Professionele context
Context 4: Rechtspositie van de leerling
1. Juridisering in het onderwijs
Vaststelling en gevolgen
Vaststelling juridisering
• sneller naar rechtbank en ook meer interne geschillen
• meer regels in schoolreglement
Verklaring?
• meer rechten voor de onderwijsgebruiker
• meer (belang aan) regels, rechten en plichten
• individualisering
Gevolgen?
Negatief
• aantasting vertrouwen
• administratieve overlast (‘planlast’)
Positief
• vastleggen kernwaarden van samenleving
• waarborgen van deze waarden (afdwingbaar)
Belang praktijk leraar?
• het recht heeft eigen benadering (procedures)
• leren omgaan met rechten/plichten (o.a. communiceren)
• basiskennis rechten/plichten
Doel van regels?
• orde
• afdwingbare rechten
• recht ≠ rechtvaardigheid
, 1. Juridisering in het onderwijs
Grondrechten in het onderwijs
19de E recht op vrije keuze van inrichten van onderwijs
• voor de inrichters
• vb. Katholiek, Joods, Steiner, …
20ste E recht op onderwijs als vrije schoolkeuze voor de
• ouders
• wet 1914= leerplicht 12j. (later 14j.)
• wet 1983= leerplicht 18j.
21ste E internationaal verdrag voor rechten van het kind (=IVRK)
introduceert de rechtspositie van de leerling:
• hertekening rechtsverhoudingen in het onderwijs
• evolutie naar eigen ‘rechtspositie’ voor leerlingen en naar eigen inspraakorganen
voor leerlingen
1. Juridisering in het onderwijs
IVRK
Provision: voorzieningsrechten
Recht op …
vb. Recht op onderwijs recht op voeding, onderdak, medische
verzorging, sport, spel, cultuur,…
Protection: beschermingsrechten
vb. Bescherming tegen mishandeling, uitbuiting, verwaarlozing,..
vb. Geen onmenselijk/onterende straffen lijfstraffen
Participation: deelname/inspraakrechten
Vb. recht op inspraak, hoorrecht beroepsprocedures,…
vb. leerlingenraad, schoolraad,
, Internationaal verdrag voor rechten van het Kind
• IVRK sedert 1991
• ondertekend door de lidstaten van de ‘Verenigde Naties’ www.un.org
• schokeffect: ontstaan van een eigen ’rechtspositie van de leerling’
Wat doet het kinderrechtencommissariaat?
• detecteert signalen van kinderen, jongeren en professionals
• bemiddelt, onderzoekt klachten (klachtenlijn)
• adviseert het beleid
… met het oog op de naleving en toepassing van kinderrechten in Vlaanderen
www.kinderrechtencommissariaat.be
www.kinderrechten.be
www.kinderrechtswinkel.be
1. Juridisering in het onderwijs
De een
Naar Vlaamse Scholierenkoepel
leerlingenstatuut
1. Juridisering in het onderwijs
Inspraak
Participatiedecreet (2004)
https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/inspraak-op-school
Wettelijke verplichting leerlingenraad SO
• verplicht als minimum 10% van de leerlingen erom vraagt tenzij er andere vorm van
participatie is (bv. themagroep- forum)
Context 4: Rechtspositie van de leerling
1. Juridisering in het onderwijs
Vaststelling en gevolgen
Vaststelling juridisering
• sneller naar rechtbank en ook meer interne geschillen
• meer regels in schoolreglement
Verklaring?
• meer rechten voor de onderwijsgebruiker
• meer (belang aan) regels, rechten en plichten
• individualisering
Gevolgen?
Negatief
• aantasting vertrouwen
• administratieve overlast (‘planlast’)
Positief
• vastleggen kernwaarden van samenleving
• waarborgen van deze waarden (afdwingbaar)
Belang praktijk leraar?
• het recht heeft eigen benadering (procedures)
• leren omgaan met rechten/plichten (o.a. communiceren)
• basiskennis rechten/plichten
Doel van regels?
• orde
• afdwingbare rechten
• recht ≠ rechtvaardigheid
, 1. Juridisering in het onderwijs
Grondrechten in het onderwijs
19de E recht op vrije keuze van inrichten van onderwijs
• voor de inrichters
• vb. Katholiek, Joods, Steiner, …
20ste E recht op onderwijs als vrije schoolkeuze voor de
• ouders
• wet 1914= leerplicht 12j. (later 14j.)
• wet 1983= leerplicht 18j.
21ste E internationaal verdrag voor rechten van het kind (=IVRK)
introduceert de rechtspositie van de leerling:
• hertekening rechtsverhoudingen in het onderwijs
• evolutie naar eigen ‘rechtspositie’ voor leerlingen en naar eigen inspraakorganen
voor leerlingen
1. Juridisering in het onderwijs
IVRK
Provision: voorzieningsrechten
Recht op …
vb. Recht op onderwijs recht op voeding, onderdak, medische
verzorging, sport, spel, cultuur,…
Protection: beschermingsrechten
vb. Bescherming tegen mishandeling, uitbuiting, verwaarlozing,..
vb. Geen onmenselijk/onterende straffen lijfstraffen
Participation: deelname/inspraakrechten
Vb. recht op inspraak, hoorrecht beroepsprocedures,…
vb. leerlingenraad, schoolraad,
, Internationaal verdrag voor rechten van het Kind
• IVRK sedert 1991
• ondertekend door de lidstaten van de ‘Verenigde Naties’ www.un.org
• schokeffect: ontstaan van een eigen ’rechtspositie van de leerling’
Wat doet het kinderrechtencommissariaat?
• detecteert signalen van kinderen, jongeren en professionals
• bemiddelt, onderzoekt klachten (klachtenlijn)
• adviseert het beleid
… met het oog op de naleving en toepassing van kinderrechten in Vlaanderen
www.kinderrechtencommissariaat.be
www.kinderrechten.be
www.kinderrechtswinkel.be
1. Juridisering in het onderwijs
De een
Naar Vlaamse Scholierenkoepel
leerlingenstatuut
1. Juridisering in het onderwijs
Inspraak
Participatiedecreet (2004)
https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/inspraak-op-school
Wettelijke verplichting leerlingenraad SO
• verplicht als minimum 10% van de leerlingen erom vraagt tenzij er andere vorm van
participatie is (bv. themagroep- forum)
