Samenvatting H19 | Basisboek IVK | Integrale Veiligheidskunde | Haagse Hogeschool

Samenvatting H19 – Basisboek Integrale Veiligheidskunde

19.2 Centrale begrippen: ramp en crisis

Een bekende wetenschappelijke definitie van ramp is:

 Naar tijd en plaatsgebonden gebeurtenissen waarin (een deel van) de maatschappij ernstige
stress ondergaat als gevolg van verlies aan levens, mensen die gewond raken en schade,
waardoor de sociale structuur van de maatschappij ernstig wordt aangetast;

 Situaties van ongekende collectieve stress;



De definitie uit de wet veiligheidsregio is:

 Ramp: een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van
veel personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige mate zijn geschaad of worden
bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisaties van verschillende
disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.



Verschillende soorten rampen:

 Natuurrampen
 Door de mens veroorzaakte rampen
 Fysieke ramp
 Sociaal verschijnsel


 Rampen kennen altijd fysieke verschijnselen (bijv.: aardbeving, botsing, explosie, vuur en storm).

 Rampen worden gekenmerkt door de combinatie van een fysiek fenomeen en betrokkenheid van
mensen (het sociaal aspect). Ook telt het onderscheid tussen gebeurtenis en gevolg mee.

 De factor tijd is ook van belang van het toekennen van de term ramp bij een situatie. Tijd in
aanvang (korte of lange aanloop), maar ook in verloop en gevolgen.

 Flitsrampen: zijn rampen die die plotseling beginnen en hevig zijn ook kennen zij maar een korte
duur.



Definitie van een crisis in de Wet Veiligheidsregio’s:

 Crisis: een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt te worden
aangetast.

,  Vitale belangen: zijn de internationale rechtsorde, nationale rechtsorde, openbare veiligheid en
economische veiligheid.
 Een situatie wordt pas een crisis genoemd op het moment dat er meer nodig is dan dat actoren in
een normale situatie zouden doen.
 Iedere ramp is een crisis maar niet elke crisis is een ramp (Rosenthal, 1984).



Voor Rosenthal zijn 3 aspecten leidend voor een crisis:

 Bedreiging
 Tijdsdruk
 Onzekerheid


 Subjectieve kant van een crisis: hoe personen de situatie ervaren.


Definitie rampenbestrijding in de Wet Veiligheidsregio:


 Rampenbestrijding: het geheel van maatregelen en voorzieningen, met inbegrip van de
voorbereiding daarop, dat het gemeentebestuur of het bestuur van een veiligheidsregio treft met
het oog op een ramp, het voorkomen van een ramp en het beperken van de gevolgen van een
ramp.



Definitie crisisbeheersing in de Wet Veiligheidsregio:



 Crisisbeheersing: het geheel van maatregelen en voorzieningen, met inbegrip van de
voorbereiding daarop, dat het gemeentebestuur of het bestuur van een veiligheidsregio in een
crisis treft ter handhaving van de openbare orde, indien van toepassing in samenhang met de
maatregelen en voorzieningen die op basis van een bij of krachtens enige andere wet toegekende
bevoegdheid ter zake van een crisis worden getroffen.



19.3 Mensen en organisaties bij rampen en crises

Vormen van irrationeel gedrag:

 Fight
 Flight
 Freeze


Rampmythe: paniek is veel minder een probleem dan vaak gedacht wordt.


Zelfredzaam: mensen zijn in dergelijke situaties behoorlijk in staat om zichzelf te redden en anderen in
hun directe omgeving daarin te ondersteunen.

Plundering: De samenleving verwacht allerlei soorten van criminaliteit en asociaal gedrag, maar ook
dat valt in de praktijk erg mee.