STRUCTUUR EN FINANCIERING
Van de Gezondheidszorg
Samenvatting e-colleges
Glenn van Kralingen-Schagen
,Inhoudsopgave
Algemeen / Inleidend .............................................................................................................................. 2
1e Fase → Invoering en uitbouw sociale ziektekostenverzekering (1941-1970) ................................... 3
2e Fase → Kostenbeheersing door aanbodregulering en budgettering (1971-2005)............................ 5
3e Fase → Gereguleerde concurrentie (2006-heden) ............................................................................ 7
Hoofdlijnen Curatieve zorgstelsel met gereguleerde marktwerking .................................................. 7
Markten ............................................................................................................................................... 9
Spelregels voor de zorgverzekeringsmarkt ....................................................................................... 10
Spelregels voor de zorginkoopmarkt ................................................................................................ 12
Na Fase 3 → Stijgende zorguitgaven: Oorzaken en gevolgen ............................................................... 14
Oorzaken Vraagzijde.......................................................................................................................... 15
Oorzaken Aanbodzijde ...................................................................................................................... 15
Gevolgen uitgavestijging ................................................................................................................... 16
Uitgavenbeheersing en kiezen in de zorg ......................................................................................... 16
Hoe staan we er voor en hoe nu verder? .............................................................................................. 17
Uitdagingen / Samenvattend: ............................................................................................................... 17
Structuur en Financiering Wet Langdurige Zorg (WLZ) ......................................................................... 19
Wat is het?......................................................................................................................................... 19
Ontstaan van structuur en financiering van langdurige zorg / AWBZ (1968) ................................... 19
Houdbaarheid .................................................................................................................................... 20
Hervorming 2015............................................................................................................................... 21
Hervorming 1: Wet Langdurige Zorg (WLZ)................................................................................... 21
Hervorming 2: Wijkverpleging van AWBZ naar ZVW .................................................................... 22
Hervorming 3: ‘Begeleiding’ van AWBZ naar WMO ...................................................................... 23
Evaluatie 4 jaar hervorming .............................................................................................................. 23
, Algemeen / Inleidend
• De 3 fasen (of golven) in ordening van zorgstelsels volgens Cutler (2002), in de 7 grootsten
van de OECD (Organisation for Economic Cooperation and Development of OESO)(dus nog
niet NL)
o 1e Fase → Gericht op universele en gelijke toegang tot belangrijke zorgvoorzieningen
o 2e Fase → Gericht op kostenbeheersing
o 3e Fase → Gericht op verbetering van efficiëntie door versterking van de prikkels
voor kwaliteit en kostenbewust gedrag bij zorgvragers, zorgaanbieders en betalers
van zorg.
• Voordat deze fasen kunnen worden teruggezien in het Nederlandse zorgstelsel is er een
periode geweest waarin er geen universele en gelijke toegang tot zorg was (1900-1940).
o 1900 → Men betaalde zorg uit eigen zak, armen konden terecht bij GGD, kerk of
liefdadigheid.
o 1900-1910 → Ontstaan van ziekenfondsen voor lagere inkomensgroepen
(doktersfondsen, arbeidersfondsen, gildefondsen)
o 1910-1940 → Geneeskunde ontwikkelde zich enorm, waardoor prestaties toenamen,
maar ook de kosten van zorg drastisch toenamen.
De zorg veranderde van gasthuizen naar ziekenhuizen, van verpleegkundige naar
medische zorg, van symptomatische naar curatieve zorg, onsteriele operaties naar
steriele operaties.
Gevolg van de ontwikkelen in de jaren ’10 en ’20, was dat gezondheidszorg een recht
werd ipv een privilege voor diegenen die het konden betalen (marktgoed)
Er ontstonden in deze jaren particuliere ziektekostenverzekeringen.
• Bij het ontstaan van de ziekenfondsen en particuliere verzekeringen werd in 1912 een
bindend besluit afgedwongen, waarin besloten werd dat men ziekenfonds verzekerd mocht
zijn als men onder de welstandsgrens leefde. Andere verschillen zijn de volgende:
Noot: Natura geeft recht op zorg, restitutie geeft recht op betaling
• De ongelijkheid tot toegang tot de zorg werd veroorzaakt en gehandhaafd door:
o De te kleine omvang en financiële draagkracht van ziekenfondsen om risico’s op te
vangen.
o Het hanteren van premiedifferentiatie (bij particuliere verzekeringen) en selectieve
acceptatie (bij ziekenfondsen)
o Grote lokale/regionale verschillen in prijs en beschikbaarheid van zorg waren
ontstaan
o Pogingen om verplichte sociale ziektekostenverzekering in te voeren mislukken keer
op keer.
Van de Gezondheidszorg
Samenvatting e-colleges
Glenn van Kralingen-Schagen
,Inhoudsopgave
Algemeen / Inleidend .............................................................................................................................. 2
1e Fase → Invoering en uitbouw sociale ziektekostenverzekering (1941-1970) ................................... 3
2e Fase → Kostenbeheersing door aanbodregulering en budgettering (1971-2005)............................ 5
3e Fase → Gereguleerde concurrentie (2006-heden) ............................................................................ 7
Hoofdlijnen Curatieve zorgstelsel met gereguleerde marktwerking .................................................. 7
Markten ............................................................................................................................................... 9
Spelregels voor de zorgverzekeringsmarkt ....................................................................................... 10
Spelregels voor de zorginkoopmarkt ................................................................................................ 12
Na Fase 3 → Stijgende zorguitgaven: Oorzaken en gevolgen ............................................................... 14
Oorzaken Vraagzijde.......................................................................................................................... 15
Oorzaken Aanbodzijde ...................................................................................................................... 15
Gevolgen uitgavestijging ................................................................................................................... 16
Uitgavenbeheersing en kiezen in de zorg ......................................................................................... 16
Hoe staan we er voor en hoe nu verder? .............................................................................................. 17
Uitdagingen / Samenvattend: ............................................................................................................... 17
Structuur en Financiering Wet Langdurige Zorg (WLZ) ......................................................................... 19
Wat is het?......................................................................................................................................... 19
Ontstaan van structuur en financiering van langdurige zorg / AWBZ (1968) ................................... 19
Houdbaarheid .................................................................................................................................... 20
Hervorming 2015............................................................................................................................... 21
Hervorming 1: Wet Langdurige Zorg (WLZ)................................................................................... 21
Hervorming 2: Wijkverpleging van AWBZ naar ZVW .................................................................... 22
Hervorming 3: ‘Begeleiding’ van AWBZ naar WMO ...................................................................... 23
Evaluatie 4 jaar hervorming .............................................................................................................. 23
, Algemeen / Inleidend
• De 3 fasen (of golven) in ordening van zorgstelsels volgens Cutler (2002), in de 7 grootsten
van de OECD (Organisation for Economic Cooperation and Development of OESO)(dus nog
niet NL)
o 1e Fase → Gericht op universele en gelijke toegang tot belangrijke zorgvoorzieningen
o 2e Fase → Gericht op kostenbeheersing
o 3e Fase → Gericht op verbetering van efficiëntie door versterking van de prikkels
voor kwaliteit en kostenbewust gedrag bij zorgvragers, zorgaanbieders en betalers
van zorg.
• Voordat deze fasen kunnen worden teruggezien in het Nederlandse zorgstelsel is er een
periode geweest waarin er geen universele en gelijke toegang tot zorg was (1900-1940).
o 1900 → Men betaalde zorg uit eigen zak, armen konden terecht bij GGD, kerk of
liefdadigheid.
o 1900-1910 → Ontstaan van ziekenfondsen voor lagere inkomensgroepen
(doktersfondsen, arbeidersfondsen, gildefondsen)
o 1910-1940 → Geneeskunde ontwikkelde zich enorm, waardoor prestaties toenamen,
maar ook de kosten van zorg drastisch toenamen.
De zorg veranderde van gasthuizen naar ziekenhuizen, van verpleegkundige naar
medische zorg, van symptomatische naar curatieve zorg, onsteriele operaties naar
steriele operaties.
Gevolg van de ontwikkelen in de jaren ’10 en ’20, was dat gezondheidszorg een recht
werd ipv een privilege voor diegenen die het konden betalen (marktgoed)
Er ontstonden in deze jaren particuliere ziektekostenverzekeringen.
• Bij het ontstaan van de ziekenfondsen en particuliere verzekeringen werd in 1912 een
bindend besluit afgedwongen, waarin besloten werd dat men ziekenfonds verzekerd mocht
zijn als men onder de welstandsgrens leefde. Andere verschillen zijn de volgende:
Noot: Natura geeft recht op zorg, restitutie geeft recht op betaling
• De ongelijkheid tot toegang tot de zorg werd veroorzaakt en gehandhaafd door:
o De te kleine omvang en financiële draagkracht van ziekenfondsen om risico’s op te
vangen.
o Het hanteren van premiedifferentiatie (bij particuliere verzekeringen) en selectieve
acceptatie (bij ziekenfondsen)
o Grote lokale/regionale verschillen in prijs en beschikbaarheid van zorg waren
ontstaan
o Pogingen om verplichte sociale ziektekostenverzekering in te voeren mislukken keer
op keer.
