroon of betekenis.
Beperkingen in het geheugen zijn te omzeilen d.m.v.:
- Chunking informatie in stukjes opbreken om het beter te onthouden
- Repeteren herhalen
- Elaboratie actieve verbanden leggen met bestaande kennis uit het
langetermijngeheugen
Het langetermijngeheugen
Declaratief weten wat
- Semantisch (kennis)
- Episodisch (persoonlijke ervaringen)
Procedureel weten hoe
- Motorische vaardigheden
Het lange termijngeheugen maakt gebruik van schema’s en scripts
- Schema: cluster van kennis in het semantisch (kennis) geheugen, gebeurtenissen
en handelingen die je verwacht in een specifieke situatie
3
Verschillende perspectieven:
- Biologisch perspectief (genen, zenuwstelsel)
- Cognitief perspectief (mentale processen)
- Behavioristisch perspectief (omgeving)
- Psychodynamisch perspectief (zelfbeeld en persoonlijke groei)
- Sociocultureel perspectief (situatie)
Deze theorieën stellen dat gedrag bepaald wordt door een specifiek aspect
De biologische psychologie heeft zich ontwikkeld in twee richtingen: de neurowetenschap en
de evolutionaire psychologie.
Psychologie van Wundt: structuralisme het begrijpen van geestelijke processen zoals
bewustzijn door de inhoud en de structuur ervan te onderzoeken
Functionalisme geestelijke processen kunnen het beste worden begrepen met betrekking
tot hun adaptieve doel en functies
Conformisme neiging om gedrag en meningen van andere groepsleden over te nemen
- Asch-effect: invloed van de meerderheid van een groep op een individu
Sociale werkelijkheid wordt geconstrueerd door een eigen interpretatie van een situatie.
Reguleert ons gedrag, ook in sociale situaties.
Beloningstheorie van aantrekkingskracht we voelen ons aangetrokken voelen tot relaties
die op de een of andere manier belonend zijn.
Attributietheorie
- We wijten andermans fouten vaak aan karaktereigenschappen
-Fundamentele attributiefout
- Eigen fouten vaak toeschrijven aan de situatie
-Self-serving bias
Wordt bevorderd door omstandigheden (pagina 282 van het boek)
- Unanimiteit van de meerderheid
- Omvang van de groep
- Openbaarheid (kunnen aderen het horen?)
- Ambiguïteit (minder duidelijk, meer twijfel aan waarneming?)
- Samenstelling van de meerderheid (status)
- Gevoel van eigenwaarde (zelfbeeld)
- Macht van een bondgenoot (ben je alleen in een mening)
- Onafhankelijke, altijd wel iemand die er niet gevoelig voor is
Gehoorzaamheid een groep kan en individu beïnvloeden
Individuen (leiders en autoriteiten) kunnen een groep ook dwingen tot gehoorzaamheid
Milgrams experiment (schokken toe dienen tot fatale volt): gezag autoriteit, afstand tot
slachtoffer etc.
Omstandereffect De behulpzaamheid van omstanders
- Hoe meer mensen bij een crisis aanwezig zijn, des te kleiner de kans dat een
omstander zal ingrijpen
1
,Hoe werkt het leren en veranderen van gedrag?
Bij klassieke conditionering worden verbanden aangeleerd tussen gedrag en prikkels die
daaraan voorafgaan. Operant conditioneren is het leren van verbanden tussen gedrag en de
resultaten die daarop volgen. Bij deze leervorm wordt bepaald bewust gedrag bekrachtigd of
juist bestraft.
3 belangrijke inzichten in leren:
Klassieke conditionering:
- Pavlov reactie: onbewuste aangeleerde reactie
- Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij een stimulus
die een aangeboren reflex oproept, wordt geassocieerd met een voorheen
neutrale stimulus, die daardoor het vermogen krijgt om dezelfde respons op te
roepen.
Operante conditionering:
- De consequentie van gedrag (straf of beloning) die beïnvloedt de kans op de
herhaling van het gedrag.
- Stimulus geven
-Positieve bekrachtiging: beloning wordt toegediend (diploma/cijfer/geld)
-Positieve straf: straf wordt toegediend (kritiek/onvoldoende/schok)
- Stimulus wegnemen
-Negatieve bekrachtiging: straf wordt weggenomen/gestopt (piepje in de auto
wordt weggenomen als de gordel omgaat)
-Negatieve straf: positieve stimulus wordt verwijderd (Playstation wordt
ingehouden)
Sociaal leren
- Experiment ‘van Bandura’:
- Experiment door het leren van observeren
- Gedrag van het voorbeeld na doen
Ontwikkelingsperspectief
- Geestelijke en gedragsmatige veranderingen die voorspelbaar gedurende het
gehelen leven plaatsvinden
- Verandering zijn het gevolg van de interactie van erfelijkheid en omgeving
Socioculturele perspectief
- Elk individu wordt beïnvloed door andere mensen
- Gedrag dat wordt beïnvloed door de cultuur waar iemand deel vanuit maakt
Premack-principe en shaping
- Reguleren van gedrag bij gedragstherapie
- Behandeling van angsten en fobieën
2
, Wat is het geheugen?
Het geheugen van de mens is een informatieverwerkingssysteem dat constructief werkt om
informatie te coderen, op te slaan en weer terug te halen
Informatie komt binnen via zintuigen (horen, zien voelen, proeven) en die interpreteren we
Wanneer werkt het geheugen het best
- Informatie waar veel aandacht is besteed (aandachtig gesprek)
- Informatie die ons interesseert
- Informatie die ons emotioneel raakt (fijne/minder fijne gebeurtenissen)
- Informatie die bij eerdere ervaringen aansluit (voorkennis)
- Informatie die we repeteren (tekst bij presentatie)
Hoe maak je herinneringen
1. Coderen
2. Opslaan
3. Terughalen
Soorten geheugen
- Sensorisch geheugen waarnemingen met zintuigen
-Beelden, geluiden, geuren, texturen, smaken en andere sensorische indrukken
die tijdelijk blijven hangen
- Werkgeheugen/kortetermijngeheugen betekenis geven aan de waarneming
-Haalt informatie uit het sensorisch geheugen en verbindt met het lange
termijngeheugen. Info wordt tijdelijk vastgehouden
-Kleinste capaciteit, max 7 dingen tegelijk voor 20/30 seconde
- Langetermijngeheugen belangrijke waarnemingen sla je op
-Verwerkt belangrijke waarnemen uit het werkgeheugen en slaat deze op
Elk geheugenstadia codeert en legt herinneringen op een andere manier vast
Samen zetten ze sensorische ervaringen om in een blijven geheugenspoor met een bepaald
patroon of betekenis.
Beperkingen in het geheugen zijn te omzeilen d.m.v.:
- Chunking informatie in stukjes opbreken om het beter te onthouden
- Repeteren herhalen
- Elaboratie actieve verbanden leggen met bestaande kennis uit het
langetermijngeheugen
Het langetermijngeheugen
Declaratief weten wat
- Semantisch (kennis)
- Episodisch (persoonlijke ervaringen)
Procedureel weten hoe
- Motorische vaardigheden
Het lange termijngeheugen maakt gebruik van schema’s en scripts
- Schema: cluster van kennis in het semantisch (kennis) geheugen, gebeurtenissen
en handelingen die je verwacht in een specifieke situatie
3
